Då kom Jesus

 

Pinsedag I. 2023
Manger kyrkje
Joh 20, 19-23

Det er store ting vi møter i pinsa.
Likevel er desse tinga så vanskelege å forstå. Så vanskelege å sjå. Så uråd å måle opp. Håplaust, nesten, å ta tak i, halde i handa.

Ingen forstår det opphavlege. Det som var der då alt starta. Korleis vi vart til. Korleis menneska fekk liv. Vitskapen fortel om noko langt der i fortida ein stad. «Big Bang» kallast det. Kaos vart til orden. Liv oppstod. Og utvikla seg.

Men vi som har Bibelen i handa, les også om ei alternativ forklaring. Ikkje slik at Bibelens forklaring treng å setje ein strek over vitskapens teoriar. Likevel: Bibelen reknar med Gud. Bibelen nemner ein skapar, meir enn eit tilfeldig smell i det uendelege verdsrommet.
Eg trur ikkje at 1.Mosebok er ein journal over det som hende i opphavet. Men eg tenkjer at Bibelens første bok hjelper små menneske til å ane at bak det ufattelege som var skapt på eit eller anna vis, så er det ein som styrer det heile. Han styrde i opphavet. Han styrer òg i dag.

I dag, på pinsedag har vi lese om det som ein gong hende: «Då forma Gud mennesket av støv frå jorda og bles livspust i nasen på det, og mennesket vart ein levande skapning.» (1.Mos 2,7)

Guds pust. Guds ande. Livspusten. Den som skaper.
Om Andens skaparkraft skal vi syngje før vi går frå kvarandre i denne pinsegudstenesta:

Alt skapes av den Ånd som daler,
alt virkes av den Ånd som taler,
den Ånd som skjenker lys og trøst    (Nos 232, 4)

Ja, det er store ting vi møter i pinsa. Skaparkrafta som skapte liv og livspust i menneska. Guds pust. Guds ande. Livspusten.

Vi har så vidt smaka på orda frå skapinga i opphavet.
Og vi har lese vidare om krafta som skapte den første kyrkja. Som forma dei første kristne. Som manifesterte seg på læresveinane. Om underet i Jerusalem, femti dagar etter påske:
«Brått lét det frå himmelen som når ein sterk vind blæs, og lyden fylte heile huset dei sat i. … Då vart dei alle fylte av Den heilage ande og tok til å tala på andre språk etter som Anden gav dei å forkynna.» (Apgj 2,2+4)

Framfor alt er det denne forteljinga frå Apgj 2 som er forteljinga om pinsehendingane, og som definerer kva vi feirar i denne høgtida. Læresveinane vart fylte med Ande frå Gud. Den same ande og livspust som Gud bles i nasen på det første mennesket. Og dei stod fram, fylte av Ande og livskraft på pinsedagen. Or munnen til læresveinane flaut ord på framande språk. Ord som handla om det same, uansett glosar eller grammatikk: «-vi høyrer dei tala om Guds storverk på våre eigne tungemål!» (Apgj.2,11)

Kjære kyrkjelyd!
Dette er pinse: Det er orda om Guds storverk på vårt eige tungemål. Pinse handlar om Guds storverk.

Difor er det så flott at vi no har denne forteljinga frå påska som vår evangelietekst og preiketekst på denne høgtidsdagen, 1. pinsedag.
Evangelisten Johannes formidlar pinsa som ein del av si påskeforteljing.

Pinseforteljinga i Apostelgjerningane er skriven av Lukas, han som skreiv evangeliet som ber namnet hans. Lukas skildrar korleis tusenvis av menneske var vitne til det som hende med læresveinane. Han skildrar eit forunderleg syn av eldtunger. Han fortel om ein stormande lyd, og ikkje minst, han skildrar språkunderet – at ulærde menn tala språk dei aldri hadde lært.

Men evangelistkollegaen Johannes viser oss at Gud også gjev oss sin heilage ande på ein anna måte.  Noko langt meir stillfarande. Meir beskjeden, så å seie.
Johannes knyter påskeforteljinga og pinseforteljinga saman til ein einskap.
Men også det Johannes vitnar om frå kvelden den første påskedagen er ein bit av det som vert omtala som Guds storverk.

Vi er tilbake til det alle største storverk som Gud gjorde etter at han hadde skapt jorda og det første mennesket.

Johannes tar oss med til dagen då frelsarverket som var nødvendig for å berge skaparverket frå fortapinga vart fullført.
Påskedagen, som starta i soloppgangen med kvinner ved den tomme grava som fekk høyre frå engelen at den krossfeste Jesus hadde stått opp, denne dagen gjekk mot kveld. Dei hadde samla seg, læresveinane. Dører var forsvarleg låste. Dei var redde. Dei forstod ikkje det som var fortalt dei. At han dei gravla, likevel var i live.

«Då kom Jesus»

Igjen seier eg: Kjære kyrkjelyd!
Dette er pinse: Det er orda om Guds storverk på vårt eige tungemål. Pinse handlar om Guds storverk.
Det største er dette: «Då kom Jesus»

Desse tre orda, fortalde om korleis den aller første dagen med ein oppstaden Jesus, levande mellom sine eigne, utvikla seg før det vart natt, er på mange måtar eit fortetta pinseevangelium i forlenginga av påska. «Då kom Jesus»

Ja - Jesus kom gjennom det som vart forkynt, også på pinsedag då folkemassane i Jerusalem fekk høyre om Guds storverk på deira eigne, ulike, tungemål.

Men Johannes knyter påskedagskvelden til pinse også på ein annan måte. For han fortel kva Jesus gjorde i dette første møte med sine næraste vener etter at han hadde kome inn til dei, gjennom dei stengde dørene.

Først helsa han dei med fred. Men så: «Igjen sa han til dei: «Fred vere med dykk! Som Far har sendt meg, sender eg dykk» Med desse orda anda han på dei og sa: «Ta i mot den heilage ande! …»

Jesus anda på dei, står det. Han pusta på dei - slik Herren Gud pusta livsande i nasen til det første menneske. Han gav dei sin Heilage ande. Det hende påskedag. Om kvelden.

Pinseunderet, femti dagar seinare, i Jerusalem, framfor tusenvis av utlendingar, var ei synleg manifestering av det som allereie var ei realitet: Dei tolv var utrusta med liv og kraft og Ande frå Jesus sjølv.

Allereie påskedagen gav han dei marsjordre: «Som Far har sendt meg, sender eg dykk»

Også det er pinse. Pinse er å gå ut i den krafta som kjem frå Anden. Pinse er å ta med seg krafta frå Gud og formidle den vidare i ord og i gjerningar. Pinse er å tale om dei store gjerningane som Gud står bak. Om skapinga og livgjevinga.
Om frelse og forsoning ved at vi trur på den krossfeste, men levande, Jesus som kom frå Gud for å vere nær oss. For å puste på oss. Gje oss livsande og kraft. For å gje oss fred og frelse.

Det er forunderleg og stort å oppleve det vi ser og høyrer frå lokalsamfunn her i vårt eige land at nett no før vi feirar pinse. Ordet om Jesus lyder med slik kraft at folk i store flokkar samlar seg i små bedehus, i større bedehus. Og flyttar så inn i idrettshallen på Lindesnes som rommar 1500 menneske, fordi dei vil høyre forkynt ordet om Jesus som ei kraft til liv og lækjedom.

På pinsedag i Jerusalem tala læresveinane på latin og arabisk og gresk og andre språk som den gongen var levande i landa rundt Middelhavet. Dei tala om Guds storverk.
Dei tala om Jesus. Dei tala om han som kom til dei gjennom stengde dører den første påskedagen, same dagen som han sleit seg laus or grava  der han hadde vore i døden.

