Urettferdig nåde

Vingardssøndagen/14. s. i treeiningstida. 14.09.2014
Haukås (nytt kyrkjelokale ved NLA Høgskulen)
Matt.20,1-16

Kva er rettferd?

Når vi tenkjer på rettferd, så tenkjer vi ofte på lik løn for likt utført arbeid. Det skulle berre mangle at det ikkje var slik når vi skal ut og gjere ein jobb.
Men det vi les i søndagens preiketekst er noko heilt spesielt. Det handlar om Gud. Om han som ikkje gjev deg og meg det vi hadde fortent. For dersom Gud skulle løne deg og meg for det vi gjorde for han, då vart det ingen ting på nokon av oss. Rett og slett av den grunn at ingen av oss er i stand til å gjere det Gud vil vi skal gjere godt nok. Gud vil vi skal vere fullkomne. Det er ingen av oss.
Alle er ufullkomne.

Men Gud treng oss likevel. Gud vil at alle menneske skal høyre han til og vere hans arbeidsfolk. Same kor mykje eller kor lite vi maktar å gjere for han, så er han så glad i oss at han gjev oss full løn, alt det beste han har å gje oss. Han gjev alle mykje meir enn dei fortener. Fordi Gud er god!

Kva er rettferdig?
Det er for eksempel rettferdig at den som gjer noko gale vert straffa.
Vi har gjort mykje gale mot Gud. Men fordi Gud er glad i deg og meg, og fordi han ikkje orka å gje oss den straff vi fortente, så straffa han Jesus i staden for deg og meg. Han måtte dø for at vi skal få leve evig i lag med Gud.
Jesus var behandla urettferdig. Vi slapp å verte behandla rettferdig. For det vi fortente var ikkje løn, men straff. Fordi vi så ofte er ulydige.

Gud er urettferdig god! God mot deg og meg. Han gjev oss løn når vi vil vere i teneste for han. Han gjev alle menneske det same: Evig liv i lag med han.
Slik er Gud mot den som vil vere i teneste for han.

Alle får frelse og evig liv. Dette som Jesus har kjøpt og betalt for oss alle, og som vert delt ut som løn til kvar einaste som kjem for å vere med i hans vingard, hans arbeidsgjeng.
Vi måler rettferd med millimeterblikk. Gud måler rettferd med kjærleg blikk.
Gud står ikkje ved himmelporten og sorterer ut flittige og mindre flittige medarbeidarar og løner nokre med meir enn andre når ein kjem på innersida i Guds evige rike.

I dag er Guds augo retta mot oss alle. Det er gode augo som ser på oss. Skaparaugo med skaparens forventningar. Han treng oss. Han har gjort seg avhengig av oss. Han vil løne oss. Løna kallast evig liv. Løna er det same som vi kallar nåde. Her får alle mykje; ufortent mykje. Slik sett er Gud urettferdig, for han gjev oss så mykje meir enn vi alle fortener.

Lat meg no ta dykk med til ein engelsk storby. I ein av dei store kyrkjelydane i byen, ein kyrkjelyd med mykje folk og med ressurssterke folk, starta dei med gudstenester også i byens slumområde. I dette området av byen hende det gledelege at fleire av dei kriminelle; tjuvar, innbrotsmenn og dei som verre var, omvende seg og vart kristne.
Og når det vart halde gudsteneste kom desse kriminelle til kyrkje og gjekk til nattverd i lag med byens betrestilte borgar som også møtte opp på desse gudstenestene.

Ved eit slikt høve kunne presten i kyrkja observere at ein tidlegare innbrotstjuv knelte ved nattverdutdelinga side om side med ein dommar i Englands høgsterett. Denne dommaren hadde tidlegare dømt mannen ved sida av til fengsel i sju år. Men då han kom ut or fengselet, vart forbrytaren omvendt og ein ivrig kristen medarbeidar.
Under nattverden, medan dei knela, såg det ikkje ut som om korkje dommaren eller den andre let seg merke av kvarandre.

Etter gudstenesta gjekk dommaren heim att i lag med presten. Dommaren sa til presten:
- La du merke til kven som knela ved sida av meg ved altarringen i dag?
- Ja, sa presten, - men eg var ikkje klar over at du sjølv la merke til det.
Dei to gjekk stille vidare ei lita stund, og så sa dommaren: - For eit under av nåde! Presten nikka og var samd. - Ja, for eit fabelaktig under av nåde!
Då sa dommaren: - Men kven snakkar du om?
Presten svara: - Om omvendinga til denne kriminelle.
Då sa dommaren: - Men eg tenkte ikkje på han. Eg tenkte på meg sjølv.
Presten vart nesten sjokkert og svara: - Tenkte du på deg sjølv? Eg forstår ikkje.
- Jau, sa dommaren, - det kosta ikkje den innbrotstjuven så mykje å omvende seg då han kom ut or fengselet. Han hadde ikkje noko anna enn eit kriminelt rulleblad bak seg, og då han såg Jesus som sin Frelsar, visste han at det var frelse, håp og glede for han.
Men sjå på meg. Heilt frå tidleg barndom vart eg opplært til å leve som ein fin mann. Eg lærte å be, å gå til kyrkje, gå til nattverd o.s.v. Eg gjekk på Universitetet, tok mine eksamenar, vart advokat og til slutt dommar.
- Difor, prest, - ingenting anna enn Guds nåde kan ha fått meg til å innsjå at eg er ein syndar på line med denne kriminelle.
Det trongst uendeleg mykje nåde å tilgje at eg var så stolt og så full av sjølvbedrag, til å få meg til å innrømme at i Guds augo var ikkje eg betre enn den kriminelle som eg sende i fengsel.

I dag handlar det ikkje om rettferdig løn. Om forteneste for det vi har prestert. Det handlar om nåde. Om Guds uendelege godleik mot oss. Om at Gud gjev oss så mykje meir enn vi fortener. Det gjeld dei som kan vise til lang og tru teneste! Dei skal vi gjerne løfte fram og gje både takk og ære oss i mellom. Men dei som kjem seint inn i Guds rike, inn i arbeidet, inn i tenesta, dei får den same løna og den same æra: Dei får Guds nåde dei og.
Det er ein likeverdig plass ved nådens bord både for høgsterettsdommaren og for tjuven. Slik er det også i Guds evige rike.

På vingardssøndagen handlar det om at Gud kallar arbeidarar til teneste for seg. Han vi ha oss i teneste. Men han lønar oss ikkje etter forteneste. Han lønar oss med nåde.

Talentane

13. s. i treeiningstida. I. 07.09.2014
Hosanger
Matt.25,14-30

Eit hol i jorda er ein dårleg gøymestad for verdfull eigedom. For pengar eller verdisaker. Eit hol i jorda er ikkje staden der vi stikk unna det som kan skaffe oss leveveg og gode, lyse dagar. Til det er holet for mørkt og trist.
Og han hadde det sikkert mørkt og trist i sinnet også, han vi møter i tekstordet vi nett har lese. Det er som om vi ser han for oss, der han står med jord under naglane og sveittar over spaden. No skal han grave opp att det han ein gong la i holet. Skatten hans. Skatten han gravla saman med redselen han bar på inne i seg. Redsel for ein streng herre som hadde sett han til forvaltar over verdfull eigedom.

