Gravferd ved Kristi Himmelfart

 

Gravferd
Ef.1, 18-20 (Kr.Himmelfart III)

Må han (Gud) gi dere lys til hjertets øyne, så dere får innsikt i det håp han har kalt dere til, hvor rik og herlig hans arv er for de hellige, og hvor overveldende hans kraft er hos oss som tror. Med denne veldige makt og styrke reiste han Kristus opp fra de døde og satte ham ved sin høyre hånd i himmelen,

Tida mellom påske og pinse er ei underleg tid i kyrkja. Påsketida kallar vi henne.

Påska sitt fabelaktige perspektiv må forkynnast i desse vekene.
Krafta frå Jesu oppstode er så enorm at den må vi få del i til fulle. Vi vert aldri ferdige med kva det fekk å seie for oss menneske at Jesus faktisk stod opp att frå dei døde. At han vann over døden.
For ein prest som veke etter veke står ved ein gravkant og kastar dei tre første spadane med jord som skal fylle att grava, ville det vere meiningslaust om det ikkje var sant det som då vert sagt: ”- Av jorda skal du atter stå opp”.
I kraft av Jesu oppstode trur vi at dei døde ein gong skal stå opp.
 
Det vil eg leggje inn over alle dykk som sørgjer her ved denne kista i dag. Eit liv er over. Det skal de minnast. De skal takke for alt det gode ho/han var for dykk mens ho/han levde. Men når døden har vore her, må vi halde fast ved håpet om at han som vann over døden, han lever i dag. Og han skal ein gong kome tilbake frå der han no er, ved Gud Faders høgre hand. Det er når han kjem at krafta hans skal openberrast. Det er då dei døde skal stå opp. Det vert like stort som det var i opphavet, den gongen då Gud skapte. Større enn det går an å forestille seg, og langt ut over det det finst ord til å skildre.

I dag bur den kristne kyrkja seg til Kristi Himmelfart. Då skal vi høyre om korleis det gjekk til då Jesus fór opp til himmelen. Men vi skal også lese frå Ef. 1.
Inn i den teksten vil vi stige i dag. Her ved denne kista. Like før Kristi Himmelfart.

Det er Paulus som skriv orda vi stoggar for som eit andaktsord i dag. Paulus ber – han ber om ei Ånd som gjer at dei truande må lære Gud å kjenne.

Og så brukar han eit fabelaktig bilde:
”Må han gi dere lys til hjertes øyne, så dere får innsikt i det håp han har kalt dere til..”

”Lys til hjertes øyne”
Eg håpar at vi som sit i lag her i dag må få lys inn over oss. Lys frå Guds ord som kan skine inn over hjarto våre så vi ser. Så vi trur. Så samanhangar kan opne seg for oss.

Det handlar om å få innsikt i det håp han har kalla oss til.

Då må vi sjå på det som hende Kristi himmelfart. For det er ein dag med håp i seg. Det var dagen då Jesus skildest frå læresveinane sine. Det var siste gongen han var her på jorda. Men det var den levande og oppstadne som var der. Det var han som hadde sigra over døden. Det var han som hadde vist sine guddommelege skaparkrefter. Det var han som då han forlét sine næraste sende englar frå himmelen som forkynte at ein gong skal han kome tilbake på same måten som han der og då vart teken opp til himmelen.

Det var for å sjå dette at vi i dag skulle ha ”lys til hjertets øyne”.

Sjå den krafta som er frå Gud. Den som i påska vekte Jesus opp frå dei døde, men som er tenkt for oss alle. Den same guddommelege kraft som vakte Jesus til live etter at han hadde vore i døden og i grava, den same kraft var det som tok Jesus opp til himmelen og gav han sete der ved Gud Faders høgre hand. Med denne veldige makt og styrke reiste han Kristus opp fra de døde og satte ham ved sin høyre hånd i himmelen, over alle makter og åndskrefter, …  Slik les vi også i dette andaktsordet.

Denne guddommelege skaparkraft er ei levande og utøvande kraft den dag i dag.
Slik har kyrkja trudd og vona gjennom hundreåra som til saman har vorte til to tusenår no. Jesus sit ikkje der ved Guds side ein stad ute i verdensrommet som ein død skulptur på sokkel. Jesus sit ikkje der som ein passiv gamal gubbe heller, med kveldsavisa i fanget og gløttar ned på menneska han ein gong forlét.

Jesus er i dag ved Faderens hand, levande oppteken med det siste han gjorde før han fór opp til himmelen. Han velsigna læresveinane.
Les vi i Lukasevangeliet om himmelfarten så står det slik: ”Så førte han dem ut mot Betania, og han løftet hendene og velsignet dem. Og mens han velsignet dem, skiltes han fra dem og ble tatt opp til himmelen” (Luk. 24,50-51)

Jesus tok farvel med velsigning. Jesus er hjå Gud no, fram til han skal kome tilbake slik engelen forkynte i samband med himmelfarten. Frå Gud Faders hand sender han framleis si velsigning over si kyrkje. Ei kyrkje som enno ventar på at han skal kome att.

Lytt enno ein gong til det Paulus ber om i Efesarbrevet: Må han gi dere lys til hjertets øyne, så dere får innsikt i det håp han har kalt dere til, …

Innsikt i vårt håp…
Det var det vi skulle ha no når påsketida går mot slutten. No når Kristi Himmelfart skulle vere noko langt meir for hans kyrkje enn ein ekstra raud dag i mai. Innsikt i vårt håp – det er innsikt i at vi har del i Jesus veldige kraft som han viste då han stod opp frå dei døde og då han fór opp til himmelen.
Trass i at døden er verkeleg. Trass i at døden har teke frå dykk som sørgjer eit menneske de var glade i, så vil vi halde fast ved dette: Det ventar ein herleg arv på hans kyrkje, på alle som trur. Det er ein arv vi gjerne vil ha vår del i. Den arven er din og min når vi trur og når vi håpar.

Vi tek farvel i dag. Farvel i håp om å få del i den arven som ventar bak døden. Ein arv alle som tru skal få dele i lag. Dele saman når vi møtest att der Jesus i dag er, og der han har vore frå Kristi Himmelfartsdag – ved Faderens høgre hand.

Amen

 

Gravferd. Påskeveka (Tekst frå Palmesøndag III)

 

Johs. 12,1-2: Seks dager før påske kom Jesus til Betania der Lasarus bodde, han som Jesus hadde vekket opp fra de døde.  Der ble det holdt et festmåltid for ham. Marta vartet opp, og Lasarus var blant dem som lå til bords sammen med ham.   

Vi er samla i sorg nett no. Sorg over han som ikkje lenger er mellom oss. Som er død og ligg i denne kista.
Men midt i sorga dykkar, vågar eg å ta dykk med på ein fest. Den store jubelfesten i Betania som vi høyrde om i kyrkjene vår for eit par dagar sidan, då vi gjekk inn i påska dette året. Det var palmesøndag.
Då høyrde vi om "Takk-og-lov"-fest. Det var gjestebod av det store slaget. Jubel. Glede. Fullt hus av slekt og vener. Med ei strålande opplagt vertinne i spissen for heile arrangementet. Heidersgjesten på festen var Jesus. Han som fleire gonger før hadde vore på besøk hjå Marta og søstera Maria.

