"Hjemme i himlen"

 

Allehelgensdag II. 07.11.21
Bardu kirke
Matt. 5, 13-16

I kveld skal vi syngje ein salme av Leonard Gudmundsen. Han var frå Harstad, og har skrive ein drøss med songar, og nokre av dei har han også sett melodi til. Etter at vi om litt har lese namna på, og tent lys til minne om, dei som døydde her i Bardu sokn i perioden frå Allehelgensdag i fjor til i dag, skal vi syngje salmen «Hjemme i himlen» av Leonard.

Eg fekk møte han ein del gonger. For i mine første år som prest  var han og eg tilsette i same organisasjon, Det norske lutherske Indremisjonsselskap, det som i dag heiter Normisjon. Difor vart eg litt kjend med han som kollega før han døydde altfor ung, berre 65 år gammal. Han var ein av dei aller mest folkekjære og etterspurde predikantar for Indremisjonen for 40-50 år sidan.

Få salmar eller songar summerer så godt opp essensen og poenget med denne dagen i kyrkjeåret, Allehelgensdag, som salmen «Hjemme i himlen». Ikkje fordi det er så imponerande stor poesi. Men fordi det er så enkle og folkelege ord som er kledd i ein like enkel og velklingande, folkeleg melodi som til saman kan opne hjarte og auge for det vi vil løfte fram som det store håpet vi vil setje lyskastaren på nett no:

Hjemme i himlen skal ingen mer gråte.
Herren skal selv tørke tårene av.
Hjemme i himlen skal ingen mer sørge.
Ingen skal dø eller legges i grav.

Hjemme i himlen!
Eg veit i praksis ingen ting om dei menneska vi tenkjer på og minnes på denne gudstenesta. Dei aller fleste av dei var døde før eg kom til bygda her for litt over to månader sidan. Difor er det heller ikkje så veldig mange av dykk pårørande eg har fått møte, men nokre er det trass alt.
Men nett no spelar det ikkje så stor rolle.
For det er ikkje mi oppgåve som prest å vite så mykje om liv som er levd til endes.
Det er heller mi oppgåve å seie noko til alle oss som enno lever som kan gje oss eit håp på ein slik dag.
Eit himmelhåp. Eit frelseshåp. Ei forløysing av ein lengt mot det ukjende i det evige.

Leonard Gudmundsen syng om ein himmelsk jubel der framme. Jubel for frelste som er berga i hamn, som han uttrykkjer det.
Er det slik at kvart einaste døde menneske når fram dit? Til himmelen. Er det slik at vi kan vere sikre på at våre kjære faktisk er der no? Og at vi kan vere like sikre på at vi sjølve kjem dit på oppstodedagen? Dagen som vi ventar på når det siste kalenderbladet vert snudd i denne tida.

Det finst heilt sikkert mange prestar og teologar som utan vidare vil svare ja på det.
Alle kjem til himmelen til slutt hevdar dei.
Andre er like tydelege på at slik kan det på ingen måte vere.
Sjølv må eg innrømme at eg synes svaret på dette er vanskeleg å vere sikker på. For ved å lese i Bibelen er det mogeleg å finne ord og utsegn som peikar i både den eine og den andre retninga.

Men det eg er sikker på, det er at Bibelen fortel oss at der framme ein stad kan vi tru og håpe på at det finst ein plass i Guds nærleik der mange, mange som trudde her i dette livet skal vere i lag. Korleis det evige livet vil utfalde seg i detalj gjev Bibelen berre små, forunderlege blikk inn i som ikkje avslører meir enn det vi kan eige som eit håp, og som Leonard Gudmundsen har sett desse enkle orda på:

Hjemme i himlen er smertene borte.
Ingen skal lide og pines som her.
Hjemme i himlen skal ingen mer klage.
Fullkommen glede skal fylle oss der.

På denne dagen er det likevel noko viktigare å seie til kvarandre enn at salmeboka vår har med ein flott salme på denne dagen, skriven av ein diktar, komponist, songar og predikant her frå dette fylket.