Ein heil talent, ei årsløn, hadde herren hans gjeve han før han drog utanlands. Han hadde ikkje sagt så mykje før han fòr, men mannen forstod at det ville vere ille om han sløste bort det han fekk. Best å gøyme det unna. Så fekk heller dei to andre medtenarane hans, som fekk mykje meir pengar enn han, berre styre med sitt. Han skulle i alle høve ta vare på det han hadde fått. Djupt nede i holet i jorda.

Stakkars mann! Han forstod ikkje at dette var som å gravleggje ein død. Han forstod ikkje at hans angst og redsel for herren hans også vart til dom over han sjølv.

I dag møter vi denne mannen der angsten gjev han krefter til å ta tak i spaden som han grev i jorda med. Den same angsten som gjorde at han aldri kom så langt at han brukte dei mange pengane til å investere slik at det kunne vekse og spire og gro rundt han. Han orka ikkje å kalkulere med risiko. Berre med det han syntes var sikkert. Å gøyme bort det han hadde.

Men etter kvart fekk han vaska jorda av hendene, og vi møter han att når han står med bøygd hovud bak i kroken og ser dei to medtenarane sine gå fram for husbonden som er komen heim etter utanlandsferda. Han kan ikkje anna enn å verte imponert. Fem talentar hadde vakse til ti. Ti årsløner kunne den eine levere tilbake.

Og den andre? Sanneleg hadde ikkje også han fordobla det han var betrudd. To talentar – to årsløner – hadde vakse til fire.
Vel. Det han hadde fått var i alle fall ikkje sløst bort. Han hadde ikkje tapt noko som helst, sjølv om han heller ikkje hadde vunne. Og han merka seg husbondens rosande ord til dei to andre:

”Bra, du gode og trugne tenar! … Du har vore tru i lite. Eg vil setja deg over mykje. Kom inn og gled deg i lag med herren din!”

Denne teksten handlar altså ikkje berre om lammande angst og redsle for å gjere noko. Sjølv om det fort vert slik at vi fokuserer på han det gjekk ille med. Han som slett ikkje fekk høyre ord om ein god og trugen tenar, men som i staden vart kalla dårleg og lat og kasta ut der dei  græt og skjer tenner.

Men det finst fest og glede i teksten vår også. Vi må ikkje oversjå det. Det ligg rett og slett eit ufatteleg potensiale i det vi les.
Husbonden delte ut i alt åtte talentar fordelt på tre tenarar. Fem + to + ein. Og han fekk att femten talentar. Det mangla ein på at husbonden hadde fordobla det han sette tenarane til å forvalte. Eit fabelaktig resultat. To tenarar var kjempeflinke. Ein var berre litt redd.

Vi kan diskutere straffa han fekk, han som var redd. Men det er ikkje noko hovudpoeng i dag. Poenget er å sjå kva som opnar seg av framtid og von for den som vert sett til å forvalte Guds rikdomar. Vi må ha augo våre opne for å våge noko for han som er vår herre og vår husbond; vår far i himmelen.
Han har gjeve oss ufatteleg mykje. Han har sett oss til å forvalte; til å vere hushaldarar over alt det han har skapt her på jorda. Han har gjeve kvar av oss evner og anlegg. Nokre av oss har fått rik utrustning. Andre har fått mindre. Men alle har fått noko.

Kva gjer vi med det vi har fått?
Hamnar det i eit hol i jorda? Nesten som når vi gravlegg dei døde?
Eller brukar vi det vi skal forvalte til å skape ny vekst? Nytt liv. Meir liv. Som når vi legg noko i jorda, ikkje med redsel og avmakt eller med sorg, men i håp om grøde og spiring og avkastning.

Då kan vi gjerne verte skitne på nevane. Det er slik det skal vere når vi gjer meir enn å ta vare på og å gøyme bort. Vi forvaltar med tanke på avkastning.

Eg skulle gjerne ynskje at vi var mange, mange som ville våge meir for han som har gjeve oss utrustning og ressursar som vi skulle forvalte på vegne av Gud.
Vi er med i ei kyrkje der vi må ha lov å seie at det på sett og vis hanglar og går. Om det går opp eller ned er ikkje alltid like lett å måle. Men om vi vågar å ta på oss dei brillene som har glas av ærlegdom, så er det neppe så mange av oss som kan påstå at det Gud  sette oss til å forvalte med våre liv, det er vi klare til å gje tilbake med dobbel avkastning dersom vi fekk krav om å gjere det i dag.

Difor etterlyser eg meir vågemot for Gud.
Difor ropar eg på større frimot for den kyrkja vi er ein del av og som vi høyrer til i.
Difor utfordrar eg oss alle til å engasjere oss med truskap for ein Gud som gav oss alt han hadde for at vi skulle forvalte det, medan vi ventar på at han ein gong kjem tilbake.

Vi lever i ei tid der vi er opptekne av oss sjølve og av våre eigne. Vi er opptekne av pengar og av det som kan kjøpast for pengar. Vi bryr oss mindre om fellesskapet  med dei vi har rundt oss.
Kyrkja er slett ikkje åleine om å etterlyse engasjement. Vi har så smått teke til å ana at det er kommuneval om eit år. Vi skal i kyrkja vår setje fokus på at det samstundes skal veljast nye sokneråd. Mange politikarar kjem til å vere frustrerte over kor vanskeleg det er å få folk på bana, båe til aktivt politisk engasjement, til praktisk å hjelpe til, til å få folk til å møte fram når folkemøta skal arrangerast. Folk er tunge å be.
Mange ropar på oss, og oftast vel vi då det som gjev størst og lettast personleg utbyte for minst mogeleg innsats.

Her i kyrkja på denne søndagen spør Gud etter di hand. Etter dine føter. Etter din munn. Etter ditt hovud. Etter dine idear. Dine talentar! Det er trong for nettopp deg. Du har fått så mykje.

Nokre av dykk er her i kyrkja i lag med oss for å dele ei intens glede over den største gåva av alle. De har bore eit barn til dåpen. Barnet er ei Guds gåve til dykk.
Barnet skal vekse opp. Kva vil det møte i heim og kyrkje av undervisning og kunnskap og kristent fellesskap?
Spanande oppvekstår ligg framom. I dag vert talentane delte ut. Som foreldre får de ei gåve å forvalte på borna sine vegne. Gåva er den kristne trua.
Kva vil du gjere med dette slik at barnet ditt skal få lære om Jesus i oppveksten?