Og jamen hadde dei grunn til å feste. Ikkje berre fordi Jesus var der som heidersgjest, men også fordi Lasarus var der. Bror til Marta og Maria, han som Jesus hadde vakt opp frå dei døde.
Det var i sanning ei skikkeleg "takk-og-lov-fest". For her sat undergjeraren og livgjevaren til bords og åt saman med han som hadde lagt som lik i fire dagar i grava. Jesus og Lasarus var på fest i lag. Det var takkefest for livet. Lasarus som hadde vore død, var levande og eit naturleg midtpunkt for glade søstrer og for undrande vener og slektningar. 

Men eit endå meir naturleg midtpunkt var Jesus. Han som hadde vakt Lasarus opp att frå døden. Betania var i festrus. Her var det god mat og godt drikke. Og sannleg vart ikkje feststemninga også krydra med ei gjennomtrengjande godlukt som liksom understreka at dette var noko heilt utanom alt som elles var vanleg. For ved festbordet dukkar Maria opp att ved Jesu føter. 

No, ved festen for den levande Lasarus, tok Maria fram ei krukke med salve - dyr nardussalve, verd nesten ei heil årsløn for ein vanleg arbeidar. Maria sette seg ved Jesu føter enno ein gong. Ho salva føtene til Jesus. Og den gode lukta frå salven breidde seg i heile huset. Sanneleg - her var det fest i glede for livet - livet som Lasarus hadde fått attende. 

Eller var det livet som stod i sentrum der i Betania?

For vertskapet var det nok livet - glede over at Lasarus var mellom dei att, og takksemd til Jesus som hadde vist seg sterkare enn døden.
Men jammen tek ikkje Jesus til å tala om døden på denne gledesfesten for livet. For når han får kritikk frå den svikfulle Judas, som også var med på festen, for at Jesus verkeleg lar Maria få sløsa bort så mykje pengar til dyr salve, berre for å salve Jesu føter, når pengane som det kosta å kjøpa salven heller kunne vore gjevne til dei fattige; så er Jesus kontant med si irettesetjing av han som skulle verte svikaren, samstundes som han tek Maria i forsvar: 

"La henne være! Hun har gjemt salven til den dag jeg skal begraves. De fattige har dere alltid hos dere, men meg har dere ikke alltid." 

Den dag jeg skal begraves … Gravferdsdagen!

Var det ikkje nettopp i glede over ein oppattlivna Lasarus dei var samla?
Og så tek Jesus til å tale om sin eigen gravferdsdag. Snakk om kalddusj! 

Midt i festen for livet, ser vi at Jesus er på veg til sin eigen død. For dette skjer på palmesøndag. Ved inngangen til påske. Midt i gleda over at Lasarus sat lys levande i det velluktande rommet, gjer Jesus det klårt at for hans eigen del, nærmar død og grav seg. Han som er Herre over døden, vert salva til si eiga gravferd på ein fest for at livet hadde sigra. 

Livets Herre er på veg til sin eigen død!

Og for oss som sit her i kapellet med ei kiste midt mellom oss, er ingenting viktigare enn å få høyre om dette. At Jesus ville døy, for så å vise enno ein gong, si makt over døden.

Først gav han liv til Lasarus som dei no festa for. Men snart skulle han sjølv rive seg laus or grava sitt kalde grep og stå opp. Det er det vi skal høyre om påskedagen.

 Jesus siger over døden i påska.

Det er ditt og mitt håp når vi møter døden.
Når dagen kjem at det er eg som ligg i ei kiste. Eller når det vert din tur.
Jesus er Herre over livet! Også i møte med døden. Han har prova det ved å vekkje Lasarus opp att frå dei døde. Men han som er sterkare enn døden, skal sjølv døy. Difor var det ikkje berre takkefest for at Lasarus vart levande att. Festen gjekk over i ei hylling av Jesus som skal døy. Det er både fest for livet og fest før døden; på same tid. 

Vi er i gravferd no. Vi festar ikkje. Vi sørgjer. Vi takkar for livet som var.
Men vi ventar også på ei oppstode, om enn ikkje slik Lasarus stod opp.
Vi ventar på ei oppstode på den siste dagen i denne tida.
Då skal Jesu makt over døden vise seg ved alle graver.
Då håpar vi på den store oppstoda. Då skal også vi  stå opp.
Då skal festen bli stor og evig.
Det er vårt håp på denne gravferdsdagen, der vi takkar for livet som vi no tek farvel med.

                                             AMEN !

Etter motbakken

 

Gravferd. Kristi forklåringsdag.
Luk. 9, 28-36

I fotspora til døden føl sorga. Sorga er er alltid tung å bera.

I sorga ropar vi på Gud. Men Gud er ikkje alltid like lett å få auga på. Gud kan opplevast langt unna. Gud synest innimellom å ha attlatne augo og øyro. Han trekkjer seg unna. Vi ser lite til han. Slik kjennest det i alle høve av mange.
Men kanskje var det godt om vi, når vi opplever slike tider, spurde oss sjølve: Er det eg som gøymer meg for Gud, eller er det Gud som gøymer seg for meg?

Men så kan det òg vere slik at Gud kan nytte ein anledning lik den som i dag samlar oss, ei gravferd, til å syne for oss kven han eigentleg er. Og det han vil vise oss, det kan gjere at sorga og det tunge vert til å leve med. For Gud vil vise oss at han er der når det er tungt. 

Slik er det i det vi høyrer om på Kristi forklåringsdag, ein søndag vi no står framfor. På søndag skal vi få høyre om fjellturen med Jesus og hans tre mest betrudde læresveinar. Ein fjelltur med sveitte og kanskje også gnagsår. Ein tur der turgåarane vart trøytte. Så trøytte at dei i flg. Lukasevang. rett og slett sovna der oppe på toppen.
Fjellturen var sjølvsagt ein tur i motbakkar med strev og med tunge og seige parti som måtte forserast for å nå heilt opp.
Slik det også er i vårt daglege liv. Av og til buttar det imot.
F.eks. når dødens bratte bakke tårnar seg opp framfor oss.

Det står ikkje noko om korleis Jesus hadde det på fjellturen med Peter, Jakob og Johannes. Men han var sikkert trøytt, han som dei andre.

Der, høgt til fjells, fekk Jesus eit høve til å gje læresveinane ein liten glimt av kven han eigentleg var. Han som alle oppfatta som snekkarsonen frå Nasaret, var noko heilt anna.