På denne dagen les vi også ord frå Jesu eigen munn, henta frå sjølvaste Bergpreika.
Det handlar om korleis dei som trur på Jesus skal leve. Korleis dei skal vere førebilete for andre. Korleis dei kan vere med å vise vegen for alle som tenkjer seg heim til himmelen for å møte Jesus.

Då talar Jesus om å vere lys og salt i den verda vi lever i.

Menneske som er lysande føredøme.
Menneske som ber i seg krafta som ligg i saltet. Krafta til å bevare friskt det som elles vil rotne. Krafta til å setje smak på det smaklause. Krydder i livet.

Slike eigenskapar skal dei som trur på Jesus bere med seg.
Ja, det er som om Jesus rett og slett konstaterer at dei som høyrer han til allereie har desse eigenskapane:

Dere er jorden salt!
Dere er verdens lys!

Tenk litt på det, du som trur. Kanskje trur du ganske lite, men likevel – nok til at du kjem innom kyrkja av og til. Nok til at du er medlem. Tru nok til å døype borna dine. Og kanskje også til at du eig håpet som gjer at du kan gle deg over songen til Leonard Gudmundsen?
«Hjemme i himelen» - er det ditt håp, at dei orda er sanne for deg?

Lat ingen røve frå deg håpet som ligg i songen.
Lat ingen krasje krafta i Jesu ord, sagt til dei som vil høyre han til: «Dere er jorden salt! Dere er verdens lys!»

Dette er ord med håp i seg. Håp om at vi er sette inn i ein samanhang der vi skal få leve liv som er slik at folk opplever oss som gode medmenneske. Som gode foreldre. Som gode søner og døtre. Som naboar, samfunnsborgarar og kyrkjemedlemmer.

Om vi vågar å opne oss for dette, er vi på vegen. På rett veg. Vegen mot himmelen.
Då kan vi kanskje også sjå for oss at ordet helgen ikkje er eit meiningslaust ord om våre kjære som vi i dag saknar. Helgenar, ikkje fordi dei var perfekte. Men med alle sine feil og manglar, levde dei kanskje slik at nokon fekk eit glimt av lyset, himmellyset, gjennom livet deira.

Lys og salt. Det er orda Jesus set i fokus på denne søndagen.
Lyset kunne vi sagt veldig mykje om. Lat meg berre minne om noko heilt enkelt:  Når vi tenner lys heime i stova vår, så er det eit teikn på at vi er der inne. Vi er heime. Vi kan treffast der.

I dag tenner vi mange lys her i kyrkjerommet.
Vi er heime no. Vi treffest her.
Men dei første lysa vi tende her i kyrkja i dag, var altarlysa.
Ved altaret bur Gud. Der møter vi han. Der møter han oss.
Gud er her, med sitt nærvær, med sitt lys. Vi går han i møte, og ber med oss håpet om ein gong å stige inn i det store lyset. Hjå Gud. Hjemme i himlen!

AMEN

- dei skal sjå Gud

Allehelgensdag I. 2.nov 2014
Åsane
Matt 5,1-12

For ein god dag Allehelgensdag er!

Det er dagen for å minnast. Dagen for å hugse på dei som ikkje lenger er mellom oss. Våre nære og kjære som kviler på kyrkjegarden. Dei vi sørgjer over. Gret for.

Det er så godt å minnast med takk.
Til og med tårene kan av og til vere gode, sjølv om dei også er såre.

Jesus seier til dykk som kom hit med desse kjenslene langt framme på denne dagen:
”Salige er de som sørger, for de skal trøstes”

Men denne Allehelgensdagen vil eg flytte fokuset litt bort frå dei døde.
For dagen har så mykje meir i seg.
Det er i endå større grad ein dag for å løfte blikket. Til å sjå framover.  Til å gle seg seg over alt det som Jesus set ord på når han talar desse fantastiske orda til oss – sæleprisnigane. Dette er orda som speglar av himmelen for oss.

Og då vil eg først av alt seie noko til dykk som kom hit med dåpsborna.
Gratulerer med desse små! Dei representerer i aller høgste grad kontinuiteten i den livssyklusen som Allehelgensdagen er knytta så sterkt opp mot.
Når vi ser dei små er det ikkje for å minnest. Men for å gle oss til ei framtid i lag med dei. Det handlar om dei som kjem med nytt liv og nytt håp inn i ei verd der vi har meir enn nok sorg og tårer.