Fleire av dykk vart konfirmerte for 50 år sidan.
Talentar vart delte ut her i Hosanger til dykk alle som jubilerer i dag. Gåver frå Gud.
Kall og kunnskap for at du skulle leve eit liv i Herrens nærleik.
Enno er ikkje rekneskapsdagen komen.
Men kanskje er dette ein dag til å sjå etter i dei bøker som handlar om ditt liv. Berre du kjenner innhaldet. 
Kva vil herren din sjå når han ber deg opna boka og vil halda rekneskap for deg som hans tenar?

Hosanger kyrkjelyd treng at du brukar talentane dine mellom alle som har ein heim i denne kyrkja. Her treng vi fleire enn dei profesjonelle som får betalt for å arbeide i kyrkja.
Det sit mange menneske rundt om på Osterøy som ville verte glade om ein medkristen kom innom for ein kopp kaffi, litt prat og kanskje til og med for å dele Guds ord saman.
Difor spør eg i dag: Kvar er du, du som kunne vore ein medtenar i din eigen kyrkjelyd? Gud gav deg munn og mæle og armar og bein. Med ditt liv og med dine enkle ord kan du få sagt meir enn ein prest rekk å seie i mange talar frå ein preikestol.

Vågar vi som kyrkje å oversjå dei som strevar med livet sitt? Vågar vi?
Ser vi kallet til diakonal innsats som ligg i å nå fram til denne gruppa menneske som vi heilt sikkert også finn her i denne kyrkjelyden? 
Nokre av dei er born. Born som har det vanskeleg. Born som opplevast vanskelege, av skulen, av kameratane,  - kanskje også av foreldra?
Andre er unge. Unge som politiet har eit særleg auga til.
Men har kyrkja og kyrkjelyden auga til desse ungdomane?

Nokre av dei drikk øl og dram i slike mengder at dei er i ferd med å øydeleggje seg sjølve og familiane sine. Var det ikkje betre om kyrkja såg dei og fortalde dei om eit bord der dei fekk drikke den heilage nattverdvinen i staden, slik at dei såkalla festane som lett utartar til fyll, kunne bytast med eit mål om ein gong å få ta del i ein større fest i det evige Guds rike?

Dei som har ansvar for misjonens sak i landet vårt melder om tyngre tider. Gjevarane sviktar. Rekrutteringa sviktar. Våre private inntekter aukar, men vi gjev ikkje meir i kollektkorgene i dag enn for ti år sidan. Korleis forvaltar du og eg det Gud gav oss?

I dag står vi framfor Gud. Enno krev han oss ikkje til rekneskap for det han har sett oss til å forvalte. Enno har vi tid til å gå i oss sjølve, til å tenkje gjennom det kvar av oss har gjort med det vi har fått av talentar, av evner og nådegåver.

Lat ikkje angsten og otten, korkje for Gud som den store og utilnærmelege og strenge, eller redselen for at du skal rive grunnen unna ditt eige eksistensgrunnlag, gjere at du finn deg eit mørkt hol og grev talentane dine ned der.
Heller vil vi glede oss over at Gud ser på deg og meg som sine tenarar.
Lat dette frigjere deg til teneste for han, til teneste for kyrkja og til teneste for din neste.
Og lytt så til ekkoet av tiltalen til dei to som var dei gode forvaltarane i likninga vi har lese:

”- Du har vore tru i lite. Eg vil setja deg over mykje. Kom inn og gled deg i lag med herren din!”
Måtte desse orda ein gong lyde for øyro til kvar og ein av oss!                                      AMEN

Tru mot trugsel

Appell: Solidaritetsaksjon for forfølgde i Irak, Syria og Kurdistan
Torgalmenningen, Bergen 23.08.2014

I den kyrkja eg representerer trur vi.

Vi trur på ein kjærleg Gud. Vi trur på vår Herre og meister sin bodskap om å vise nestekjærleik; på han som sa: «Sæle dei som skaper fred, dei skal kallast Guds born»

Vi trur på evig liv.

Men vi trur også på eit verdig liv her og no.

Difor kan vi ikkje sjå på det uverdige.

Med vår tru vil vi møte dei som trugar oss, og dei som trugar liv, fridom og menneskeverd i Midtausten.

Men hjartelause fanatikarar som påstår at dei også trur, dei trur vi slett ikkje på.
Dei som vil truge sine mørke og einsretta tankar på andre, dei som vil tvinge til konvertering og fornekting av kristen tru eller det som bli oppfatta som avvikande tolkingar av islamsk lære, dei skræmer ei heil verd i desse dagar.

Vi kan ikkje lenger tole å sjå TV-bileta av vald. Vi har sett at kristne, kurdarar, moderate sunnimuslimar, sjiamuslimar, og den vesle minoritetsgruppa av jesidiar vert møtte med sverd. Med avretting, halshogging eller deportasjon. Overgriparane er dei fanatiske IS-tilhengjarane. Dei har stått fram frå djupet av eit despoti med grotesk vald.

Som truande, vel vi enno å tru på våre eigne styresmakter. Vi vel å tru at dei vil vise hjartelag og opne pengesekken slik at vi her hjå oss kan opne grenser og ta mot eit anstendig tal fortvila og fordrivne flyktningar.
Vi har enno ei strime av tru på at pengar frå ein aller annan stad djupt i den olja pengebingen vår kan hentast fram til hjelp for dei lidande i områda der flyktningar samlast i eit ufatteleg omfang. 

Slik må vi alle stå saman mot dei som terroriserer og skapar vondskap.

Som kyrkje rettar vi i denne stunda hender mot søstre og brør som ikkje deler vår tru, men som ber til Allah.

Her i Bergen i dag står vi samla fram og tar avstand frå overgrepa vi ser. Det gjev forventing om at kan vi leve side om side med ulik tru. At vi kan leve i fred med kvarandre.
Men vi kan ikkje leve i fred med dei som terroriserer, mishandlar og vil tvinge oss eller andre til å forlate vår tru. Trua lar seg ikkje true. Difor ropar vi i Den norske kyrkja til Gud i bøn for våre kristne medtruande som enno held ut i desse områda der dei kristne har sine aller eldste røter.

Ei grense er no passert for det vi kan tole.
Våre grenser må difor opnast for dei som er jaga frå heim, land og folk.

Det vil kyrkja løfte fram. I tru ber vi i dag om at våre styresmakter må bevise at landet vårt, Norge, er eit av dei beste land i verda å bu i. Her kan vi ta mot fleire av dei verst forfølgde.
Som kristne, som kyrkje  og som nasjon er tida komen for oss til å handle i møte med dei som gjennom trugslar og vald vert fordrivne og tvinga til å gje opp trua, forlate landet sitt, og som får smake terroren på kroppen.

Tru kan flytte fjell. Tru skal vinne på Sinjarfjellet!