Mellom påske og pinse i dette året har dei tala om den same Jesus på vanleg norsk der nede på Sørlandet. Mange har lytta. Mange har lagt livet sitt i Jesu hender.
Vi må våge å be om det same her på strilelandet. Be om at ordet må lyde kraftig og sant.
Ordet om den levande Jesus som vil gje oss fred. Som vil utruste med kraft. Som vil puste på oss med sin heilage ande. Ordet som skal vere til frelse for kvar og ein av oss.

Tør vi våge oss ut etter pinsegudstenesta og be Gud om dette?

Då kan kanskje ei overskrift i lokalavisene denne sommaren verte: «Då kom Jesus!»

AMEN

 

Kampen for velsigning

 I . 05.03.2023

2.s.i fastetida. I. 5.mars 2023

Fauske kirke [Erdal 2003-Tveit 2005] 

Matt. 15, 21-28

Kyrie eleison.
Vi syng det ut på ulike melodiar. Nokre utan å tenkje over kva det tyder. Andre med djup innleving. Orda er ein del av vår gudsteneste. Av den faste liturgien som kjem att søndag etter søndag. Orda er greske. Dei einaste orda vi har på eit anna språk i det vi ber fram for Gud i gudstenesta. Men vi treng ikkje å uroe oss over at Gud ikkje skjønar gresk. Når til og med presten har greidd å lære seg litt av dette språket, så kan du vere trygg på at Gud ikkje treng tolk, korkje for å forstå eit bønerop på norsk eller på gresk. 

For Kyrie eleison er eit bønerop. Det var nettopp det ho ropa, den kanaaneiske kvinna vi har helsa på gjennom tekstordet på denne 2.s. i faste.

Kyrie eleison – Herre miskunna deg – tyder orda.
"Herre, du Davids sønn, miskunn deg over meg! – slik ropa kvinna frå Kanaan. Kyrie! 

Over alt der kristne samlast har vi teke med oss desse bønneorda inn i våre gudstenester, anten dei går føre seg i Noreg, i Sverige, i England eller i ei av pavens mange kyrkjer rundt om i verda.

Vi finn ikkje desse orda så mange stader i NT. Ein stad er nettopp i vår preiketekst. Her høyrer vi ropet frå den fortvila kvinna som bad for dotter si som var så ille plaga av ei vond ånd. I Luk.17,13 lyder ropet enno ein gong. Der er det fortvilte spedalske som ber i si naud, og i Matteus 9 og Matteus 20 møter vi blinde menneske som ber om miskunn og om nytt syn. 

Kyrie eleison – Det er ropet frå dei fortvila, frå dei hjelpelause, dei som kjenner trykket av sjukdom og vond lagnad.
Dette ropet får vi lov å ta i vår munn.

Og kanskje kan vi også gle oss over at Gud har høyrt ropet vårt. I alle fall har han gjort det mange gonger, om ikkje alltid, for mange av oss kjenner at Gud gav oss miskunn. Gud rekte ut handa. Gud kom oss til hjelp. 

I dag skal ropet repeterast. Vi ropar det ut her i Fauske kirke ved inngangen til fastetida. Vi ropar det ut med tanke på dei menneska som vert sett i fokus gjennom fasteaksjonen til Kirkens Nødhjelp. Dei som manglar det meste, ikkje minst vatn i kvardagen. Vatn til  drikke og til å vaske seg i.
Andre som treng hjelp frå Kirkens Nødhjelp er på flukt frå krigen i Ukraina. Eller dei frys og sørgjer i ruinane etter jordskjelvet i Tyrkia og Syria.
I kyrkjene våre, og i fasteaksjonen som konfirmantane seinare tek del i, ropar vi til Gud, høgt i kor: Kyrie Eleison.  
Ver med i ropet til Gud, på vegne av alle som lir naud: Kyrie eleison! 

Det er fastetid. På 2.s. i faste handlar det om kamp. Kamp for å verte velsigna av
Gud. Vi har allereie nemnt den kanaaneiske kvinna sin kamp for at Jesus skulle gripe inn og fri den plaga dotter hennar frå vonde ånder. 

Men vi las også om Jakobs kamp for å verte velsigna av Gud. "Jeg slipper deg ikke uten at du velsigner meg." Jakob gjekk inn i ein så reell og tett kamp med Gud for å få Guds velsigning at han rett og slett fekk skade på kroppen. Hofta hans vart slegen ut or ledd.
Dette var Jakobs utgangspunkt i kampen med Gud.

Det er eit ord til oss i dag også: Det nyttar å kjempe med Gud for å oppnå velsigning, det gode i livet.

For velsigninga har fleire sider. Velsigninga har ei materiell side. Det at Gud gjev oss helse, livsopphald, arbeid, slekt, eit godt liv; alt dette er uttrykk for velsigning frå Gud. Og alt dette er det lov å kjempe for. Ja, vi ser ofte korleis det nettopp har kosta kamp, strev og forsaking å oppleve materiell velsigning. Når ein så oppnår det, er det godt å kunne takke Gud for slike velsigningar. 

Men framfor alt er Guds velsigning ein åndeleg storleik. Det å oppnå at ein får kvile i Guds nåde, at ein kanskje får lov å tene han med bøn og arbeid, gjevarteneste og misjonsinnsats gjennom eit langt liv, og framfor alt at ein til slutt får fred med Gud og kan gå ut or dette livet med ei levande von om å få møte Gud ansikt til ansikt, det er den største velsigning vi kan oppnå som menneske her på jorda.

  "Jeg slipper deg ikke uten at du velsigner meg."

 Denne søndagen viser oss at vi kan ta tak i Gud. Jakob gjorde det. Den kanaaneiske kvinna gjorde det. Begge desse to, dei rett og slett kjempa med Gud for å få hans miskunn. For å oppnå hans velsigning.

 Eg vil i dag leggje vekta på dette at det nyttar å gå i nærkamp med Gud.
Det nyttar å gå tett inn på Jesus og leggje fram for han vår eiga naud. Vår uro. Det vi er redde for. Vi får jamvel rope til han på vegne av andre, slik dagens hovudperson gjorde det. Dotter hennar var ille plaga av ei vond ånd, kan vi lese.

Kva denne ånda eigentleg er, kunne vi sjølvsagt bruke tid til å fundere på. Det trur eg er lite fruktbart. Det står ingen ting om at Jesus dreiv ut den vonde ånda. Men at han gjorde jenta frisk:
"Kvinne, din tro er stor. Det skal bli som du vil." Og datteren ble frisk i samme stund.”

 Diverre er det slik i mange samanhangar at det frå talarstolar i kyrkjer og bedehus frå tid til annan vert framstilt som om livet som kristen er ein samanhangande dans på roser. At det berre er å falda hendene eller evnt. strekkje dei over hovudet og stemme i eit litt enkelt lovsongsvers, så fløymer velsigning og bønnesvar ned over ein.

Den som har levd som kristen ei stund veit at slik er det ikkje alltid.

Det er godt å vere kristen. Det er trygt å vere kristen.
Men det er ikkje alltid like lett å vere kristen.

Rett og slett fordi vi er menneske som ikkje forstår Guds tankar. Vi skjønar heller ikkje alltid korleis Jesus kunne handle slik han faktisk gjorde.

Kvifor var Jesus så uforskamma avvisande då denne kvinna ropa til han om miskunn for dotter si? Kvifor måtte ho finne seg i å verte samanlikna med ein hund?