Peter, Jakob og Johannes hadde eit fabelaktig syn der på fjellet. Dei såg at den sveitte og trøytte Jesus brått endra seg langt meir radikalt enn om det hadde stått eit moderne dusjkabinett klar til å vaske bort alle spor av sveitte og slit frå fjellturen.

"Mens han ba fikk ansiktet hans et annet utseende, og klærne ble blendende hvite" (Luk.9,29)

Eller som det står om same hendinga i Matteusevangeliet: «Ansiktet hans skinte som solen, og klærne ble hvite som lyset.» (Matt.17,2) 

Vi kan i dag seie at dette bokstavleg tala måtte vere oppfyllinga av bøna om velsigning som vart beden i synegogegudstenesta den gongen, og som om litt skal avslutte denne seremonien vi no er med på; den Aronittiske velsigninga:

Herren velsigne deg og vare deg! Herren la sitt andlet lysa over deg og vere deg nådig! Herren løfte sitt åsyn på deg og gjeve deg fred! (4,Mos.6,24-26)

Eit skinande andlet. Eit åsyn som var oppløfta og opphøgd. Det guddommelege var nærværande. Læresveinane var ikkje berre høgt til fjells. Dei var nesten i himmelen. Dei fekk sjå ein liten glimt av det guddommelege. Men den vesle glimten var meir enn nok til å spikre fast eit inntrykk av noko utfatteleg vakkert, noko som var med på å gjere trua deira tryggare,og vitnemålet om Jesus endå meir overtydande, når dei seinare skulle fortelje verda om kven Jesus eigentleg var. 

For ein fjelltur Peter og dei to brørne Jakob og Johannes hadde! Jesus med guddomeleg velde. Til og med Moses og Elia fekk dei sjå. Og som om dette ikkje var nok. Gud tala direkte til dei. Guds stemme frå det høge. Guds vitnemål om han som stod framfor dei og glitra i sin guddomelege velde:

"Dette er min Sønn, den utvalgte. Hør ham!" 

Visst kan det vere tungt og slitsamt å gå i motbakkar. Men utsynet som møter oss på toppen gjer oftast til at vi gløymer strev og slit for å koma oss opp.Til og med dødens motbakke kan vere til å halde ut når vi veit at på toppen vil Jesus openberre seg for oss. Vi får sjå han slik han verkeleg er. 

Augo våre speidar etter det guddommelege. Vi vil så gjerne sjå eit vakkert syn som kan styrkje trua vår. Finst det eit fjell vi kan stige opp på og koma nærare Gud? Der vi ser Jesus tydelegare? Som gjennom himmelstrålar. Guddommeleg velde. Kvar finn vi det i vår eiga tid?
Eg trur at det beste vi kan gjere er å lytte til dei som verkeleg har sett.
Jesus tok dei til sides, dei tre, for at berre dei skulle få dette synet. Dei skulle få noko dei kunne bere fram vitnemål om. Vitnemål til styrke for trua. Både deira eiga tru, og trua til dei som seinare les om det som hende.

Jesus har aldri lova deg og meg ei openberring av det guddommelege. Men han har lova å vere nær oss. Nær i kvardagen vår. Nær oss når vi strevar i motbakke. Nær når døden vert ein røyndom som kjem tett inn på oss. Nær når vi græt i sorg over våre kjære.
 
Og så har han lova å velsigne oss. Måtte du som kjenner på sorga og saknet i dag få oppleve at Gud høyrer bøna som ligg i velsigninga presten ber ned over kyrkjelyden på kvar gudsteneste, og etter kvar gravferd:

Herren velsigne deg og vare deg! Herren la sitt andlet lysa over deg og vere deg nådig! Herren løfte sitt åsyn på deg og gjeve deg fred! (4,Mos.6,24-26)

 

FRED

 

Gravferd
Luk.2,29-39
FRED

Døden kom.

Eit liv er ført til ende. Det står att å bere kroppen dei siste stega, ut or kyrkja, på vegen mot grava. Vi er samla her i kyrkja for å vere i lag til eit siste, verdig farvel.  I dødens fotefar tek minna over. Dei skal leve.
Men livet gøymer vi i jorda og venter på den store oppstodedagen som vår Herre Jesus har lova alle som trur på han som vart krossfest, som døydde og som stod opp att or grava. Nettopp fordi Jesus stod opp att or den grava dei la han i, er det at vi på ein gravferdsdag kan eige vona om at døden er overvunnen.

Jesus tala om dette før han døydde, og det han den gongen sa, det tek vi med oss når vi vert konfronterte med døden, slik vi vert det i dag: «Eg er oppstoda og livet, den som trur på meg, skal leve om han så døyr. Og kvar den som lever og trur på meg, skal i all æve ikkje døy.» (Johs. 11, 25-26) 

Døden kom. Men døden kom med fred.
Det vil eg setje fokus på ved denne kista. At døden kan vere fredfull.
Det skulle vise seg at det ho/han trudde på heldt, også då døden opna døra og steig inn i rommet og tok henne/han med seg. Det var ikkje kamp for å klamre seg til livet. Det var lyset som slokna fordi kvelden kom. Fordi det venta ei natt etter livets lyse dag. Då er det godt å kvile. Kvile i fred. Kvile med fred. 

Ordet fred er eit forunderleg ord. Ikkje minst i møte med døden.
Då går gjerne dette ynsket att: «Kvil i fred» Eller det vert sagt: «Ho/han sova fredfullt inn»
Det betyr ikkje at livet før døden var prega av ufred. Slett ikkje. Men gjennom livet er det lagt eit grunnlag for at freden skal vere følgjesveinen inn i det ukjende. Det som er bak døden. 

No ved juletider vert vi minna om det. Ein av tekstane vi stoggar for når jula er i ferd med å ebbe ut, handlar om Josef og Maria som tek med seg den vesle Jesus til templet for å bere han fram og la han bli helga der. I templet i Jerusalem møter dei gamle Simeon. Mannen som har fått vite at han ikkje skal døy før han hadde fått sjå den Herren hadde salva, altså Messias. 

Det er nesten som forteljinga om Simeon og Jesusbarnet i templet kan konkurrere med skildringane frå fødselsnatta i Betlehem om kva som er dei vakraste orda.
Ser du for deg den gamle mannen som varsamt løfter barnet Jesus or armane til Maria? Ser du han når han held barnet mot himmelen, strekkjer armar mot Gud og har augo som skin i puraste glede over dette synet: 

«Herre, no lèt du tenaren din fare herifrå i fred, slik som du har lova, for augo mine har sett di frelse…» (Luk 2,29-30) 

Etter at vi snart er ferdige med seremonien her i kyrkja, skal vi samle oss ved grava. Der senkar vi kista i jorda, syng salme, ber ei bøn og kastar dei tre første spadane med jord på kista, så vert gravferda avslutta med dei eldgamle orda som vi kjenner så godt. Velsigningsorda. Vi les velsigninga, samstundes som vi teiknar krossteiknet over grava, over kista og over oss som er samla i sorg ved gravkanten.