Tre bryllup og ei gravferd

Framfor 8.s. i treeiningstida hadde eg gravferd på fredagen og tre vigsler på lørdagen.
Eg valde same andaktsord både for gravferda og vigslene med utgangspunkt i eit av versa i preiketeksten for søndag. Då vart det slik:

Gravferd

For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera. (Matt.6,21)

Døden fekk hjarta til å stogge.
Det er dødens natur.
Hjarta ditt bankar. Då er det liv. Hjartet stoggar. Då er det død.
Dette veit vi godt. Difor lyttar vi også godt etter når vi høyrer signal frå hjartet vårt om at noko er i vegen der inne der det normalt berre skal tikke og gå utan at vi elles reflekterer over det.
Hjarta er sentrum for livet.

Men hjarta vert også ofte omtala som sentrum for tankar og kjensler. Hjarta vert eit symbol for heile personlegdomen vår.
I hjarta bur det kjærleik, seier vi. Hjarta er fylt av hat, kan det også seiast når noko har skore seg i forholdet til medmenneska.

Hjartesorg kan ein tale om når forelskinga ikkje er gjensidig.

- Det var som om hjarta mitt vart knust, kan eit menneske i sorg tale om mens tårene renn ved eit dødsleie.

I vår kyrkje går vi no mot ei helg der hjarto våre skal setjast i fokus. Difor har eg valt eit kort andaktsord som er ein liten setning, henta ut frå komande søndags preiketekst:
For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Hadde vi lese alt som vi skal ta opp komande søndag, ville vi forstått at dette handlar om kor lett det er for oss menneske å la oss leie og forføre av jordisk rikdom, pengar og velstand, og slik gløyme det himmelske – gløyme Gud.
No vart det altså slik at vi framfor denne søndagen møtte døden. Døden gjesta dykkar familie.

Eit hjarta har slutta å slå. Men samstundes lever vi andre vidare. Utan han/ho som døden tok frå dykk. Men med alle minne. Med all vemod. Med takk. Med tårer.
Ingen ting av alt dette som no kjem fram for dykk skal de sleppe. For alt slikt er ein del av det å sørgje. Ein del av det å ta farvel.

Gjev plass for dette som de kanskje vil uttrykkje ved å seia dette bur i hjarto dykkar no, sjølv om det faktisk er i hjernen at slike tankar og kjensler eigentleg sit.
Gjev rom for sorga. For vemodet. For takk og for tårer. Det er difor vi er her no.

Men så skal livet gå vidare etter dette. Gradvis skal vi kjenne at den døde kjem meir på avstand. Framfor oss reiser seg eit liv utan han/ho vi tar farvel med.

Hjarta ditt skal finne ein ny rytme. Litt annleis.
Livet ditt skal få ein ny farge. Kanskje ikkje så veldig forandra.
Men ein del av det som var viktig og stort for deg, er ikkje meir.

Korleis skal framtida di formast vidare?
Du skal sjølv fylle den. Du skal ta med deg dei finaste minna du har om han/ho som er borte, og så skal du leve. La hjarta ditt banke og slå. Livet kjem framleis mot deg.

Kan livet bli rikt og fint igjen etter eit dødsfall?Om det ikkje var råd, var det vanskeleg å vere menneske. For alle døyr, før eller sidan. Og var det ikkje råd å kome gjennom sorga, ville vi alle gått rundt med brostne hjarto kvar dag, for vi har alle våre som ikkje lenger er mellom oss.

Difor skal hjarta ditt på nytt banke på ein god måte. Slik at du kan leve. Slik at du kan oppleve livet som rikt. Ja, som ein skatt.

Men så var det altså at Jesus i dag tek eit lite tak i deg om minner deg om desse orda:
For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Når vi forstår at dette er ord som kjem frå Jesu munn, ord henta frå hans berømte Bergpreike, som må vi lytte ekstra godt etter og spørje: Kva betyr dette, Jesus? Kva er det du vil seie oss?


Jesus vil med desse orda om skatten og hjarta vårt seie noko om at den store skatten, den finn vi ikkje her mellom oss. Den er ikkje jordisk gull og glitter, pengar og velstand. Den er ikkje ein gong familie og vener.

Den store skatten for deg om meg ligg og venta på oss i himmelen. Hjå Gud.Samla dykk ikkje skattar på jorda, der møll og makk øydelegg og tjuvar bryt seg inn og stel. Men samla dykk skattar i himmelen, der verken møll eller makk øydelegg og tjuvar ikkje bryt seg inn og stel. For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Når døden har stogga hjarta vårt, då må hjarta finne sin stad i livets skattkiste. Den er hjå Gud. Dit kan Jesus bere deg, gjennom døden.
Jesus var sjølv i døden og vann over alle dei mektige dødskreftene. Han stod opp att or grava og lever i dag for å vere i stand til å ta oss alle til himmelen. Der skatten er.
Dit hjarta mitt lengtar. Dit eg vonar eg skal flytte når hjarta i kroppen ikkje vil slå meir.

Må vi alle be Jesus ta hand om hjarta vårt. La han vere skatten i livet, skatten i døden og vår skatt i himmelen. AMEN

Vigsel

For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

«Skatten min»
Eg veit ikkje om det er eit uttrykk som de som i dag er hovudpersonar vil finne naturleg å bruke når de vil seie noko fint til kvarandre eller om kvarandre.
Men eg veit at dette er ord som ofte blir bruk av to som er glade i kvarandre. Som elskar kvarandre. De må gjerne ta orda i munnen i løpet av denne dagen, og slik gje uttrykk for gleda over å verte ektefolk ved å kalle den andre for «skatten min».

Dette er dagen for å la hjarte tale. La Jesu ord gå i oppfylling nå han uttrykkjer det slik:
- det hjartet er fullt av, det seier munnen. (Matt 12,34)

Dette er dagen for å la hjarte banke. Heftig og kraftig i takk og i glede over det som skjer når eit samliv på denne måten får velsigninga ved Herrens altar – i Guds hus.
Dette er dagen for å la hjarte banke og munnen tale.

La det kome fram at i hjarta ditt bur det ein skatt. Den skatten er din ektefelle. Den skatten må vaktast og vernast og passast på. Dette er livets store rikdom.

Vi er i kyrkja nett no. Det er laurdag. I morgon er det søndag, og då er det også mange som vil ta ut på kyrkjeveg. Over heile landet er det slik denne helga at vi i vår kyrkje går mot ein kyrkjesøndag der hjarto våre skal setjast i fokus.
Difor har eg valt eit kort andaktsord som er ein liten setning, henta ut frå morgondagens preiketekst:
For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Hadde vi lese alt som vi skal ta opp i morgon, ville vi forstått at dette handlar om kor lett det er for oss menneske å la oss leie og forføre av jordisk rikdom, pengar og velstand, og slik gløyme det himmelske – gløyme Gud.

No vart det altså slik at de framfor denne søndagen har vore opptekne med dette som nett no er så veldig viktig for dykk to. Bryllaupet. Stadfestinga av kjærleiken dykkar til kvarandre. Porten til ei felles framtid for å byggje vidare på heimen og å grunnfeste familielivet som sjølve pilaren i framtida dykkar.

I dag opnar det seg opp, alt dette som lenge har budd i hjarto dykkar. Dagen er her. Stunda er her. Eg trur de opplever at dette er ein skatt til å gle seg over som tek opp all plass i hjarto dykkar nett no. Slik skal det vere på bryllaupsdagen.