Eg veit ikkje. For heller ikkje eg forstå alle sider ved Jesus.
Men eg ser at han let seg påverke. Eg ser at det nyttar å trygle og be. Det nyttar å kjempe.
Kanskje går det slik med oss som med Jakob? Han kjempa så hardt at han fekk skade på kroppen.

Heller ikkje det forstår eg fullt ut. Men det lærer meg i alle fall ein ting:

I ein slik kamp viser ikkje Gud seg som den allmektige og uovervinnelege som vi menneske ikkje har noko å stille opp mot. Det er ikkje den allmektige skaparen som tek fram kreftene sine i denne kampen. Det er derimot Gud som gjennom det at vi møter motstand, viser at han verkeleg er der. Vi har ikkje med luft og tomrom å gjere, men med ein reell og nærverande Gud som både kan gje oss skade på kroppen, men som i endå større grad ynskjer å gje oss av si rike velsigning. 

”- du har kjempet med Gud og mennesker og vunnet." Det var ordet Jakob fekk høyre etter kampen
mot Gud. Jakob hadde sigra til slutt. Han fekk det han kjempa for. Guds velsigning

Kvinne, din tro er stor. Det skal bli som du vil." Og datteren ble frisk i samme stund.”

Det var ordet kvinna vi samlar oss rundt fekk høyre. Ho fekk det ho kjempa og bad om. Ikkje berre for sin eigen del. Det viktige var at dottera som kvinna gjekk i forbøn for, ho fekk helse og lækjedom. 

Kyrie eleison! Herre, miskunne deg!

Eg er sikker på at dei fleste av oss har våre grunnar til å rope på Gud. Til å kjempe. Vi har noko vi ber om. Nokon vi ber for. Vi er urolege og redde for kva terror og krig kan gjere med jorda vår.

Vi ropar til Gud i dag.
Vi går inn i kampen. Vi set trua vår på prøve, og vi gjer det i tillit til at han som skjønar både gresk og norsk vil høyre, og at han i si tid vil svare.

Jeg vil med kvinnen fra Kanaans egne
rope i lengsel og aldri bli still
før du på bønnen til slutning må tegne:
Amen, ja amen, deg skje som du vil!

                                                              (NoS 158, v.5)

 AMEN

Forventning

 

2. s. i adventstida. I - 04.12.2022.
Eidsvåg krk
Johs. 14,1-4

Kjære kyrkjefolk.
Heime hjå oss har vi to som lever og bur i lag fleire gonger snakka litt saman om ein trend som vert meir og meir tydeleg.

Folk som er yngre enn oss, og som år for år skaper sine eigne tradisjonar i førjulstida, ser ut til å ha dårleg tid fram mot jul. Det verkar som om dei ikkje kan vente til at det skal stå 23. eller 24. eller 25. desember på kalenderen. Det er full fres i juleaktivitetane ein månads tid før. Og så er ein kanskje ferdig med feiringa allereie i romjula.

Dette er relativt nytt, og det verkar å få ytterlegare fart på seg for kvart år som går.
Avisa Vårt Land kommenterte det på leiarplass i veka som gjekk. Der kom det fram noko om at kyrkja ikkje må avgrense folk si begeistring og iver etter å gå inn i ei kristen høgtid.  
Det er sjølvsagt rett.
Samstundes tenkjer eg at kyrkja så absolutt bør stå fram som ein korreksjon og ei motvekt til den umåtelege kommersialiseringa og forflatinga av den kristne høgtida som samtida vår klart og tydeleg er inne i. Når eit seriøst forlag i landet vårt marknadsfører Charles Dickens «A Christmas Carol» som verdens mest berømte juleforteljing, har dei gått glipp av noko. Noko som vi faktisk ser på som utgangspunktet for vår tidsrekning. Vi lever i året 2022 etter Kristi fødsel! Forlagsfolka har sikkert ein Bibel i sine hyller. Den mest kjend juleforteljinga finn dei i Lukasevangeliets 2. kapittel, om dei skulle vere i tvil.

Mange kristne er urolege for tida vi lever i. Urolege for framtida vi ser kome mot oss. Urolege for kyrkja sin plass i den framtida.

Men på denne adventssøndagen blir vi som finn vår plass i ei kyrkje, velsigna med ord frå Bibelen som er av dei dei aller beste orda frå Jesu eigen munn. Ord til alle som er urolege. Som er redde. Redde for framtida. Redde for kyrkja. Redde for sekulariseringa. Redde for verda si framtid. Redde for krig. Redde for klimakollaps.

Ordet frå Jesu eigen munn.  Sit deg godt til rette på stolen din no og ta det inn over deg. Gled deg over det som Jesus seier til oss:
«La ikke hjertet bli grepet av angst. Tro på Gud og tro på meg!»

Vi ville så gjerne at alle dykk som tok tilflukt i dette kyrkjerommet på ein elles så hektisk og travel førjulssøndag nett no skulle få kjenne litt på det rolege. Det trygge. På dette uforklarlege og forventningsfulle som knyter seg til det å være nær Gud.
Vi vil så gjerne løfte dette fram til kvar einaste kyrkjegjest i dag. Ung eller gamal. Det er ord til oss alle. Ingen skal kjenne at dette er mynta på sidemannen. Dette er til meg. Til deg: Ordet frå Jesu eigen munn: «La ikke hjertet bli grepet av angst. Tro på Gud og tro på meg!»

Det er veldig mange forventningar til desse dagane og vekene vi er inne i nett no. Eg er sikker på at noko av det vi har aller mest forventning til er eit ord på fire bokstavar: FRED!

Vi ser på det som hender i Ukraina. Vi vert fortvila når vi høyrer om snø og kuldegrader og mangel på straum midt i bomberegnet. Vi hugsar gamle historiebøker med uskarpe foto frå skyttargraver i same området for over 100 år sidan. No dukkar tilsvarande bilder opp på våre TV-skjermar. Vi kjenner på apati og hjelpeløyse. Mange er redde.
Snart er det jul. Då skal vi høyre eit ekko frå englane på Betlehemsmarkene: Dei som song om fred på jord.

Fred. Fred utan krig, Men også: Guds fred – den lengtar mange av oss etter.
Guds fred – den forkynner vi til dykk her i kyrkja. Guds fred den ber vi om, som det siste vi gjer i gudstenesta når presten lyser velsigninga: «Herren løfte sitt åsyn på deg og gjeve deg fred!»

Treng vi freden meir i adventstida, enn vi gjer elles i året?
Kanskje ikkje. Men adventstida er ei veldig kontrastfylt tid. Vi syng julesongar, litt for tidleg kanskje, i desse dagane. Om fred på jord. Om han som kom med fred og håp til oss. Vi førestiller oss kanskje litt i overkant mykje idyll rundt heimekos, brennande lys og juleførebuingar. Idyllen er ikkje alltid innlysande om vi skal være ærlege. Dei hektiske kvardagane tek snarare pusten frå oss, enn dei roar pulsen ned.

Vi som steller med kyrkja og alt som skjer her i tida fram mot 24., 25. og 26. desember, vi har det hektisk vi også. Både med kyrkjelivet og i privatlivet.
Også for alle oss, er det difor balsam for sjelene våre å puste godt ut, for deretter å puste inn; puste inn anden som kviler over Jesu ord i dag: «La ikke hjertet bli grepet av angst. Tro på Gud og tro på meg!»