Du har høyrt det før. Mange gonger. Men har du tenkt over kor djupt meiningsfullt dette er?

Ei gravferd vert avslutta med velsigninga og med krossteiknet.

Vi avsluttar ei livsferd med ynskje om at Gud skal velsigne oss som lever vidare. Samstundes ber vi med oss ynske om at Guds gode ansikt no lyser over han/ho vi tek farvel med. Og vi vonar at vi som ei følgje av det som hende på krossen der Jesus døydde for våre synder skal hans åsyn lyse på resten av vår livsveg slik at vi alle finn vegen heim til det evige livet når det ein gong vert vår tur til å døy. 

Vi lyser velsigninga til slutt, ved grava: «Herren velsigne deg og vare deg! Herren la sitt andlet lysa over deg og vere deg nådig! Herren løfte sitt andlet mot deg og gje deg fred! (4.Mos 6,24-26)
Den aronittiske velsigninga, som vi kallar desse orda, er ord som er som skapte nettopp for ei slik stund. Det er ord som kan gje oss det dei handlar om, nemleg fred.

Herren løfte sitt åsyn på deg og gi deg fred! 

Eg trur at vi allereie kjenner litt av denne freden her ved denne kista. For vi veit at det livet som ligg gøymt under kistelokk og blomsterdekorasjon, det er eit langt og
strevsamt liv som vart levd for at de som sørgjer skulle få det best mogeleg. Eg var saman med familien før gravferda og de fortalde meg om noko av alt det de hadde hatt saman fram gjennom åra. No var det tid for å få kvile frå alt dette.

Til slutt kom døden og tok han/henne med inn til den store kvile. Ein fredfull død. Og vi kjenner at det kviler fred også over denne stunda.
Og fred er det vi ber om når vi, slik vi alltid gjer det i gravferder, avsluttar seremonien med å be om Herrens velsigning. 

Herren skal bevare deg. Herren skal gje deg fred. Men framfor alt: Herren skal vere nådig mot deg!
Meir enn alt anna treng vi alle Herrens nåde fordi vi med våre liv ikkje maktar å leve slik vi til ei kvar til skulle. Alle strevar vi med synda som bur i oss. Alle ber på skuld og skam over tankar, ord og gjerningar som vi veit ikkje held mål i Guds augo. Men krossteiknet vi får sjå samstundes som vi til slutt, ute ved gravkanten, ber om Herrens nådige velsigning, det minner oss om grunnlaget for at vi har lov å rekne med at vi skal få det vi ber om: Velsigning, vern, nåde og fred. 

Fred – fordi augo våre har sett Herrens frelse, slik Simeon sa det der han stod med Jesusbarnet i hendene. Julegåva. Gåva med fred – slik englane song: «Ære være Gud i det høgste, og fred på jorda blant menneske Gud har glede i!» (Luk 2,14) 

AMEN

Ta riket i arv

 

GRAVFERD
(Tekst: Utdra frå Domssøndag/Kristi kongedag I)

«- Kom hit de som er velsigna av Far min, og ta i arv det riket som er gjort i stand for dykk frå verda vart grunnlagd. For eg var svolten, og de gav meg mat; eg var tørst, og de gav meg drikke; eg var framand, og de tok i mot meg; eg var naken, og de kledde meg; eg var sjuk, og de såg til meg; eg var i fengsel, og de vitja meg.» (Matt.25, 34-36)

Vi står ved slutten no. Slutten på noko vi tar farvel med. Snart kjem det noko nytt.

Eg snakkar om det som kyrkja kallar for det kyrkjelege året. Neste søndag er det adventstida som startar. Då skiftar kyrkjeåret.
Sist søndag var den siste i det gamle kyrkjeåret som vi no stig ut av.

Vi står ved slutten no. Slutten på noko vi tar farvel med.
Slutten på eit heilt liv. Noko nytt skal ta til.
Livet utan ho/han vi sørgjer over i dag.
Livet med minner om eit menneske som var.
Livet som skal reise seg framfor oss, og som etter kvart skal få lys og farge, håp og framtid etter som sorga får tid til å bleikne. Lik eit sår som sakte gror til, og som vil gjere mindre og mindre vondt. Til slutt sit vi att med eit synleg arr, eit merke som ikkje vert sletta ut. Men smerten har slokna. Heldigvis er livet slik innretta i møtet med døden.

Denne veka skiftar kyrkja kalender. Eit gamalt år er brukt opp. Når det vert advent  kjem det nye over oss. Det skal vi ta i bruk. Det skal vi ha forventning til. Det skal vi gle oss over.
Slik vi i desse dagar gler oss til at pandemien skal gli bort bak ei sky. Slik vi ser fram til at eit stikk i armen på dei fleste av oss, skal skape ei framtid som synest å stå på vent i det vi har gjennomlevd i lag mesteparten av dette året.

Ein handfull menneske var samla til jubileum i ei av kyrkjene på Osterøy sist søndag Vi fekk ikkje lov å invitere kyrkjelyden som eigentleg skulle feire at kyrkja på Gjerstad var 150 år. Men nokre få av oss fekk vere i lag og skape ei gudsteneste som mange hundre har sett via overføring på internett.
I denne gudstenesta tala vår gamle biskop, Ole D. Hagesæther, til oss.

Han gjekk ut frå ein litt lang bibeltekst som var framme i alle kyrkjer i landet denne siste søndagen i det gamle kyrkjeåret. Der stod bl.a. dei orda eg har vald som andaktstekst nett no:
«- Kom hit de som er velsigna av Far min, og ta i arv det riket som er gjort i stand for dykk frå verda vart grunnlagd. For eg var svolten, og de gav meg mat; eg var tørst, og de gav meg drikke; eg var framand, og de tok i mot meg; eg var naken, og de kledde meg; eg var sjuk, og de såg til meg; eg var i fengsel, og de vitja meg.»

Dette er ord som er forma av Jesus når han talar om dommen og om dei siste tider.
Mange er redde for å høyra slike ord om eit så vanskeleg tema.

Men lytt. Høyr kor venleg Jesus talar: «- Kom hit de som er velsigna av Far min, og ta i arv det riket som er gjort i stand for dykk frå verda vart grunnlagd.»
Lytt også til korleis Jesus grunngjev denne vennlege innbydinga til å få kome inn til han; inn for å ta i eige dette evige riket som Far i himmelen har gjort i stand, det som ventar på oss bak død og grav.
Han knyter det til korleis vi har stelt oss i forhold til våre medmenneske, dei som har hatt trong for omsorg og omtanke.
På godt norsk kallast det å vise kjærleik mot vår neste.

På Osterøy brukte vår gamle biskop desse orda då han talte til oss:
«Det er eit kall å gå rundt i verda og renne over. Renne over av kjærleik.
Med kjærleiken er det som med vatnet. Den søkjer alltid det som er lengst nede.»