Men så skal livet gå vidare etter dette. Gradvis skal vi kjenne at kvardagane kjem tilbake. Festen tek slutt. Men du har skatten din der heile tida. Ektefellen din. Den skal ingen få ta frå deg.
Framfor dykk reiser det seg eit nytt liv med band som bind dykk saman i ei felles framtid.
Vi veit ikkje korleis dei dagane skal verte, men vi håpar og ber om mange og gode dagar i lag for dykk to.

Når så kvardagen kjem, skal hjarta ditt skal finne ein ny rytme. Litt annleis.
Livet ditt skal få ein ny farge. Kanskje ikkje så veldig forandra. Men forpliktinga ved det å leve som ektefolk, gjer noko med dykk som endrar framtida.

Korleis skal framtida dykkar formast vidare?
De skal sjølv fylle den. De skal ta med dykk alt det livet fram til no har gjeve dykk, men de skal få oppleve at livet opnar seg for dykk på ein ny måte.
Difor skal også hjarta ditt banke vidare på ein god måte. Banke for den andre.
Slik kan du oppleve livet som rikt. Ja, som ein skatt.

Men så var det altså at Jesus i dag tek eit lite tak i deg om minner deg om desse orda:
For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Når vi forstår at dette er ord som kjem frå Jesu munn, ord henta frå hans berømte Bergpreike, som må vi lytte ekstra godt etter og spørje: Kva betyr dette, Jesus? Kva er det du vil seie oss?

Jesus vil med desse orda om skatten og hjarta vårt seie noko om at den aller største skatten, større enn den du i dag vil kalle for «skatten min» den finn vi ikkje her mellom oss. Den er ikkje jordisk gull og glitter, pengar og velstand. Den er ikkje familie og vener.
Ikkje ein gong ektefellen som du går ut or kyrkja i lag med i dag.

Den store skatten for deg og meg og oss alle ligg og ventar på oss i himmelen. Hjå Gud.

Samla dykk ikkje skattar på jorda, der møll og makk øydelegg og tjuvar bryt seg inn og stel. Men samla dykk skattar i himmelen, der verken møll eller makk øydelegg og tjuvar ikkje bryt seg inn og stel. For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Dette er samanhangen som orda om skatten og hjarta ditt står i.
Det er om dette vi skal tale meir om i kyrkjene våre i morgon.

«Skatten min» Ta med deg den nye skatten du får her i kyrkja i dag.
Men gløym ikkje skatten i himmelen.
Av alle stader er det der hjarto dykkar må finne eit felles feste.

Gratulerer med dagen, og lukke til som ektefolk som kvar for dykk skal vere skatten til den andre. AMEN.

"Med sjel og kropp skal jeg stå opp.."

22.06.2014: Vigsling av gravplass.
Åsane kirkegård, trinn 4.

Ein gravplass er ein stad som det knytta mange merkelege forestillingar til.
Nokre vert redde av å vere på ein gravplass. Andre vil ikkje bu slik at dei kan sjå ein gravplass frå stova heime. Mørke kveldar med lyn og torden over gamle gravsteinar er kulissar i mang ein skummel film.

Eigentleg er det underleg at det er slik. Eg veit ikkje om ein fredelegare stad enn ein gravplass. Ein kyrkjegard er finare enn nokon park. For her har vi alle eit eigarforhold. Til tre og blomster. Til benkar og vegar og kvilestader. Til grøn plen ein vakker junisøndag.  Men mest av alt til sjølve grava. For her har vi graver som er våre. Her kviler dei etter livet som vart levd – kort eller langt – dei vi var glade i. Dei som ligg i jorda er di eller mi slekt. Og ein dag skal grava mi opnast og leggjast att når min kropp skal gøymast.

Måtte det vere fred som kviler over alle slike handlingar.

At det kan vere underlege forestillingar om kyrkjegardane våre har sant å seie også eit visst grunnlag i det vi kan lese i vår Bibel. I GT, hjå profeten Esekiel, kap 37, kan vi lese noko av det merkelegaste av alt som står i Den heilage boka. Overskrifta på dette kapittelet er formulert slik: «Døde knokler blir levende». Kapitlet handlar om at profeten ser korleis knoklar av døde menneske får kjøt og bein og ånd og liv på nytt.
Her og no er ikkje tid og stad for å utdjupe desse profetorda.

Men ein ting kan det vil les her seie oss:
At Gud er Herre over gravene og over dei døde, og at Gud tenner eit håp om at ein gong skal dei døde få nytt liv som går over i det evige.

I Esek.37.12-14 les vi: «Så sier Herren Gud: Se, mitt folk, jeg åpner gravene deres og lar dere stige opp av grav. Så fører jeg dere til Israels land. Mitt folk, dere skal kjenne at jeg er Herren når jeg åpner gravene deres og lar dere stige opp av grav! Jeg gir dere min ånd så dere blir levende, og lar dere finne hvile i deres eget land.»

Kva betyr dette?
Først og fremst er det eit varsel frå Gud om at han har makt over døden og dei døde. Han har skaparkraft til å gje nytt liv. Til å reise opp det som døydde.

Slik han talte til liv då han skapte ein gong i opphavet, slik skal Gud nyskape og gje livet som gåve enno ein gong. Det skal skje når denne tida er brukt opp og det ikkje er fleire dagar att. Ved grensa som fører inn i det evige.

At dette er meir enn tomme ord frå ein forvirra profet ein stad langt tilbake i det gammaltestamentlege, det har Gud gjeve oss prov på. Han gjorde det då Han reiste Jesus opp or grava påskedagen.

Som kristne ynskjer vi å vigsle jorda vi legg våre døde i.
Ikkje fordi Gud treng det. Han vil vite å ordne knoklar og bein og gje dei nytt liv når den store oppstodedagen renn. Det skaper Gud utan moderne gravkart på data. Det får han til med levningar av menneske som ligg i havet eller på ei avsvidd branntomt

Men vi treng det. Vi som lever treng å vigsle denne staden. Vi som brukar kyrkjegard og gravplass. Vi vil kvile i jord som er merka av orda om oppstode. Som er farga av håp. Som er lyssett frå Guds evige lys som aldri skal slokne.

Med skriftord og bøn, og med salmetonar, vigslar vi denne gravstaden.
Vi gjer det i tru, og med håp om at vi ein gong skal få kjenne sannninga i dei gamle profetorda: «- Mitt folk, dere skal kjenne at jeg er Herren når jeg åpner gravene deres og lar dere stige opp av grav! Jeg gir dere min ånd så dere blir levende, og lar dere finne hvile i deres eget land»

Med sommar i røystene vår har vi alt sett tone til våre forventingar og vår glede over utvidinga av den vakre kyrkjegarden her i Åsane:

Med sjel og kropp skal jeg stå opp
og blomstre i ditt rike,
når denne jord må vike.