Bibeltekstane som vi har lese denne søndagen, har i seg ei denne høgst verdifulle vinklinga. Ikkje berre evangelieordet. Men også det vi høyrde frå den gamle salmen vi har lese i lag. Det er ord med håp, ikkje minst for dei som lever i krigssona. Det er ord som er henta frå krigens vokabular:

Men Herrens øye hviler på dem som frykter ham og venter på hans miskunn,
så han kan fri dem fra døden og holde dem i live gjennom hungersnød.
Vår sjel venter på Herren; han er vår hjelp og vårt skjold. (Ps. 33. 18-20)

Det er krevjande å forkynne slike ord når bombene fell.
Er dei trøystefulle, eller er dei ord om at håpløysa berre vil dra ut endå lenger?
Herren … er vår hjelp og vårt skjold.
Ja, eg trur på det. Men eg forstår godt om dei krigsramma også speidar fortvila etter dette skjoldet når dei gøymer seg ruinane.

Andre adventssøndagen kallar vi gjerne for forventningas adventssøndag.
Det kviler mykje forventing over oss i dag. Nokre av oss boblar kanskje over av dette. Så mykje forventning at vi risikerer å bli skuffa fordi vi ikkje maktar å oppfylle alt som ligg og blenkjer i denne glansen.

Kanskje er det difor godt om vi vil la oss justere av bibeltekstane til kva som er realistisk og rett å knyte for forventingar til. Då er det i alle fall eit bibelvers som har blitt lese som for meg flyttar fokus til det er trur er det verkeleg sentrale nett no. Det vi las frå GT, frå Salme 33,22: «La din miskunn være over oss, Herre! Det er deg vi venter på.»

Midt i vår lengt etter jul, ein lengt som vert forsterka av handelsstandens utspekulerte knep for å få opp forbruket; midt i våre rop etter ei rettferdig verd, også for dei fattige mellom oss; midt i våre bøner om at freden må senke seg, helst før julekvelden skal tone ut i «Deilig er jorden»; så ligg det forventningsfulle og fredfulle i det å skulle gjere seg klar til å møte Jesus.

Dert er han vi ventar på. Han som vil ta angsten og redselen bort frå hjarto våre. Han som kallar oss til tru. Han seier også i dag:
«- jeg går og vil gjøre i stand et sted for dere. Og når jeg har gått og gjort i stand et sted for dere, vil jeg komme tilbake og ta dere til meg, så dere skal være der jeg er.  Og dit jeg går, vet dere veien.»

Høyrer du den undertonen av forventning som slike ord frå Jesu munn kan skape?
Eg veit ikkje heilt kva for bilete du får for ditt indre auga når du les slikt, men sjølv ser eg Jesus for meg når han går rundt i det store huset med dei mange rom der Jesus steller til for kvar og ein av oss. Det som heiter Far hus. Eg fantaserer forventningsfullt rundt dette omtrent slik når eg innbiller meg at Jesus seier omtrent dette: 

- I eit av romma i min Fars hus skal Øystein bu! Lenger borte i gangen bur Arthur, Øysteins far. Det er over 40 år sidan faren flytta inn. Men ein dag skal dei på nytt få tid i lag, far og son. Uendeleg med tid. Og eg skal lage eit festbord, berre for dei to. Eller kanskje heller – for heile den store familien deira.
Slik trur eg Jesus tenkjer.

Så trur eg Jesu går inn i nokre andre korridorar. Der står det enno ledige rom. Han veit kven dei er reserverte for. Og eg trur at han sender bøner til sin Far om at dei som skal flytte inn der må finne vegen fram, at dei ikkje skal rote seg bort  på vegen gjennom livet slik at romma blir ståande tomme når den verkeleg store festen i Fars hus ein gong tek til, når det ikkje lenger er bruk for klokke og kalender; når tida på jorda er brukt opp og vi går inn i den store eva.

Slik vågar eg å tenkje for meg sjølv. Eg veit ikkje om eg tenkjer rett, men bileta i mitt indre av huset til Far let seg ikkje viske bort. Men vi legg slike fantasiar til side.

Uansett er det slik at på denne andre adventssøndagen, lar Jesus oss få høyre hans eigne håpefulle og trøystefulle ord. Ord som kallar oss til kvile. Til ro og til tru.
«La ikke hjertet bli grepet av angst. Tro på Gud og tro på meg!»

Eg har invitert deg til å finne kvile i ein hektisk kvardag med aukande julestri, og på ein hektisk søndag i adventstida. Kvila ligg i desse vakre orda frå Jesu munn om det han nett no er i ferd må gjere. Han held på å gjere alt klart for å møte oss. Eit møte i Fars hus.
Eg har eit inderleg ynskje om at du allereie i dag, i dette kyrkjerommet kan få ei aning av at det er godt å vere i Fars hus. I Guds hus.

Eg inviterer deg til å teste forventninga di endå eit lite hakk. La deg utfordre til å tru, slik du sikker har gjort det før. Ta del når vi innbyr til nattverd i dag.
Nettopp då nærmar vi oss alle dette uforklarlege som knyter seg til det å være nær Gud. Nettopp her, ved nattverdbordet, tek trua over.
Jesus seier at det er ikkje noko å vere uroleg for.
«La ikke hjertet bli grepet av angst. Tro på Gud og tro på meg!»

Og om du kjenner på at du allereie kviler fast i trua på det vi har snakka om i dag, så kan du til slutt i dag, før vi går frå kyrkja, få leggje hjarta ditt og tilsvaret ditt i det fantastiske håpet som vi skal syngje om heilt til slutt, det som er sjølve framtidshåpet og målet for all vår forventning på denne andre søndagen i adventstida: «Ja, engang mine øyne skal se Kongen i hans prakt; …»

AMEN

 

Ankerfeste

 

14.s. i treeiningstida. Vingardssøndagen. III. 11.09.2022
Eidsvåg krk
Matt.19,27-30

«Vi er et folk på vandring» song vi til innleiing i denne gudstenesta.

Vi har eit mål for livet vårt.
Det vesle dåpsbarnet vi har presentert her i kyrkja i dag kvilte i trygge, vaksne hender då vi høgtideleg bar han inn i prosesjon.
På denne dagen var målet ein heilag stad her i kyrkjerommet. Det var å lese dei heilage orda frå Bibelen, og det var å ause det vigsla dåpsvatnet over barnehovudet slik at fellesskapet med Kristus og med den verdensvide kyrkja vart etablert og konstituert.

Ei vandring har starta for den vesle guten vi døypte. Vandring mot eit mål. Vi håpar og trur at målet enno er langt unna. At mange år skal levast. Eit liv skal formast. Vaksne skal visa vegen, fram til guten er stor og forstandig nok til sjølv å velje, til sjølv å tenkje, til sjølv å ta ansvar for sitt eige liv.

For tre dagar sidan ebba eit langt og forstandig liv ut på eit slott i Skottland. Det mest berømte menneske på jorda sovna stille inn, i veldig høg alder. Ingen i vårt land kan i desse dagane unngå å høyre om dronninga, anten vi er rojalistar eller republikanarar.
Vi får tallause påminningar om det eventyrlege livet dronning Elisabeth har gjennomlevd. Eg skal gå veldig lett forbi det aller meste.
Men ein ting vil eg minne om, og dette vert veldig lett hoppa bukk over når pressa i desse dagane kan fylle alle plattformar med kongeleg stoff.
Kvar 1.juledag heldt Elisabeth ein kort tale til folket sitt på engelsk fjernsyn, BBC. Desse talane har ein fantastisk profil. Ingen prest i Church of England, som ho var overhovud for, kunne vore meir personleg og meir presis i å forkynne den kristne julebodskapen enn dronninga. Talane kan vi framleis sjå og lese på nettet.