Det er mange som er langt nede nett no.
Nokre av dykk, fordi de ber på sorg.
Andre fordi tidene er mørke. Skyene er mange på himmelen. Vi er urolege og redde.
Andre er kanskje endå meir urolege og redde enn du og eg er.
Mange treng vår omsorg. Vår kjærleik. Alt dette som opnar opp. Som opnar veg inn til det Jesu kallar for
« -det riket som er gjort i stand for dykk frå verda vart grunnlagd».

Det er velkjende ord Jesus brukar nå han viser oss kva praktisk nestekjærleik er.
Det som er nøkkelen inn til det evige.
Nøkkelen til det som kan skape noko nytt, håpefullt og lyst no når tidene er tunge.
Når vi må ta farvel.
Når vi ser på det som ligg bak, og ikkje heilt veit kva som ventar der framme.
Då må vi nå fram til alle som er langt nede. Som er på botn. Som har dei tyngste og djupaste tankane.
Biskoporda er kloke, og til ettertanke: «Det er eit kall å gå rundt i verda og renne over. Renne over av kjærleik. Med kjærleiken er det som med vatnet. Den søkjer alltid det som er lengst nede.»

Kanskje talar eg nett no til noko av dykk som tenkjer:
Det er eg som er nede no. Som er i djupet fordi den store sorga kom til meg.
Eller kanskje talar eg til ein anna som ser at det er menneske i omgangskrinsen, blant vener og kjende, i familien, som treng at nokon viser omtanke og kjærleik i praksis.

Måtte de møte kvarandre på ein slik dag. Du som kjenner at du er djupt nede.
Og du som høyrer kallet til å gå rundt i verda og renne over. Renne over av kjærleik.

I Salme 85,11 står det eit nydeleg ord: «Miskunn og sanning skal møta kvarandre, 
rettferd og fred skal kyssa kvarandre.»

Med eit slik møte i miskunn og med sanning; med eit slikt kyss mellom rettferd og fred; tar vi farvel. Farvel med det livet som er slutt.
Vi har håp om noko nytt. Om å ta i eige eit rike som Jesus fortel oss er gjort i stand heime hjå vår himmelske Far.

AMEN

Andakt på bestilling

 

Gravferd 18.09.20  - Aud 
Møllendahl, store kpl.
Johs opb 21, 3b-4

Kjære sørgande.
Det er ikkje ofte at andakta ved ei kiste vert halden på bestilling frå den vi tar farvel med.  Men Aud ville det slik. Ho ville at orda om den nye himmel og den nye jord skulle lyde ved denne anledninga.

I minneorda som vi nettopp las, har de, hennar pårørande, sagt det på denne måten om Aud: «Sin kristne tro beholdt hun til det siste ( … ) Og himmelen ville hun ikke til. Hun håpet å få en plass på den nye jorden som Johannes Åpenbaring taler om»

Slike ord må gjerne lyde også over mi kiste når den dagen ein gong kjem.

For kva er det vi har lese som ein del av ritualet her i dag? Eg les dette i så å seie alle gravferder eg har ansvar for som prest. Og i dag tek vi det fram også som tekst i andakta:

«Guds bustad er hos menneska. Han skal bu hos dei …»

Mange, mange menneske trøystar sørgande med ord om at den døde no er i himmelen.
Men Bibelen lærer noko anna. Noko om at ein gong skal himmelen koma til oss. Himmel på jord. Ei ny jord og ein ny himmel skal nyskapast ved enden av tida.
Så skal vi som budde på jorda framleis få bu i lag med vår Herre og skapar, han som vi ber til og seier: «Vår Far i himmelen» Han kjem til den nye jorda:
«Guds bustad er hos menneska. Han skal bu hos dei …»

Korleis kan dette gå til?
Korleis skal ei ny jord kunne stå fram, nyskapt og fullkomen? Og kan det verkeleg vere plass til alle menneske som har levd på jorda sidan opphavet, når det måtte vere?

Slikt har vi rett og slett ikkje svar på.
Like lite som vi ved å lese i Bibelen finn svar på korleis skapinga skjedde.
Ingen teolog med integritet vil hevde at vitskapen ikkje er overtydande når vi får vite om evolusjon og ei tidsrekning langt bak det 1.Mosebok fortel oss.
Men ingen vitskapsmann kan likevel sløkkje den kristne trua på at bak opphavet, i starten av evolusjonen, før «the big bang» så var det ein styrande Skapar, ei allmakt utanfor det vi kjenner. Det er kyrkja si faste tru, slik vi vedkjenner det kvar søndag i kyrkja:
«Eg trur på Gud Fader den allmektige, som skapte himmel og jord»

Den kristne trua er ei tru på den Allmektige. Den kristne trua har ikkje alle svara på kvifor den allmektige ofte kan synast å vere vanmektig.
Likevel trur vi. På Skaparen. Og på Frelsaren.
Tru er overtyding om det vi ikkje heilt veit; det vi aldri kan bevise heilt sikkert.

Personleg deler eg Aud si tru på den nye jorda. På ei nyskaping av den jorda vi i vår tid er redde for at menneskeslekta rett og slett  er i ferd med å øydeleggje.
På bakgrunn av det vi kan lese i Bibelen tenkjer også eg at den himmelen som vi gjerne talar om når vi snakkar om livet bak død og grav, eigentleg er ei nyskapt jord, som på ein eller annan måte skal framstå fullkomen og i samsvar med Guds gode skaparvilje.

I vår kyrkje er det framfor alle ein person som har undervist om denne delen av teologien. Det er han som var biskop i Agder mellom 1973 og 1983. Han heitte Erling Utnem.
Det første året eg studerte teologi på MF var hans siste år som lærar der, før han vart biskop. Etter at han slutta som biskop, gav han i 1987 ut ei bok som har vore veldig viktig for alle som vil setje seg inn i dette temaet. Boka heitte «Visst skal jorden bli ny!». Det er ein stor og grundig gjennomgang av kva Bibelen lærer om dette, og eg vil tru at nesten alle som i dag er prestar i landet vårt er påverka av det som står der.

Noko av det viktigaste vi lærte i denne boka var at Guds plan ikkje er å øydeleggje jorda for så å føre dei frelste til ei heilt ny jord ein annan stad, til det vi kanskje forstiller oss som himmelen.
Eit klassisk, kort, sitat frå denne boka er kanskje det Erling Utnem i ettertid er mest kjent for å ha sagt: «Det er ikke vi som skal til himmelen. Det er himmelen som skal hit.»

Aud håpa altså å få ein plass på den nye jorda.
Det håpar eg sjølv, for min eigen del, også.
Eg eg ynskjer inderleg at det kunne vere vårt håp for oss alle som i dag sørgjer ved denne kista.

På den nye jorda, der Guds bustad skal vere mellom menneska, der skal mykje verte annleis enn det vi kjenner i dag. Der handlar det om ei fullkomen jord. Utan synd. Utan konsekvensane av synda – f.eks alle miljøproblema vi har påført oss sjølve og jorda og fellesskapet mellom menneska. Og kanskje aller størst: Vår aller verste fiende, det som samlar oss her i kapellet nett no, døden, skal vere borte.