Med dette i tankane våre samlar vi oss i bøn for utvidinga av kyrkjegarden vår.

Lat oss be….

Talsmannen

2.pinsedag I. 09.06. 2014
Valestrand, Osterøy
Johs.16, 5-11

Preike i høve at sokna på Osterøy er overførte frå Nordhordland prosti til Arna og Åsane prosti

«Det er det beste for dykk at eg går bort»
Kven er det som talar slik?
Det kan høyrast som ein litt snurt bedriftsleiar som får refs frå eit bedriftsstyre. Han blir så opprørt over dette at han vel å ta sin hatt og gå. På dagen.
Slik har det kanskje vorte uttrykt på Stadion inne byen òg. Både store søner frå denne øya og rappkjefta nordlendingar har meir eller mindre friviljug vorte sende på dør når motgangen kom mellom tribunane. «Det er det beste for dykk at eg går bort» Så gjekk dei, og ingen betre kom inn i staden!
Eller kanskje er det prosten i Nordhordland som frå garden sin, klemt der oppe mellom flotte, høge sognefjell og sjølvaste Sognefjorden, synest han har rikeleg å styre med? Då får Osterøy berre fare, og han kan trekkje seg tilbake til kontoret i Knarvik og regjere over alle prestane på øyar og holmar og skjær nordom Osterfjorden.
«Det er det beste for dykk at eg går bort» No går han, prosten i Nordhordland. Så får vi sjå om det kjem noko betre i staden frå Arna og Åsane.

«Det er det beste for dykk at eg går bort» 
Orda vi har høyrt har sjølvsagt eit heilt anna opphav og ein heilt anna bakgrunn.
Vi har samla oss til gudsteneste, og det er pinse.
Det er pinse, og som alltid elles i vår kyrkje er det Jesus som er hovudpersonen.
Men i dag er det som om hovudpersonen stig litt til sides for å la oss ana noko av det ubegripelege – nemleg at Jesus kan stå fram mellom oss i ulike skapnader. No presenterer han seg for oss ved å introdusere det vi gjerne omtalar som den tredje personen i den guddommen Jesus sjølv er ein del av. Vi får høyre om Talsmannen. Talsmannen som rett og slett er eit anna namn på Den Heilage Ande.

Om Talsmannen seier Jesus: ”- når han kjem, skal han gå i rette med verda og vise henne kva synd er, kva rettferd er, og kva dom er..”

Kva er det Jesus er ute etter å seie oss i dag?

For å forstå det, må vi enno ein gong gå tilbake til desse merkelege orda:
«Det er det beste for dykk at eg går bort»
Med forunderlege ord talar Jesus til sine næraste vener for å forklare dei det som ikkje kan forklarast skikkeleg med vanlege ord. Han seier eigentleg: Det er best at eg går bort, for då kjem eg dykk så mykje nærare.
Jesus vil være nær oss. Han vil kome så tett inn på oss at vi forstår dei verkeleg grunnleggjande spørsmåla i livet; dei vi lett skubbar til sides; dei tinga vi helst ikkje vil snakke om: synd – rettferd – dom.

Og for å kome tett inn på Jesus treng vi ikkje reise langt av garde. Vi treng ikkje flybillett til Israel eller adresse i Jerusalem. Når vi vil møte han, kan vi samle oss kvar som helst, anten det er i 250-metersskogen her i Valestrand, i den gamle kyrkja på Hamre eller i den splitter nye som reiser seg rett på andre sida av fjorden, i Knarvik, der eg bur. Same kvar vi er, så vil han kome veldig nær kvart einaste menneske.
Berre ein ting hindrar han i å kome tett på oss, og det er vår eigen reservasjon og redsel for å sleppe han nær oss.

Jesus kjem nær oss fordi han har ein Talsmann som alltid er her. Ein talsmann, eller ein advokat, er ein som talar på vegen av oppdragsgjevaren.
Når Jesus i vårt tekstavsnitt forklarar læresveinane sine at det skal kome nokon som skal fylle tomrommet etter Jesus når han ikkje lenger er synleg til stades mellom dei, så er det eit forvarsel om det som skal skje i pinsa vi eigentleg høyrer om. Talsmannen Jesus nemner, det er Den Heilage Ande. Anden som skulle fylle læresveinane med kraft, innsikt og forstand når det etter kvart vart pinse for aller første gong.
Denne Heilage Ande, Talsmannen, skal vere tett på Jesu vener når Jesus sjølv ikkje lenger er mellom dei. Slik han faktisk også er det i ei levande kyrkje i dag.

Nesten kvar søndag døyper vi born i gudstenestene våre. Det aller første som hender etter at eit barn er døypt, er at presten legg handa på barnehovudet og seier: ”Den allmektige Gud har no gjeve deg sin heilage Ande, gjort deg til sitt barn, og teke deg inn i sin truande kyrkjelyd….”

Ved dåpen flyttar Talsmannen , Anden, inn i våre liv.
Han er her på vegne av Jesus. Han er her med ei heilt særleg oppgåve.
Han skal vise verda kva synd er, kva rettferd er, kva dom er.

Mange synest dette er lite aktuelt. Det er uinteressant for dei fleste. Avisa Vårt Land kunne sist onsdag over heile første sida fortelje at snart veit ingen lenger kvifor vi feirar pinse.
Om du er ein av dei dei som veit lite om pinsa, så prøv å ta dette med deg no:
Pinsa er ei fest fordi vi tek innover oss at Jesu lar seg representere i vår tid. Han er her midt mellom oss no. Ved sin Ande. Ved sin pust. Han møter oss og har noko viktig å fortelje oss, noko som angår alle som lever i 2014:
Han skal vise verda kva synd er, kva rettferd er, kva dom er.

For Jesus er dette så viktige spørsmål at han listar dei opp som dei første tinga Talsmannen hans skal lære oss noko om.

Kva er det då som er synd?
”Synda  er at de ikkje trur på meg” seier Jesus.

Synd er altså det som skaper eit skilje mellom menneska og Jesus. Mellom menneska og Gud. Det er ingenting som gjer det så grunnleggjande som vantru. Å ikkje trur på Jesus, det er den store synda. Verre enn mange andre store synder som vi kvar for oss er i stand til å gjere når vi er egoistar, når vi er sjølvopptekne, når vi snyt på skatten eller når vi råkøyrer med bil. Vantru er verre enn det vi er ein del av når vi som samfunnsmessig kollektiv syndar ved miljøkriminalitet, krigar, undertrykking eller overgrep. Ingen ting  av dette, heller ikkje noko anna av alt det som kallast for synd fordi det er brot på eit av dei ti bodorda, skal orsakast eller takast lettvint på.
Men Jesus vil likevel lære oss: ”Synda er at dei ikkje trur på meg”.

På same måten seier Jesus noko om kva som er rettferd. Også dette er eit slikt ord som ikkje er det første vi finn på å søkje etter når vi skal prøve ut Internett på ein ny PC. Og sant å seie uttalar Jesus seg temmeleg kryptisk nå han skal forklare kva som er rettferd: ”Rettferda er at eg går til Far, og de ser meg ikkje lenger” seier Jesus.