I 2014 sa ho bl.a.: For me, the life of Jesus Christ, the Prince of Peace, whose birth we celebrate today, is an inspiration and an anchor in my life. A role-model of reconciliation and forgiveness, he stretched out his hands in love, acceptance and healing.
Heilt personleg seier ho altså om Jesus: «For meg er livet til Jesus Kristus, Fredsfyrsten, som vi i dag feirar fødselsdagen til, ein inspirasjon og eit anker i livet mitt. Ein rollemodell for forsoning og tilgjeving. Han retta ut hendene sine i kjærleik, anerkjenning og med lækjedom.»

Frå Bibelen har vi i dag lese ord av Paulus. Ord om eit mål han har i sikte ein stad der framme.

Han lengtar etter oppstoda frå dei døde: «-om eg berre kunne nå fram til oppstoda frå dei døde! Eg meiner ikkje at eg alt har nådd dette, eller alt er fullkomen, men eg jagar etter det for å gripa det, for eg er sjølv gripen av Kristus Jesus. Mine sysken, eg trur ikkje om meg sjølv at eg har gripe det, men eitt gjer eg: Eg gløymer det som ligg bak, og strekkjer meg mot det som er framanfor, og jagar fram mot målet, mot den sigersprisen som Gud frå det høge har kalla oss til i Kristus Jesus.» (Fil. 3,11-14)

Paulus var gripen av Jesus Kristus. Han såg fram mot målet, oppstoda, det å verte eitt med han.
Dronninga som døydde var også gripen av Jesus Kristus.
Ho har tala krystallklår om det ved mange anledningar, som f.eks då ho sa: «For meg er livet til Jesus Kristus, Fredsfyrsten, … ein inspirasjon og eit anker i livet mitt.»

Kjære alle dykk i Eidsvåg menighet:
Tenk om vi alle hadde eit ankerfeste for livet vårt. Eit anker som knytta oss fast til Jesus slik at målet var klårt for augo våre heile tida: Å nå fram til oppstoda og evig liv.

No kunne vi kanskje sagt amen, og lagt Bibelen til side.
Men då tek vi for lettvint på det vi les i evangeliet til oss på denne dagen.
For noko skal skje på vegen mot målet.

Kva var det vi song?

Vi er et folk på vandring.
I uro, bekymring og nød,
da søker vi styrke og stillhet,
og samles om vin og brød,

Uro, bekymring og nød.
Målet der framme er stort og lysande og innbydande.
Men vegen dit kan vere kanta med «uro, bekymring og nød.»
Den døde dronninga fekk smake sitt av alt slikt, midt i det ufattelege luksuslivet ho levde, kanskje avskjerma frå folket ho på sin måte tente. Men likevel vitnar ho for oss at ankerfestet hennar i det livet som no er over, var Jesus Kristus, Fredsfyrsten.

Også læresveinane til Jesus var urolege. Dei hadde forlate alt, seier Peter. Så mykje at til og med desse aller næraste venene til Jesus forventa å få noko att, noko som kunne bøte for det som Jesus sjølv omtalar som å «forlate hus eller brør eller systrer eller far eller mor eller born eller åkrar for mitt namn skuld»

Når eg ser utover denne forsamlinga som er i Eidsvåg ved inngangen til eit nytt haustsemester, når eg inkluderer meg sjølv og mine næraste, og spør om dette er ord som passar på oss, så vert eg forlegen.
«-forlate hus eller brør eller systrer eller far eller mor eller born eller åkrar»
Har nokon av oss gjort det for Jesu namn skuld?

Det finst nok menneske som vi i dag kan peike på at dei har forlate uendeleg mykje. Nettopp dette: «hus eller brør eller systrer eller far eller mor eller born eller åkrar»
Men dei som gjorde det er vel helst flyktningar. Frå Ukraina. Frå Syria. Frå land i Afrika der det mest kollapsar rundt det som er bygd opp. Det var krigen som tvinga dei til å forlate. Eller klimaet. Flommane. Tørken. Heten.
Det finst nok også kristne som er på flukt fordi dei trur på Jesus. I Kina, for eksempel.

Jesus vil at vi skal halde oppe motet på vandringa gjennom livet. Han lovar ikkje at vi, på vår veg mot målet vi håpar på for livet vårt, skal sleppe unna det å forlate. Det å forsake. Det å måtte seie nei til seg sjølv og det ein mest av alt lystar.

Men han fortel at ein gong skal vi få att i goder, mangedobbelt, for det vi måtte forsake.
Dette mangedoble ligg gøymt i det evige. I håpet i det som gjer at vi kan løfte hovudet i fortrøystning.

Juledag 1980 sa dronning Elisabeth til folket sitt i sin tale: «Vi veit at verda aldri kan verte fri for konflikt og smerte. Men jula viser oss alt som er håpefullt og godt i ei verd i endring. Den talar om verdiar og kvalitetar som er sanne og varige, og minner oss om at den verda vi ynskjer å sjå, berre kan kome frå godleiken i hjartet.»

Vi er på veg. Livet er sjølve vegen.
Det nyfødde livet vert bore dei første stega mot målet. Etter kvart flyttar vi våre eigne føter. Steg for steg. Kanskje får vi trong til å jage fram, strekkje hender mot målet, slik Paulus skriv om det.
Men om vi kan lære av dronninga, så skal vi sleppe å stresse. Vi skal kvile i dette at vi er festa til Kristus; til hans liv og gjerning.  Vi fekk ankeret festa til han i dåpen. Han vil føre oss fram. Kristus vil vere vår inspirasjon og vårt ankerfeste, slik han var det for henne som gjekk over målstreken for tre dagar sidan.

 

AMEN

Ord til Kristi vener

 

13. s. i treeiningstida. III - 04.09.2022
Eidsvåg krk.
Johs. 15, 13-17

Kjære alle i Eidsvåg kyrkje. Takk for at de fann vegen hit på ein vakker sommardag.
Det er godt å vere i lag med dykk, sånn på overtid i mi presteteneste. Her starta eg opp som kyrkjelydsprest for akkurat 40 år sidan i ei splitter ny kyrkje. Og her skal eg, som no er pensjonist, få halde fram å hjelpe til med å halde hjul i gang i ein periode på nokre månader, mens vi ventar på nytt prestemannskap. Dette ser eg fram til. Nokre av dykk er ukjende for meg. Men framleis er det mange ansikt her som med rette kan seiast å vere gamle kjende.

Vi møter kvarandre i dag i lyset av dei orda vi har no har delt gjennom dei tre lesingane frå Bibelen. Spanande ord som gjev innsikt i det som godt kunne vore pensum i eit kyrkjeleg leiarkurs. Nyttig tilnærming for alle som kjenner seg engasjert, oppglødd og villig til å dele ein bit av livet sitt i lag med andre som trur og tilber i den kyrkja vi tilhøyrer og som vi er døypte inn i.

Vi startar med å minne om det vi las om Moses. Denne eineståande gudsmannen som hadde fått den store oppgåva å føre Israelsfolket ut or fangenskap i Egypt og heim til landet som folket skulle eige og leve i – Israel.

Det vi las frå 2.Mos 18 var ikkje noko mindre enn den eldste innføring i godt leiarskap som eg kjenner til. Det er som å vere på eit innføringsseminar for nytilsette i eit stort, moderne firma der arbeidsfordeling og oppgåveansvar vert delt mellom dei tilsette. Og den som heldt forelesinga er svigerfaren til Moses, Jetro.
Men det kunne gjerne vore staben i Eidsvåg menighet som snakka saman framfor eit nytt semester. Arbeidet som Moses var ansvarleg for, var viktig. Også for ein moderne kyrkjelyd. «Eg gjer dei kjende med Guds forskrifter og lover» seier Moses.