Vi har lese det i andaktsordet som Aud ville vi skulle løfte fram i dag.
Det er verkeleg eit trøystefullt ord som ei siste helsing frå henne:
«Sjå, Guds bustad er hos menneska. Han skal bu hos dei, og dei skal vera hans folk. (…)
Han skal tørka kvar tåre frå augo deira, og døden skal ikkje vera meir, og ikkje sorg og ikkje skrik og ikkje pine. For det som ein gong var, er borte.»

AMEN

Vi skal bli like han

                                               Gravferd                                                                     

                                                           Gravferd                                                                           
    (Frå episteltekst 3.s i treeiningstida III)

1.Johs 3,2b :«Vi veit at når han openberrar seg, skal vi bli like han, for vi skal sjå han som han er.»  

Ved ei kiste får vi alltid eit bilete måla opp for augo våre. Det vi konkret ser her i kyrkja når vi møter fram i gravferd, er nettopp kista. Vi ser blomster. Vi ser lys. Og kanskje passerer ei mengd indre bilete for vårt indre auga. Kvar for oss hugsar vi den døde. Nokre hugsar det eine, andre hugsar noka heilt anna om den døde.

For meg som prest er det ofte det slik at eg ikkje ser noko for meg som har rot i eit minne. For eg møtte aldri den vi tar farvel med.
Likevel har også eg eit bilete inne i meg. Det har kome fram gjennom samtalar og notatar frå dykk som er pårørande.
Kor presist og rettferdig dette biletet er, veit eg ingen ting om. Meg eg set alltid mi lit til at strekane som slik vert rissa opp at eit liv, av eit menneske, er sanne.
Men eg trur at det berre er ein liten bit av sanninga.
For det er sjølvsagt så mykje meir. Det er aldeles uråd i løpet av 5-10 minuttar å teikne eit fullstendig bilete av eit menneske som kanskje levde så lenge som 80-90 år.

Uansett er det slik at det livet som var; det livet, og det mennesket, vi no tek farvel med, det var eit liv vi i dag takkar for, slik vi allereie har gjort det i minneorddelen av denne seremonien.

Det er alltid godt å kunne takke. Takke for minna. Takke for det biletet av NN som for mange av dykk er godt å tenkje på.

I dag vil eg gjerne setje fokus på noko som alltid har vore ein vesentleg bit av det kyrkja trur og tenkjer om det å vere menneske. Om det å leve mellom andre menneske, før vi ein dag vert teken heilt bort frå dette fellesskapet, og det einaste som lever vidare, er nettopp slike minner som vi no har snakka om.
Eg vil snakke om det som kyrkja trur er framhaldet av dette livet.

Om at det er mange vakre strekar av eit bilete som på ingen måte er teikna ned enno.

Han som mange trur er apostelen Johannes, skreiv i si tid fleire brev.
Tre av dei er bevarte, og den dag i dag kan vi lese dei i NT. I det første av desse breva skriv Johannes om alle dei som kan kalle seg Guds born. 

I vår kyrkje tenkjer vi at det er alle dei som er døypte inn i den verdsvide kyrkja, og som vil høyre kyrkja til ved å tru på kyrkja sin Herre, Jesus Kristus.

Om dei som er Guds born, skriv Johannes bl.a.: «Mine kjære, no er vi Guds born, og det er enno ikkje openberra kva vi skal bli»

Apostelen talar om eit «enno ikkje» - altså noko vi ventar på, noko der framme ein stad.

I dag opplever vi ein situasjon der vi vert sterkt påminna om dette «enno ikkje».
Med ei kiste i sentrum, med døden midt mellom oss, kan vi ikkje skuva unna den realiteten at døden er høgst verkeleg.
Og vi veit at ein dag er det min tur til å døy.
Kva då?

Då skal det teiknast eit nytt bilete av kvar enkelt av oss. Det vil seie, heilt nytt blir det ikkje. Men då skal biletet av oss fullførast.

Vi er allereie Guds skapningar.
Skapte i hans bilete. Skapte som menn og kvinner.
Kvar for oss unike. Men kvar for oss også med heilt ulike måtar å leve livet vårt på.
Nokre vart stamforeldre til ei stor etterslekt. Andre levde som einslege, men sette djupe spor i samfunnet dei var ein del av. Atter andre levde temmeleg anonymt gjennom tiår etter tiår, mens det også kunne verte slik at eit og anna liv berre varte i nokre korte dagar, eller i nokre få barneår.

Livet her på jorda er fullført for millionar av menneske. Livet her på jorda vert nett no levd av milliardar av ulike personar.

Men ein gong, enno ikkje – men der framme ein stad, når han vi trur på; vår Herre Jesus Kristus, openberrar seg for oss, då skal det skje noko.
Då skal skapinga fullførast ved ei total fornying. 

Alle vi som er skapte som menneske, som menn og kvinner, i Guds bilete, og som gjennom dåpen og trua har fått retten til å kalle oss for Guds born, vi skal då verte han like, står det i brevet frå Johannes.

Kva det betyr å verte Jesus lik, er ikkje så lett å vite noko heilt sikkert om. For mitt indre ser eg ikkje for meg at det som Bibelen med sin bilettale kallar for «Den store kvite flokk» er ei forsamling av kloningar av Jesus. At vi skal gå rundt med jesus-fjes alle saman.
Meir tenkjer eg at vi skal verte han like på den måten at det mørke og vonde som bur i oss er borte. Dette vi aldri vil omtale i eit minneord i kyrkja, men som også er eit bit av kvar einaste ein av oss – synda som bur i oss. Det skal verte borte når vi vert han like.
Vi skal verte han like –biletet av kvar og ein av oss skal fullførast.

Vi er skapte i Guds bilete. Likevel er det noko meir som enno står att.
Vi er enno ikkje komne dit, vi som er samla til gravferd i dag. Men ein dag, bak døden skal det skje – vi skal verte han like. Vi skal verte Jesus like. Han som vi no berre kjenner av omtale. Då skal vi sjå han som han er.
Vi skal få leve ut det nye, evige livet på ein måte vi her og no berre anar konturane av.
Eg trur det nye biletet som då får si fullføring, skal verte uendeleg vakkert.

AMEN

Han som leitar

Gravferd[1]

Luk. 15. 4-5: Jesus seier: -Om ein av dykk har hundre sauer og mistar éin av dei, lèt han ikkje då dei nittini vera att ute i øydemarka og går av stad og leitar etter den bortkomne sauen til han finn han? Og når han har funne han, blir han glad og tek han på akslene sine.

Ei gravferd er ei takk for livet.
Eit langt liv som no er gøymt under kistelokk og blomsterdekorasjon.
Eit menneske mange var glade i, er ikkje lenger mellom oss.
Det er tid for farvel. For å takke. For verdig og respektfull avskil.