Dei små gjer oss glade. Takksame. Og i augo deira speglar Gud himmelen som er spent over oss alle. Det er kyrkja si faste tru at det vi nett var vitne til då soknepresten vår døypte desse fire borna, det var at noko langt større enn prestens hand som rørte ved borna. Gud var der. Gjennom orda som lydde. Gjennom vatnet som var vigsla til dåpsvatn. I kraft av sin lovnad tok Jesus dei til seg. Gjorde noko med dei. Noko vi kallar for frelse. Det som også ber namnet nåde.

I dåpen fekk borna retning for sine liv. Kursen er staka ut. Ein gong skal dei nå eit mål heime hjå Gud. I himmelen.

Det er det målet vi må fokusere på når vi feirar Allehelgensdag.

Korleis kan vi vere trygge på at borna når fram til målet?

Korleis kan du som vart døypt for 30 år sidan, - for 50 år sidan, -for 80 år sidan; korleis kan du vita at du skal nå målet heime hjå Gud?

Jesus talar til oss i dag.
Høyr orda hans om kven som skal verte sæle, eller salige! Det står skrive:
Salige er de rene av hjertet, for de skal se Gud.

Mange vil hevde at det kan ikkje finnast noko reinare og meir uskuldig enn eit lite barn.
Langt på veg er det sant.
Barnet har enno ikkje tenkt dei vonde tankane. Gjort det som er vondt og urett.

Samstundes veit både foreldre og besteforeldre som har sett at borna veks til, at nokså snart openberrar det seg at det ligg noko latent som vi gjerne kunne vore forutan.
Sinne. Ulydnad. Trass. Det kjem snart til overflata.

I dåpen ber vi alt dette fram for Gud. Han rører ved oss og opnar veg for oss som i dåpen får våre liv reinsa. Han gjev oss nye hjarto i ein ny fødsel, for at vi skal få leve nær han.

Han vil vere ved vår side, livet igjennom, og ta oss inntil seg, reinse oss og leie oss vidare når vi snublar, fell og skitnar oss til.  Også når sinne, ulydnad, og trass er retta mot sjølvaste Gud. Når det ikkje lenger er noko å diskutere, men vi berre må slå det fast – synda bur i oss alle.

Men eit barnehjarta som får trua med seg som bagasje, kan vere eit hjarte som dagleg vert reinsa av Gud, som slik kan leve i forventning om at ved enden av vegen, då skal dei få sjå – sjå Gud! Salige er de rene av hjertet, for de skal se Gud.

Det er dette synet vi set i fokus på Allehelgensdagen.
Då handlar det om vona som ligg i dette å bli ein del av det vi las om tidlegare i gudstenesta, den store kvite flokken som tilber Gud framfor hans himmelske trune. Bibelen brukar mange underlege bilete på korleis det er å verte frelst eller sæl/salig. Nokre av desse bileta heng framfor oss i sine rammer i dag. Ramma er orda vi les i Bibelen. Ikkje alt er like enkelt å forstå, men så pass mykje anar vi, at det er tydeleg at det å vere med der – det er maksimum av alt godt det er moglege å tenkje for eit menneske.

Difor er det viktig for oss å leve i trua på at dei som gjekk føre oss i tidlegare generasjonar, og som vi no saknar og minnest – dei nådde fram dit.
Difor er det viktig at vi peikar på vegen dit for dei som enno knapt har teke eit einaste steg på ei livslang ferd med mange ukjende dagar.

Og framfor alt er det viktig at vi kvar for oss seier til oss sjølve: Det framme, hjå Gud, der vi også eg vere med når livet her på jorda ikkje har meir tid for meg.
På Allehelgensdagen glimtar det i håpet om å få vere med, når Jesus seier det slik:

Salige er de rene av hjertet, for de skal se Gud.

AMEN

Trur du dette?