Slik eg tolkar dette, så trur eg Jesus vil seie oss noko om at det ligg ei innbyding i at vi får kome til vår himmelske Far. Slik den rettferdige og fullkomne Jesus får kome til sin Far i himmelen, slik skal dei som er rettferdige fordi dei trur på Jesus også ha ein heim der. Den som er rettferdig ved trua på Jesu har ein open veg til Gud. Slik Jesus går til sin Far, slik skal vi også kunne gå til han vi ber til og med Jesu eigne ord kallar for ”Vår Far, du som er i himmelen.”

Det siste Jesu nemner som Talsmannen si oppgåve, er at han skal lære oss kva dom er. Det er  at ”han som herskar over denne verda er dømd”.

-han som herskar over denne verda  - Hovdingen over denne verda - som det tidlegare var omsett; det er den vonde sjølv. Det er djevelen. Han som vi i vårt dåpsrituale seier at vi forsakar.

Vågar vi å ta inn over oss den triumf det eigentleg ligg i dette?
At vi som kristen kyrkje skal få kvile i at alle gudlause og djevelske system og maktapparat som vi ser i verda rundt oss, dei er dømde til undergang av Jesus sjølv. Det er så mangt som kan trollbinde våre augo; så mangt som vert retta ut mot oss av herskaren eller hovdingen i verda for at vi skal tru at her ligg lukke og framtid gøymd. Men det viser seg å vere eit bedrag.
Den endelege og store dommen skal vere over vantrua, over urettferda og over han som herskar over denne verda.

I denne dommen ventar ei frikjenning for dei som trur.
 For dei som med eit hjarta som bankar i forsiktig tru stig vi inn i tida etter pinse også dette året.

Må Gud ved sin Heilage Ande gje deg tru på Jesus så syndene dine kan gøymast ved foten av krossen hans.
Må Gud ved sin Heilage Ande vise deg kva rettferd er slik at du i tru og tillit til Jesus kjempar for den her på staden du bur, i kyrkjelydane på Osterøy som no er ein bit av Arna og Åsane prosti.
Må Gud ved sin Heilage Ande vise deg kva dom er – at herskaren over denne verda er dømd, men at du ved trua på Jesus skal gå frikjend gjennom dommen. Gå gjennom dommen og inn til Far – der også Jesus er, mens hans Ande er her, mellom oss.

17.mai

17.mai 2014

Åsane gamle kyrkje

Luk.1,50-53

Gratulerer med dagen!

Dette er den store felles festdagen for heile landet vårt. Eit slags slektsstemne som angår alle. Dette er ikkje konfirmasjonsselskap for nokre få av familiane i ei bygd. Dette er ikkje bryllaupsfest for to utvalde familiar med tillegg av ein del nære vener. Dette er ikkje fødselsdagsfeiring for 7-åringen og alle dei andre i klassen, eller 50-årsdag med kollegaer og nær omgangskrins.

I dag feirar vi i Kristiansand og Kirkenes, i Tromsø og Trysil, i Ålesund og Åsane.
I dag feirar vi gamle mor Noreg! I dag har naturen pynta landet med grøn kledning, og sjølve pyntar vi oss med bunader og finklær. Alle stader står flaggstengene som det synlege utropsteiknet. Ikkje ei stang er naken og tom. Vi feirar med glede og med takk at dette er vår felles dag, alle vi som bur i dette landet som betyr som mykje for oss.

Nettopp i år feirar vi med ekstra vai i flagga og vind i bunadstakkane. 200 år har gått sidan historia vart skrive på Eidsvoll. Og i år er Grunnlova endeleg fornya språkleg, dansken er borte og vi har fått den på bokmål, og på norsk.

Framfor dagen i dag har vi pussa støv av alt vi hugsar av talar med patos på festdagen vår. Vi ser for oss barndommen då gamlelæraren eller klokkaren eller lensmannen heldt tale for dagen. Den gongen runga stororda om Eidsvoll og 1814 mellom fulle benkerader. I min barndom var ein etter måten nyleg avslutta andre verdkrig alltid eit trygt tema for 17.maitalarar. Ein krig vi til neste år vil har 70 års avstand til. Men nettopp i dag: Vi set i fokus milepælen som markerer 200 år tilbake til signeringa på Eidsvoll av landets viktigaste dokument.

Vi har historia med oss på denne dagen. Det dryp historie av denne dagen. Og eg er trygg på at dei som i dag er born og unge og som veks opp her vi alle saman bur, dei vil få historia med seg, dei og. Dei skal lære av historia. Dei skal jubilere når historiske merkedagar kjem att. Dei vil alltid vite at på 17.mai fekk landet vårt grunnlaget for at vi er ein fri nasjon som kan feire oss sjølve på ein vakker og god måte.

Men ting har endra seg. Tenkjer vi tilbake, ikkje meir enn dei siste 50 åra, så har i alle fall to faktorar nesten snudd opp ned på vår oppfatning av verda vi lever i, og på landet vi bur i.

For det første:

Mange, mange av oss har fått sjansen til å sjå andre land og andre delar av verda enn Bergen og strilelandet. For 50 år sidan kom sjøfolka heim att frå eksotiske byar og fortalde spanande historier. Det kom brev frå slektningar i Amerika som rørte mange til tårer. Vi sat på harde bedehusbenkar og var meir kjende med Madagaskars innvikla stadnamn enn vi var i norsk geografi i Trøndelag eller i Setesdalen. Det var mykje vi ikkje visste om verda rundt oss. Og av det vi visste, var mykje sterkt farga av augo som hadde sett med heilt spesielle briller.

Men i dag har vi reist sjølve. Vi har vore i København og Stockholm. Vi har reist til England på handletur eller til Paris på bryllaupstur eller til Roma på ei langhelg. Vi har beundra arkitektur i Praha og klatra i fjellet på Kilimanjaro. Vi har gått oss vill i asiatiske storbyar eg lukta på jungelen i Sør-Amerika. Nokre av oss har eige hus i Spania med strandstol og solkrem som viktigaste turutstyr, mens andre synest det er meir sjølvsagt å reise til Amerika enn til Tromsø.

Den andre faktoren som har endra verdsbiletet for oss trauste nordmenn, er at i den siste generasjonen har den store verda kome til oss. Ikkje berre som blaserte engelske og tyske overklasseturistar som tok inn på dei svære hotella i vestlandsfjordane og skreiv kuriøse reiseskildringar i avisene i sine  heimland. Men vanlege folk frå Pakistan og Vietnam og Tyrkia og Russland, ja til og med frå Danmark og Sverige, dei kan vi no få som aller næraste naboar. I stabane vår i kyrkjene i vårt prosti er vi så heldige at vi har tilsett folk frå land som Litauen, USA, Sverige, Sri Lanka. Gravplassane våre vert stelte av menn frå Afrika.