De som sit her på dei fremste benkane i kyrkja er dei næraste til å takke. Framfor alle andre er det de som kjende. De som veit om livet som var. Om livet som blomstra. Om livet som skapte. Til og med var det kanskje det livet som no er slokna, som ein gong gav liv til dykk som i dag sørgjer. Kanskje nettopp difor hugsar de eit liv som var fullt av omsorg.

Som eg sa – de er dykk næraste som kjende henne/han vi no tek farvel med.For meg som prest var det eit menneske eg ikkje fekk møte i live.Men de har fortalt litt om det som ligg bak. Teikna nokre strekar av eit bilde som har gjeve meg ei lita aning av det mange år i lag har skapt av fellesskap og dyrebare minner.

No er vi altså her. Med dette kyrkjerommet som ei høgtideleg ramme om eit aller siste farvel.

Eg veit lite om kva forhold den døde hadde til kyrkja og til kyrkja sin Herre. Like lite som eg veit kva kvar av dykk tenkjer om dette.
Men eg veit litt meir om kva forhold kyrkja sin Herre har til den enkelte av dykk.
Det er det same som han har til meg, og til alle andre som ein gong vart døypte til å tilhøyre han.

Difor trur eg vår Herre Jesus Kristus ser på meg, og på deg, slik han gjorde det med ho/han vi i dag tar avskil med. Slik han også ser på dei menneska som myldrar rundt oss i kvardagen der vi bur.

Bibelen brukar eit bilete der menneske vert samanlikna med ein saueflokk. Ein stor og uoversiktleg saueflokk. Slik dei av oss som vaks opp på landsbygda hugsar saueflokkane. Dyr som for oss vanlege ser aldeles like ut. Dyr som går om kvarandre på beitet og er vanskelege å skilje frå kvarandre.

Likevel veit vi at eigarane og gjætarane heldt styr på dei. Kan skilje dei ifrå kvarandre. Og har stor omsorg for at kvart individ skal ha det så godt som råd er. Og ikkje minst – kjem nokon av dei utanfor gjerdet og tek ut på eiga hand, så vert det leita og leita til alle er på plass der dei høyrer heime.

Andaktsordet vi har lese her ved denne kista, er eit ord som set dette i fokus.

Det var altså om gjætaren som hadde hundre sauer, men der éin kom på avvegar. Dei nittini må då passe seg sjølve ei tid mens leitinga etter den eine går føre seg.  Og når den eine vart funnen, utløyste det glede. Og takk!

Av og til er det godt å ikkje kjenne folk. Ikkje vite kva som bur av tankar, ord, eller gode eller dårlege gjerningar, bak alle ansikt ein møter. Det er som med ein stor saueflokk. Mange menneske som synest å vere ganske så like, trass i at det er høgst individuelle og markerte liv bak kvar einaste smil, eller bak kvart einaste ord som vert ytra.

Eg kjenner dykk ikkje. Men eg trur at han som kallar seg sjølv for den gode gjætaren, eller den gode hyrdingen, kjenner deg og meg og alle andre menneske. Slik han kjende dei som har døydd i frå oss.

Og eg er trygg på at han leitar om vi skulle vere utanfor gjerdet. Ved ein avgrunn. På ein blindveg. I ei hengemyr.

Han leitar til han finn oss. Så ber han oss heim på sterke skuldrar.

I møte med døden er det godt å vite om det som ligg i dette håpet som alltid har vore rotfesta i kyrkja som ei felles tru: Vi er ein del av eit veldig fellesskap som er sentrert rundt den kristne dåpen. Der fekk vi del i det vakthald og det tilsyn som den store, gode hyrdingen, Jesus Kristus, står for.

Det er han som vaktar oss med sitt eige liv som innsats. Det er han som alltid ser etter oss. Leitar etter oss, og ikkje slepper oss.

Og når den dagen kjem at det er tid for å bere oss inn gjennom den siste porten til innhegninga, les vi noko om glede. Glede over å kome heim med enno eit menneske som høyrer til i den store flokken.

Måtte vi alle vere ein av dei som Herren Jesus Kristus ein gong kan bere inn til alle dei han ser på som sine. Då vil det verte stor glede.

---

[1] Gravferd for personar der ein som prest berre anar konturar av livet som var, og dessutan er ukjend med dei pårørande.

På fjellet

Gravferd. Kristi forklåringsdag.
2.Pet.1,16-18

Vi fulgte jo ikke klokt uttenkte myter da vi kunngjorde for dere vår Herre Jesu Kristi kraft og hans komme. Nei, vi var øyenvitner og så hans guddommelige storhet. For han fikk ære og herlighet av Gud, sin Far, den gang røsten lød over ham fra den høyeste herlighet: «Dette er min Sønn, den elskede, i ham har jeg min glede.» Vi hørte selv denne røsten fra himmelen da vi var sammen med ham på det hellige fjellet.

For vi følgde ikkje klokt uttenkte mytar då vi kunngjorde for dykk vår Herre Jesu Kristi makt og hans kome. Nei, vi var augnevitne og såg hans guddomlege velde. For han fekk ære og herlegdom frå Gud, sin Far, den gongen røysta kom til han frå høgste herlegdomen: «Dette er Son min, han som eg elskar, i han har eg mi glede.» Vi høyrde sjølve denne røysta koma frå himmelen då vi var saman med han på det heilage fjellet.

I fotspora til døden føl sorga. Sorga er er alltid tung å bera.

I sorga ropar vi på Gud. Men Gud er ikkje alltid like lett å få auga på. Gud kan opplevast langt unna. Gud synest innimellom å ha attlatne augo og øyro. Han trekkjer seg unna. Vi ser lite til han. Slik kjennest det i alle høve av mange.
Men kanskje var det godt om vi, når vi opplever slike tider, spurde oss sjølve: Er det eg som gøymer meg for Gud, eller er det Gud som gøymer seg for meg?

Men så kan det òg vere slik at Gud kan nytte ein anledning lik den som i dag samlar oss, ei gravferd, til å syne for oss kven han eigentleg er. Og det han vil vise oss, det kan gjere at sorga og det tunge vert til å leve med. For Gud vil vise oss at han er der når det er tungt.

Slik var det i det vi høyrer om på Kristi forklåringsdag, ein søndag vi no står framfor. Då vi skal lese om fjellturen med Jesus og hans tre mest betrudde læresveinar. Ein fjelltur med sveitte og kanskje også gnagsår. Ein tur der turgåarane vart trøytte. Så trøytte at dei i flg. Lukasevang. rett og slett sovna der oppe på toppen.
Fjellturen var sjølvsagt ein tur i motbakkar med strev og med tunge og seige parti som måtte forserast for å nå heilt opp.
Slik det også er i vårt daglege liv. Av og til buttar det imot. F.eks. når dødens bratte bakke tårnar seg opp framfor oss.