Allehelgensdag/Minnedag. III. 03.11.2013

Åsane gamle krk. (Kveldsgudst)

Johs. 11,19-27

Dei hadde ikkje funne opp flagget den gongen. Difor vaia det ikkje på halv stang då Jesus stod utanfor denne heimen han var så godt kjend i. Det var i Betania. Her budde venene hans. Dei to søstrene og den eine broren. Marta og Maria og Lasarus. No stod Jesus utanfor huset, fordi dei hadde sendt  bod etter han. Ordet frå søstrene nådde øyra til Jesus: «Herre, han som du er så glad i er syk».
Den sjuke var Lasarus. Han var meir enn berre forkjøla. Han var dødssjuk. Så då Jesus stod på trappa til denne familien kunne han høyra det med det same: Den såre gråten. Innanfor var dei fortvila. Dødsens fortvila, rett og slett. Sorg i huset. Sorg,  blanda seg med fortviling og sinne. Dei kunne ikkje anna enn å gråte, dei to søstrene. For bror deira Lasarus, var død.

Slik sett var det ikkje noko unormalt. Denne situasjonen kjenner vi alle. For ingen av oss kjem utanom dette. Før eller seinare bankar døden også på inngangsdøra til min heim. Vi har opplevd det alle saman. Mange av dykk som sit i kyrkjebenken i kveld opplevde det i året som har gått sidan sist Allehelgensdag. Vi skal oppleve det igjen. Like visst som nye menneske vert fødde og foreldre gler seg, slik vi har sett det når vi møter dei nyfødde ved døypefonten i kyrkja, like visst er det at vi alle før eller seinare skal følgjast til grava. Då sørgjer familien. Då er glede bytt ut med sorg og tårer. Lik det dei opplevde i Betania.

Men av og til er sorga meir enn berre sår gråt. Av og til er sorga blanda med sinne eller irritasjon. Også det er heilt vanleg. Eg har sett det mange gonger som prest i møte med pårørande. Oftast hender det når døden kjem brått og uventa. Kanskje særleg ved ulukker. Eller når unge menneske døyr. Dei sørgjande er sinte. Sinte på Gud, ikkje minst. Kvifor Gud?  Kvifor let du det hende?

«Eg ropa til Gud om at han måtte spare barnet mitt frå døden. Men barnet mitt døydde! Eg er så sinna. Eg er så fortvila.»  Slik kan ei ung, sørgjande mor pressa fram med bivrande røyst og augo som fløymer over i tårer.

På liknande vis kan ein mann uttrykkje seg når han stirer ned i den opne kista der ho han elska ligg kald og kvit, og borna som enno berre er i småskulealder står hjelpelause og gret med såre hikst.

Døden kan vere forferdeleg brutal. Rett nok kan han av og til også opplevast som ein utfriar. Men då har dødskreftene fått herje så lenge i ein levande kropp at alle opplever døden som ei kvile frå ein hjarteskjerande vond sjukdom.

Dei fleste av oss har opplevd dette. På nær hald. Eller sett det litt meir på avstand. Vi fattar difor lett at Marta og Maria hadde det vondt. Det var ingen grunn til dans og gladsong i den heimen. Døden i sin usminka fasong, slik vi les om han her, og slik døden verkeleg er, er vond og fråstøytande. Til å verte redd av. Til å grave ned slik, vi gjer det. Det er faktisk sant: ”Det luktar alt av han.” Døden røvar bort livet.

”Herre, hadde du vært her, var min bror ikke død” Det var Marta sitt såre og kanskje også litt irriterte utrop til Meisteren, til venen, som ikkje kom då ho først sende bod etter han.

Slik han tilsynelatande også let vere å kome så ofte seinare. Alle dei gongane fortvila menneske vende seg til han i bøn om å gripe inn og stogge døden.
Men døden kom i staden for Jesus.

Men stemninga i Betania skulle snart snu seg. For Jesus kom ikkje for seint. Jesus kom akkurat tidsnok. Tidsnok til å utfordre trua til søstrene. Tidsnok til å demonstrere si makt over døden. Tidsnok til å vise at dette også handla om at Guds son skulle herleggjerast (Johs.11,4)

Det hende eit ubegripeleg under i Betania då Jesus omsider dukka opp. Tilsynelatande fire dagar for seint. Fire dagar etter at Lasarus var lagt i grava. Likevel i tide til å vise at dødens vonde røyndom ikkje var sterk nok til å hindre Jesus i å demonstrere si veldig makt.