Men også det å jobbe med noko viktig i ei kristen kyrkje, det er ein jobb og eit ansvar som må fordelast på mange. Svigerfaren sa altså til Moses: « - du skal sjå deg ut dugande menn av heile folket, menn som fryktar Gud, er pålitelege og som hatar urett vinning. Du skal setja dei til å vera førarar for tusen, hundre, femti og ti.   …  Slik skal du letta børa for deg sjølv og la dei bera henne saman med deg. Gjer du det slik og dette er Guds vilje, kan du halda ut, og då kan alt folket her dra heim i fred.»

I dag vil eg nytte anledninga til å rette ei takk til dei mange her i Eidsvåg som fram gjennom åra har vore slike som har teke ansvar, som har gått inn og vore medhjelparar, medberarar og medarbeidar for at ordet om Gud, og frå Gud, skal spreiast, gjerast kjend og etterlevast lokalt her. Sokneråd. Barnearbeid. Ungdomsarbeid. Kjøkkenteneste. Korarbeid. Praktiske utfordringar. Medliturgar i gudstenesta. Massevis av oppgåver som har vorte utførte og løyst.
Takk for det taket du tok. For din velvilje i kjærleik til Gud og til din neste.

Massevis av oppgåver ligg framleis der framme og ventar. Difor kan vi aldri slutte med å repetere kallet til medarbeidarskap i ei kristen forsamling. Nye menneske må få møte kallet. Unge menneske må få høyre at Jesus gjerne vil ha dei med på laget. Difor lyttar vi alle nøye til desse utsnitta frå Bibelen som vi har lese saman.

Vi høyrde også eit utdrag frå Apostelgjerningane i dag. Det  handla om medarbeidarskap, det òg. Om at dei første kristne delte på oppgåver slik at ingen vart oversette, eller sette til sides på ein måte som kunne skape misunning og splid.
Nokre måtte ta på seg praktiske oppgåver. Elles vart det lett slik at dei som gjekk for å vere læresveinar ikkje fekk tid til å utføre si hovudoppgåve – tenesta med bøna og med å forkynna Ordet. Dei kalla difor på hjelp til «tenesta ved borda» - kjøkkenteneste, rett og slett. Eller kanskje vi i dag skulle kalle det for diakonalt arbeid?

Uansett – som på Mose tid - det gjekk på arbeidsfordeling også for dei alle første kristne vi les om i Apostelgjerningane. Organisering.
Men dette praktiske arbeidet, diakonien, var så sentralt og viktig at dei som tok på seg å gå inn i det, vart førte fram for apostlane, og der fekk dei handspålegging, bøn og velsigning til å vere slike medarbeidarar.

No må vi stige over i evangelieteksten.
Der lyttar vi til nokre av dei mest sentrale orda frå Jesu munn som han talar til sine næraste medarbeidarar, læresveinane.
På denne søndagen talar han til sine næraste. Til dei han omtalar som venene sine.
Eg ber deg: Lytt til Jesu tiltale. Det er deg han reknar inn blant venene sine.

I dag vil han be deg om å vere med på laget. «Eg kallar dykk vener» seier han til oss alle.
Høyr orda hans til venene sine: «-eg har valt ut dykk og sett dykk til å gå ut og bera frukt, ei frukt som varer.»

Det er første søndagen i september. Hausten ligg framfor oss. Vi vil så gjerne finne frukt når det er haust. I frukthagar rundt om på Vestlandet ser det ut til å verte dårleg avling hausten 2022. Fruktdyrkarane i Hardanger seier det kjem av dårleg vèr då biene skulle på jobb i vårblomstringa.
Men frukta som gror i kyrkjehagen er det enno tid til å berge.
Det vert ein noko spesiell haust akkurat i Eidsvåg fordi prestetenesta ikkje er fullt oppe og går.
Men vi er fleire enn prestane i Eidsvåg. Difor handlar det om arbeidsfordeling. Slik var det for Moses og dei han hadde fellesskap med. Slik var det for læresveinar, og dei aller første kristne som vi les om i Apostelgjerningane.  
Arbeidsfordeling mellom Jesu vener på denne staden. Jesu vener i Eidsvåg.

«Eg kallar dykk ikkje tenarar lenger» seier Jesus til oss alle. «Eg kallar dykk vener»

No talar eg til Jesu vener i Eidsvåg menighet.
Hausten er over oss. Er det frukt å hauste inn?
Igjen må vi lytte til korleis Jesu formulerer seg i evangelieteksten i dag. Enno ein gong ser vi etter kva som står der: «De er venene mine så sant de gjer det eg byd dykk.»

Det er alltid godt å høyre at Jesus reknar meg som sin ven.
Men det er samstundes lett å oversjå, eller å gløyme, at han har eit vilkår for dette venskapet: « - så sant de gjer det eg byd dykk».

Spørsmålet vi sjølvsagt då må stille vert dette: Kva er det Jesus byd oss å gjere?
Lytt vidare:
« -eg har valt ut dykk og sett dykk til å gå ut og bera frukt, ei frukt som varer. Då skal Far gje dykk alt de bed om i mitt namn. Dette er det eg byd dykk: De skal elska kvarandre!»

Det er mi inderlege bøn at frukthausten i år skal verte betre i kyrkjehagen enn hausten på dei to epletrea som står i hagen min på hytta. Der kom det rett og slett ingen eple dette året. I fjor bugna det. Hjorten kunne då meska seg med nedfallet. No kan både dyr og menneske gløyme å finne frukt å gle seg over i min eplehage.

I kyrkja skal vi ikkje sanke eple. I kyrkja skal vi sjå etter menneske som elskar kvarandre. Då tenkjer vi sjølvsagt ikkje på det å elske i erotisk forstand. Gløym alt slikt.
Vi snakkar om å elske slik gode og nære vener elskar kvarandre. Slik foreldre elskar borna sine. Slik born elskar sine gode foreldre. Slik gode kristne skal elske andre som trur og tilber den same Gud.

Den som elskar slik, tar gjerne eit tak i det som er heimen for alle truande. Guds kyrkje på jord.
Det er slett inga fullkomen kyrkje. Det har det aldri vore. Heilt tilbake til dei aller første kristne, dei vi m.a. les om i Apostelgjerningane, så dukkar det opp konfliktar, feil og manglar. Splid og direkte fiendskap. Kristi kyrkje på jord er ikkje fullkomen.

Men vi trur på han som er fullkomen, og som gjer oss fullkomne for sitt rike, ved å gje oss frukta av sitt eige fullkomne liv. Vi trur på Jesus Kristus som reinsar oss i dåpen. Han vaskar oss på nytt med sitt dyre blod som han gjev oss gjennom nattverden. Han nærer oss ved Ordet som lyder i gudstenesta, eller når vi opnar Bibelen vår. Vi trur og tilber han som kallar oss vener.