Slik var det ikkje i landet vårt for nokre få ti-år sidan. I dag er alt endra og det er endringar vi skal leve med, og det er endringar vi må snakke om på denne nasjonaldagen vår.

For det er uråd å sjå så mykje, og oppleve så mykje, utan at det gjer noko med oss. Som enkeltmenneske og som nasjon. Vi er ikkje isolerte i ein utkant av den store verda lenger. Vi får sjå verda. Og verda har sett oss, og kjem til oss.

Kva skal dette bety for deg og meg på 17.mai?

Eg tenkjer at det vi les frå Marias lovsong  slik vi nett har gjort det, har mykje å lære oss. Det gjekk mange år som prest på 17.mai før eg sjølv fekk opne augo for kva denne teksten betyr på nettopp denne dagen. Orda vi har lese på 17.mai er henta frå den lovsongen Maria song då engelen Gabriel hadde fortalt henne at ho skulle verte mor til Jesus, og Maria og slektningen hennar Elisabeth hadde samtalt om dette heime hjå Elisabeth. Denne lovsongen er eigentleg ein refleks av at Gud på underfull vis greip inn i menneskeslekta si historie. Han greip inn ved å verte menneske, ved å verte ei lite foster i Marias morsliv.

Maria syng lovsong fordi Gud handlar i vår historie, og fordi ho er utvald til å vere eit verktøy som Gud vel ut når historia skal skapast, når frelsa for verda skal utformast.

Kanskje var det til ettertanke for vår nasjon om også vi kunne stemme våre hjarto og sinn til takk og lovsong fordi Gud har vore nær når vår norske historie vart skapt?

Frå slekt til slekt varer Guds miskunn over dei som ottast han. Han gjorde storverk med sin sterke arm; han spreidde dei som bar hovmodstankar i hjartet.

I dag feirar vi enno ein gong nasjonaldagen vår med glede og med gamle og verdfulle tradisjonar. Vi kjenner på at det vi i dag er ein del av, det kunne ikkje vore slik om ikkje Guds finger var med den gongen historia vart skapt, og om ikkje hans hender hadde vore nær etter som tida gjekk. ” Frå slekt til slekt varer Guds miskunn”

”Vil Gud ikkje vera bygningsmann, me fåfengt på landet byggja”

Det er fedrelandssalmens ord. Men det er samstundes ikkje noko anna enn ei poetisk omskriving av langt eldre ord, nemleg orda frå det vi i dag også har lese som ein av tekstane på 17.mai, henta frå Salme 127: Dersom Herren ikkje byggjer huset, arbeider bygningsmennene fåfengt.

Vi vil lære av Maria på vår nasjonaldag. Vi vil lære å syngje lovsong til Gud fordi han gav oss landet. Fordi han var nær oss og førte oss gjennom tunge og vanskelege tider. Frå slekt til slekt!

Og vi vil takke fordi han har gjeve oss høve til å få sjå og oppleve både rikdomane vi har her vi sjølve bur, men også at den store verda rundt oss er eit skattkammer av kultur, natur og inspirasjon som vi kan sjå og oppleve og hente impulsar frå til å byggje landet vårt endå betre og endå meir inspirerande å bu i. Det var nettopp det dei gjorde, grunnlovsfedrene på Eidsvoll. Dei kjende konstitusjonane i Frankrike, England og USA. Derifrå henta dei tankegods og inspirasjon til å formulere vår 200 år gamle lov som landet vårt framleis er tufta på. Idèane var ikkje norske, men frå framande land.

Vi vil lære av Maria på vår nasjonaldag. Vi vil lære av alvoret i det hennar lovsong også løftar fram for oss:  Han gjorde storverk med sin sterke arm; han spreidde dei som bar hovmodstankar i hjartet.

Hovmodstankar er ikkje gode tankar å tenkje på ein dag som dette.

Diverre er ei av dei mest negative sidene ved det å vere norsk, at vi som nasjon og som enkeltmenneske veldig lett kan vippe over frå sunn patriotisme til ekkel nasjonalisme.

I dag er eg stolt av alle dei norske flagga som vaiar over Åsane og over resten av landet vårt. Eg var ikkje like stolt ei kveldsstund i ein typisk turistby i landet vi gjerne kallar syden, der hotella låg vegg i vegg og der nattelivet snart skulle ta til å utfalde seg. Det var turistar frå heile verda der, men frå den hotellbalkongen der det kom mest skrålande bråk var det også sett opp eit balkongflagg med det norske flagget. Eg såg ikkje eit einaste tysk eller engelsk eller dansk eller svensk flagg nokon stad. Men nokre fulle nordmenn viste sitt hovmod med å misbruke vårt nasjonalsymbol på den måten. Som om det var noko å framheve at her budde det nordmenn? Og det dei framheva var til overmål at her budde det nordmenn som berre var hovmodige, dumme og  fulle.

Ein ting er dumskap og hovmod i alkoholrus i syden.

Vanskelegare er det når vi må lære oss å leve med at landet vårt vart vårt for at vi skulle dele med andre som ikkje er fødd i ein norsk fjord eller på ei norsk øy. Landet vårt skal verte heimen til folk som går kledde i sari eller går med muslimske hovudplagg. Vi skal bu i lag med søreuropeiske menneske som vi best kjenner frå våre badeferiar;  eller vi ser at nordmenn gifter seg med folk frå vårt enorme naboland, Russland.

Dette vil vere noko av det viktigaste som formar historia til dei borna som i dag går på skulane i Kyrkjekrinsen, Ulset eller Flaktveit. Allereie er det slik at elevane der har lært seg å leve i lag med born frå andre delar av verda. Born som er norske sjølv om dei har røter frå andre stader i verda.

Eg trur at slektene som no veks opp skal lære seg å leve i lag med nye nordmenn på ein betre måte enn vi som ikkje kunne førestille oss at det skulle verte slik, berre for få tiår sidan.

I møte med ei tid der vi vert ein del av verda, og der verda omkring vert ein del av vår kvardag, er hovmodstankar noko av det verste vi kan tenkje. Det er tankar vi må bruke 17.mai til å plassere i søppelkorgene som er sett opp rundt omkring.

Maria lærer oss å syngje lovsong på 17.mai. Og sanneleg er det også grunn til å syngje lovsong.  For på denne dagen kjenner vi at Gud var god mot oss då han gav oss dette landet å leve i.

Så skal vi med våre liv leve slik at vi ærar Gud og vår neste. Det må vere slik i åra som kjem at dei som veks opp i dette landet ein gong i framtida også kan lovsyngje fordi dei fekk oppleve Guds velsigning, frå slekt til slekt.

Då skal det viktigaste frå fortida løftast fram. Historia lærer vi av.

Men så skal vi forme framtida i lys av denne lærdom og i truskap mot det Gud viser oss når vi opnar Skrifta og les om levereglar og bodord som han gav oss til etterfølgjing, for at han framleis skal kunne ause over oss av si rike velsigning.