Med ein makelaus autoritet og med eit medvit om å vere send frå Gud sjølv, går Jesus til grava og ropar dødens fange ut att til livet. Bunden på hender og føter av likklede. Blinda av duken som dekka ansiktet, kom den døde ut att i lyset og til livet.

No kunne dei dansa. No kunne dei syngje av glede. No kunne festen ta til. Lasarus var enno ein gong mellom dei levande, han som døden hadde herja så stygt med. Han som det hadde lukta død av, han kunne ta ei søster i kvar hand og danse inn att i heimen i Betania.

Tenk om Jesus hadde kome nokre dagar før? Tenk om han hadde gjort Lasarus frisk att av tuberkulosen eller hjerneslaget eller kreften eller kva for sjukdom det var han døydde av?

Familien hadde nok vorten glad. Søstrene hans hadde sluppe ein del tårer, frustrasjon og kanskje også sinne. Men du og eg ville vore utan den veldige forsikring det inneber for vårt evige liv, det at Jesus demonstrerte si makt over døden.

Forteljinga om at Jesus gjev livet tilbake til Lasarus er difor eit veldig rop til alle oss, unge, vaksne eller gamle, som er redde for døden og som helst vil dytta heile temaet langt utanfor rekkevidde av sjølve livet:

Det finst håp!

Døden er likevel ikkje sterkast.

Bibelen talar eit språk som er til å forstå: Jesus ropte med høg røyst: "Lasarus kom ut! Da kom den døde ut, med liksvøp rundt hender og føtter og med et klede bundet over ansiktet. Løs ham og la ham gå, sa Jesus."

Tenk deg forundringa, ja sikkert også vantrua, når folka ved grava såg det som hende. Eit større under enn at ein død vender tilbake til livet, kan vi ikkje førestille oss.

Og nettopp fordi dette er det største av alt som kan skje, er det at det er så stort å rope det ut til alle oss som er samla til gudsteneste i dag: Slik Lasarus vart ropt ut igjen til livet, slik skal også du og eg ein gong vekkjast opp att til evig liv.

Og det evige livet er sterkare enn døden. Det evige livet er viktigare enn alt anna å få del i. Men det er berre Jesus som har kraft til å gje oss del i dette.
Medan dei venta på at Jesus skulle dukka opp heime hjå dei, fekk Marta og Maria trøyst av venner dei hadde rundt seg. Slik skal også vi trøyste når vi møter folk i sorg.

Men berre Jesus kan gjera meir enn å trøysta. Han lovar oppstode og evig liv.

Det evige livet er ikkje ein garanti for alle som ynskjer det. Det evige livet er det dei har i vente som gjer som Marta og Maria: Søstrene stola på Jesus. Dei trudde på Jesus.

Aller tydelegast kjem dette fram i Jesu samtale med Marta:

"Jesus sier til henne: -Jeg er oppstandelsen og livet, den som tror på meg skal leve om han enn dør, og hver den som lever og tror på meg skal aldri i evighet dø. Tror du dette? -Ja Herre, sier hun,-jeg tror at du er Messias, Guds sønn.."

Det hende for at vi skal tru. Tru på Herren Jesus som har makt over døden. Tru på han som seier: ”-hver den som lever og tror på meg skal aldri i evighet dø.”

Lasarus fekk nokre ekstra leveår. Han skulle enno ein gong sveipast i likklede og leggjast i grav. Oppvekkinga av Lasarus var ikkje eit teikn på at slik vil det normalt kunne hende når menneske vi er glade i døyr frå oss. Men oppvekkinga hende for å vise at når døden har kome til oss, så er han der, Jesus. Han gret. Han trøystar. Han talar sine ord. Han er nær oss med si utfordring til å tru. Han er nær med si veldige kraft. Den som skal vekkje oss opp att på de yttarste dagen.

«Tror du dette?» sa Jesus?

Vi vil gje vårt svar på det spørsmålet ved å reise oss og saman vedkjenne vår heilage tru:

Truvedkjenninga.