Kjæraste Kristi vener i Eidsvåg menighet. Jesus har møtt deg i dag. Han kallar deg ven, og no seier han: « -eg har valt ut dykk og sett dykk til å gå ut og bera frukt, ei frukt som varer. Då skal Far gje dykk alt de bed om i mitt namn. Dette er det eg byd dykk: De skal elska kvarandre!»
                                                                                                                         AMEN

Jesus ser

 

7. s. i treeiningstida III. 24.07.2022
Salhus kyrkje
Mark 5, 25-34

I dag er ikkje poenget at denne mannlege presten skal fordjupe seg i kvinnesjukdomar. Det veit eg veldig lite om. Men vi les alle om kvinna som hadde hatt blødningar i 12 år. Det er forferdeleg lenge.
Det går an å male ut korleis dette må ha vore for henne. Det går an å fantasere om tankane hennar. Om fortvilinga hennar. Om korleis andre såg på henne, i den grad dei visste kva som eigentleg var plaga hennar. Det er kanskje grunn til å tvile på at det var så veldig mange. For når eg, som mann i vår tid, veit så pass lite om kvinnelege blødningar, så er det ingen grunn til å tru at mennene i krinsen rundt Jesus hadde meir enn ein svak aning om kva dette dreia seg om.

Men at kvinna var ei som hadde problem, også utover det reint medisinske, det treng vi ikkje tvile på. Likevel får vi eit glimt av ei dame som hadde ressursar som synest å vere noko i overkant av det vi må tru var vanleg. For vi høyrer om mange legebesøk. Truleg gjennom ei lang rekkje år. Legebesøk som hadde kosta, både pengar og frimot. Og ikkje minst liding. Det hadde kosta så mykje at ho no hadde brukt opp alt ho eigde, utan å få hjelp.

Så kjem Jesus inn på arenaen hennar.
Jesus er eigentleg ute i heilt anna ærend. For ein mann med høg posisjon i lokalsamfunnet hadde, om ikkje kasta seg over Jesus, så i alle fall kasta seg ned framfor han.
Det var synagogeforstandaren Jairus. Dotter hans, som var fødd same året som kvinna sine blødningar starta, altså var jenta 12 år; denne unge jenta var sjuk, og heldt på å døy. Jairus var difor enno meir desperat enn den blødande kvinna. Jesus slo følgje med Jairus og var på veg til heimen hans i lag med ei stor folkemengd som ville sjå kva Jesus kunne utrette.

Midt mellom alle folka på veg til den dødssjuke 12-åringen, går altså kvinna vi har fokus på nett no.
Det står å lese om henne i vår tekst for denne søndagen: «Ho hadde fått høyra om Jesus, og no kom ho bakanfrå i folkemengda og tenkte: Om eg så berre får ta i kleda hans, bli eg frisk. Då stansa blodet med ein gong, og ho kjende det på seg at ho var lækt og kvitt plaga»

Underet hende. Krafta gjekk ut frå Jesus. Han merka det. «Kven var det som rørte ved kleda mine?» spør han.
Ubegripeleg og uforståeleg for oss som høyrer og les.

Eit regelrett mirakel utan at Jesus såg ut til å vite kva som hende. Men noko skjedde.
Det einaste teksten opnar opp for er at dette har med tru å gjere.
Kvinna si tru på Jesus. Jesus sa til henne som ikkje blødde lenger etter 12 år med store plager: «Trua di har frelst deg, dotter.»

Jesus gjorde ikkje kvinna frisk fordi ho bad han om noko. Men fordi ho trengde seg fram og rørte ved han. Tok på kappa hans. Bakanfrå. Utan augekontakt. Utan rop og skrik. Ikkje ei einaste lita forsiktig bøn eingong.
Men ho trudde.

Og Jesus var der. Han merka krafta som gjekk ut frå han. Den lækjande krafta.
Først då er det at kontakten mellom Jesus og kvinna oppstår: «Jesus såg seg om etter den som hadde gjort det.»

No er vi ved det eine av to brennpunkt i tekstordet vi samlar oss rundt.

Jesus såg!
Jesus såg kvinna som kraup inn på han bakanfrå i ei tettpakka folkemengd.

Eg har lyst til å gjere dette til eit hovudpoeng for oss alle denne søndagen.
Jesus ser oss.
Nokre av dykk føl kanskje med på dei daglege bibellesingane som er sette opp av Bibelselskapet. I avisa Vårt Land er det kvar dag skrive nokre korte tankar over desse utvalde tekstane som gjerne peikar fram mot det som skal vere preiketekst på søndagen som etter kvart nærmar seg.
Sist torsdag høyrde vi frå 1. Mos 16 om Hagar. Trælkvinna som fødde ein son til Abram fordi Sara, den gamle kona hans, enno ikkje hadde vorte mor, endå Gud hadde lova at det skulle skje. Sara nærma seg no 90 år.
Hagar fekk vite at ho, som hadde vore så audmjuka gjennom livet som barnlaus trælkvinne, ho var no med barn.
Den 86 år gamle Abram var barnefaren, og barnet ho venta skulle få namnet Ismael.
Då kan vi også lese at Hagar sjølv sette sitt namn på Gud som ho forstod hadde styrt hendingane slik at sonen Ismael snart skulle bli fødd: «Då sette ho dette namnet på Herren som hadde tala til henne: «Du er ein gud som ser meg. For ho sa: Har eg her verkeleg sett han som ser meg?» (1.Mos. 16,13)

Ein Gud som ser.
Gud ser Hagar. Vi veit også at Gud til slutt såg 90 år gamle Sara. Sara som lo i si vantru då ho fekk vite at ho skulle bli mor, 90 år gammal.
Og Gud såg Abram. Han lo ikkje. Han trudde. Ei tru som vi andre stader i NT kan lese hadde enorme konsekvensar for den kristne teologien. Vi kan ikkje gå i djupna rundt dette nett no, men eg minner om Rom 4,3: «For kva seier Skrifta? Abraham trudde Gud, og difor reknar Gud han som rettferdig.»

Jesus såg. Han såg den blødande kvinna som hadde rørt ved han i tru.

Og no er det tid for å leggje til: Jesus som såg – han ser enno. Jesus ser i dag.

Jesus ser alle slike som kvinna vi møtte i den store flokken av folk som var på jakt etter sensasjon. Dei ville sjå om dotter til Jairus kunne bli frisk.
Det hende. 12-åringen reiste seg på Jesu ord: «Talita kumi! – Det tyder: Vesle jente, eg seier deg, stå opp!» (Mark. 5,41)

Men viktigare nett no, er at Jesus ser vanlege menneske her i Salhus, i Åsane eller i Bergen, som er oversett av samfunnet rundt oss. Menneske som har det vondt. Som blør. Ikkje fordi dei er plaga av ein kvinnesjukdom, kanskje, men dei blør av usynlege sår som andre har påført dei. Både kvinner og menn. Folk i samfunnet sin periferi som strevar med livet sitt av så mange grunnar. Som ikkje vert forstått. Som møter motgang og motstand eller fiendskap og hat. Jesus ser.

Og han ser på alle med det som kanskje er den største mangelvare:
Han ser med respekt.

Tygg litt på dette ordet respekt.  Det er samansett av to deler: Re = på nytt. Om att.
Spekt kjem av spectare = å sjå. Respekt er å sjå på nytt.

Sjå på nytt. Jesus ser oss på nytt. Han ser vår tru. Ei tru som kanskje ikkje er så stor at vi vågar å rope på han. Eller å be til han. Men han ser når vi vågar oss nær han. Inn i kyrkja. Lyttande. Kanskje vågar vi oss fram til nattverdbordet. Skjelvande på kne strekkjer vi ut handa og tek i mot. I tru og med respekt, også for oss sjølve.

Vågar vi, vi som kanskje kjenner oss litt ovanpå her i kyrkja, fordi vi har gått her så ofte, vågar vi så sjå på nytt på våre eigne liv. Sjå på oss sjølve om vi skulle vere ute av kurs på ein eller anna måte.

Ein studiekamerat, kjenning og kollega som eg gjekk lag med på MF gjennom meir enn 7 år, har skrive fleire svært oppbyggelege bøker. Han heiter Kjell Nyhus, og er mest kjend som fengselsprest. Ei bok frå fengselsmiljøet heiter «Hvis jeg har en sjel.» Ein stad i den boka finn eg ei talande setning til meg, som gjer at eg treng å sjå mitt liv på nytt. Kjell seier: «Meg er det ingen som bedømmer, jeg er min egen dommer, og den dommeren kan bestikkes.»

Ein slik tanke hjelper meg til å revurdere tankane om mitt liv. Om det ingen andre enn eg kjenner til av det som bur inne i meg.
Alt dette som Jesus ser.
Eg ber stilt inne i meg: Kjære Jesus – Sjå på meg ein gong til på nytt. Sjå på meg med dine kjærlege augo, som ein sann dommar som ikkje kan bestikkas, men som kan frikjenne, fordi du sjølv tok min dom på deg.

Dette er mi tru. Trua – som er det andre brennpunktet i tekstordet i dag. Den frelsande trua. Tru på han som ser. Han som kjenner. Han som lækjer. Han som frelser. Han som kan gje oss alle av sin fred. Eg kviler i orda Jesus sa til den blødande kvinna som vart frisk att: «Trua di har frelst deg, dotter. Gå i fred.»
                                                                                                                    AMEN

Gravferd ved Kristi Himmelfart

 

Gravferd
Ef.1, 18-20 (Kr.Himmelfart III)

Må han (Gud) gi dere lys til hjertets øyne, så dere får innsikt i det håp han har kalt dere til, hvor rik og herlig hans arv er for de hellige, og hvor overveldende hans kraft er hos oss som tror. Med denne veldige makt og styrke reiste han Kristus opp fra de døde og satte ham ved sin høyre hånd i himmelen,

Tida mellom påske og pinse er ei underleg tid i kyrkja. Påsketida kallar vi henne.

Påska sitt fabelaktige perspektiv må forkynnast i desse vekene.
Krafta frå Jesu oppstode er så enorm at den må vi få del i til fulle. Vi vert aldri ferdige med kva det fekk å seie for oss menneske at Jesus faktisk stod opp att frå dei døde. At han vann over døden.
For ein prest som veke etter veke står ved ein gravkant og kastar dei tre første spadane med jord som skal fylle att grava, ville det vere meiningslaust om det ikkje var sant det som då vert sagt: ”- Av jorda skal du atter stå opp”.
I kraft av Jesu oppstode trur vi at dei døde ein gong skal stå opp.
 
Det vil eg leggje inn over alle dykk som sørgjer her ved denne kista i dag. Eit liv er over. Det skal de minnast. De skal takke for alt det gode ho/han var for dykk mens ho/han levde. Men når døden har vore her, må vi halde fast ved håpet om at han som vann over døden, han lever i dag. Og han skal ein gong kome tilbake frå der han no er, ved Gud Faders høgre hand. Det er når han kjem at krafta hans skal openberrast. Det er då dei døde skal stå opp. Det vert like stort som det var i opphavet, den gongen då Gud skapte. Større enn det går an å forestille seg, og langt ut over det det finst ord til å skildre.

I dag bur den kristne kyrkja seg til Kristi Himmelfart. Då skal vi høyre om korleis det gjekk til då Jesus fór opp til himmelen. Men vi skal også lese frå Ef. 1.
Inn i den teksten vil vi stige i dag. Her ved denne kista. Like før Kristi Himmelfart.

Det er Paulus som skriv orda vi stoggar for som eit andaktsord i dag. Paulus ber – han ber om ei Ånd som gjer at dei truande må lære Gud å kjenne.

Og så brukar han eit fabelaktig bilde:
”Må han gi dere lys til hjertes øyne, så dere får innsikt i det håp han har kalt dere til..”

”Lys til hjertes øyne”
Eg håpar at vi som sit i lag her i dag må få lys inn over oss. Lys frå Guds ord som kan skine inn over hjarto våre så vi ser. Så vi trur. Så samanhangar kan opne seg for oss.

Det handlar om å få innsikt i det håp han har kalla oss til.

Då må vi sjå på det som hende Kristi himmelfart. For det er ein dag med håp i seg. Det var dagen då Jesus skildest frå læresveinane sine. Det var siste gongen han var her på jorda. Men det var den levande og oppstadne som var der. Det var han som hadde sigra over døden. Det var han som hadde vist sine guddommelege skaparkrefter. Det var han som då han forlét sine næraste sende englar frå himmelen som forkynte at ein gong skal han kome tilbake på same måten som han der og då vart teken opp til himmelen.

Det var for å sjå dette at vi i dag skulle ha ”lys til hjertets øyne”.

Sjå den krafta som er frå Gud. Den som i påska vekte Jesus opp frå dei døde, men som er tenkt for oss alle. Den same guddommelege kraft som vakte Jesus til live etter at han hadde vore i døden og i grava, den same kraft var det som tok Jesus opp til himmelen og gav han sete der ved Gud Faders høgre hand. Med denne veldige makt og styrke reiste han Kristus opp fra de døde og satte ham ved sin høyre hånd i himmelen, over alle makter og åndskrefter, …  Slik les vi også i dette andaktsordet.

Denne guddommelege skaparkraft er ei levande og utøvande kraft den dag i dag.
Slik har kyrkja trudd og vona gjennom hundreåra som til saman har vorte til to tusenår no. Jesus sit ikkje der ved Guds side ein stad ute i verdensrommet som ein død skulptur på sokkel. Jesus sit ikkje der som ein passiv gamal gubbe heller, med kveldsavisa i fanget og gløttar ned på menneska han ein gong forlét.

Jesus er i dag ved Faderens hand, levande oppteken med det siste han gjorde før han fór opp til himmelen. Han velsigna læresveinane.
Les vi i Lukasevangeliet om himmelfarten så står det slik: ”Så førte han dem ut mot Betania, og han løftet hendene og velsignet dem. Og mens han velsignet dem, skiltes han fra dem og ble tatt opp til himmelen” (Luk. 24,50-51)

Jesus tok farvel med velsigning. Jesus er hjå Gud no, fram til han skal kome tilbake slik engelen forkynte i samband med himmelfarten. Frå Gud Faders hand sender han framleis si velsigning over si kyrkje. Ei kyrkje som enno ventar på at han skal kome att.

Lytt enno ein gong til det Paulus ber om i Efesarbrevet: Må han gi dere lys til hjertets øyne, så dere får innsikt i det håp han har kalt dere til, …

Innsikt i vårt håp…
Det var det vi skulle ha no når påsketida går mot slutten. No når Kristi Himmelfart skulle vere noko langt meir for hans kyrkje enn ein ekstra raud dag i mai. Innsikt i vårt håp – det er innsikt i at vi har del i Jesus veldige kraft som han viste då han stod opp frå dei døde og då han fór opp til himmelen.
Trass i at døden er verkeleg. Trass i at døden har teke frå dykk som sørgjer eit menneske de var glade i, så vil vi halde fast ved dette: Det ventar ein herleg arv på hans kyrkje, på alle som trur. Det er ein arv vi gjerne vil ha vår del i. Den arven er din og min når vi trur og når vi håpar.

Vi tek farvel i dag. Farvel i håp om å få del i den arven som ventar bak døden. Ein arv alle som tru skal få dele i lag. Dele saman når vi møtest att der Jesus i dag er, og der han har vore frå Kristi Himmelfartsdag – ved Faderens høgre hand.

Amen