Det står ikkje noko om korleis Jesus hadde det på fjellturen med Peter, Jakob og Johannes. Men han var sikkert trøytt, han som dei andre.
Likevel hende det noko når bakkane var forserte og dei var på toppen av fjellet. Noko som sette spor i sinnet til dei tre vitna. Difor kan Peter, mange år seinare, skriva slik han gjer det i sitt andre brev:

"Vi var augnevitne og såg hans guddommelege velde"

Der, høgt til fjells, fekk Jesus eit høve til å gje læresveinane ein liten glimt av kven han eigentleg var. Han som alle oppfatta som snekkarsonen frå Nasaret, var noko heilt anna.

"Vi var augnevitne og såg hans guddommelege velde" 

Peter, Jakob og Johannes hadde eit fabelaktig syn der på fjellet. Dei såg at den sveitte og trøytte Jesus brått endra seg langt meir radikalt enn om det hadde stått eit moderne dusjkabinett klar til å vaske bort alle spor av sveitte og slit frå fjellturen.

"Andletet hans skein som sola, og kleda vart kvite som lyset" (Matt.17,2)

Guddommeleg velde kallar Peter det for når han skriv brev om hendinga lenge, lenge etterpå.

Vi kan i dag seie at dette bokstavleg tala måtte vere oppfyllinga av bøna om velsignig som vart beden i synegogegudstenesta den gongen, og som skal avslutta denne seremonien ute på gravkanten om litt; den Aronittiske velsigninga:

Herren velsigne deg og vare deg!

Herren la sitt andlet lysa over deg og vere deg nådig!

Herren løfte sitt åsyn på deg og gjeve deg fred! (4,Mos.6,24-26)
Eit skinande andlet. Eit åsyn som var oppløfta og opphøgd. Det guddommelege var nærværande. Læresveinane var ikkje berre høgt til fjells. Dei var nesten i himmelen. Dei fekk sjå ein liten glimt av det guddommelege. Men den vesle glimten var meir enn nok til å spikre fast eit inntrykk av noko utfatteleg vakkert, noko som var med på å gjere trua deira tryggare,og vitnemålet om Jesus endå meir overtydande, når dei seinare skulle fortelje verda om kven Jesus eigentleg var.

For ein fjelltur Peter og dei to brørne Jakob og Johannes hadde!

Jesus med guddomelege velde. Til og med Moses og Elia fekk dei sjå.

Og som om dette ikkje var nok. Gud tala direkte til dei. Guds stemme frå det høge. Guds vitnemål om han som stod framfor dei og glitra i sin guddomelege velde:

"Dette er Son min, han som eg elskar, i han har eg mi glede"

Visst kan det vere tungt og slitsamt å gå i motbakkar. Men utsynet som møter oss på toppen gjer oftast til at vi gløymer strev og slit for å koma oss opp.

Til og med dødens motbakke kan vere til å halde ut når vi veit at på toppen vil Jesus openberre seg for oss. Vi får sjå han slik han verkeleg er.

Augo våre speidar etter det guddommelege. Vi vil så gjerne sjå eit vakkert syn som kan styrkje trua vår. Finst det eit fjell vi kan stige opp på og koma nærare Gud? Der vi ser Jesus tydelegare? Guddommeleg velde. Kvar finn vi det i vår eiga tid?

Eg trur at det beste vi kan gjere er å lytte til dei som verkeleg har sett. Jesus tok dei til sides, dei tre, for at berre dei skulle få dette synet. Dei skulle få noko dei kunne bere fram vitnemål om. Vitmål til styrke for trua. Både deira eiga tru, og trua til dei som seinare les som det som hende. Ikkje klokt uttenkte myter, eller som det tidlegare stod: oppdikta eventyr, men ei verkeleg hending.

Jesus har aldri lova deg og meg ei openberring av det guddommelege. Men han har lova å vere nær oss. Nær i kvardagen vår. Nær oss når vi strevar i motbakke. Nær når døden vert ein røyndom som kjem tett inn på oss. Nær når vi græt i sorg over våre kjære. Og så har han lova å velsigne oss. Måtte du som kjenner på sorga og saknet i dag få oppleve at Gud høyrer bøna som ligg i velsigninga presten ber ned over kyrkjelyden på kvar gudsteneste, og etter kvar gravferd:

Herren velsigne deg og vare deg!
Herren la sitt andlet lysa over deg og vere deg nådig!
Herren løfte sitt åsyn på deg og gjeve deg fred!   (4,Mos.6,24-26)

Tre bryllup og ei gravferd

Framfor 8.s. i treeiningstida hadde eg gravferd på fredagen og tre vigsler på lørdagen.
Eg valde same andaktsord både for gravferda og vigslene med utgangspunkt i eit av versa i preiketeksten for søndag. Då vart det slik:

Gravferd

For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera. (Matt.6,21)

Døden fekk hjarta til å stogge.
Det er dødens natur.
Hjarta ditt bankar. Då er det liv. Hjartet stoggar. Då er det død.
Dette veit vi godt. Difor lyttar vi også godt etter når vi høyrer signal frå hjartet vårt om at noko er i vegen der inne der det normalt berre skal tikke og gå utan at vi elles reflekterer over det.
Hjarta er sentrum for livet.

Men hjarta vert også ofte omtala som sentrum for tankar og kjensler. Hjarta vert eit symbol for heile personlegdomen vår.
I hjarta bur det kjærleik, seier vi. Hjarta er fylt av hat, kan det også seiast når noko har skore seg i forholdet til medmenneska.

Hjartesorg kan ein tale om når forelskinga ikkje er gjensidig.

- Det var som om hjarta mitt vart knust, kan eit menneske i sorg tale om mens tårene renn ved eit dødsleie.

I vår kyrkje går vi no mot ei helg der hjarto våre skal setjast i fokus. Difor har eg valt eit kort andaktsord som er ein liten setning, henta ut frå komande søndags preiketekst:
For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Hadde vi lese alt som vi skal ta opp komande søndag, ville vi forstått at dette handlar om kor lett det er for oss menneske å la oss leie og forføre av jordisk rikdom, pengar og velstand, og slik gløyme det himmelske – gløyme Gud.
No vart det altså slik at vi framfor denne søndagen møtte døden. Døden gjesta dykkar familie.

Eit hjarta har slutta å slå. Men samstundes lever vi andre vidare. Utan han/ho som døden tok frå dykk. Men med alle minne. Med all vemod. Med takk. Med tårer.
Ingen ting av alt dette som no kjem fram for dykk skal de sleppe. For alt slikt er ein del av det å sørgje. Ein del av det å ta farvel.

Gjev plass for dette som de kanskje vil uttrykkje ved å seia dette bur i hjarto dykkar no, sjølv om det faktisk er i hjernen at slike tankar og kjensler eigentleg sit.
Gjev rom for sorga. For vemodet. For takk og for tårer. Det er difor vi er her no.

Men så skal livet gå vidare etter dette. Gradvis skal vi kjenne at den døde kjem meir på avstand. Framfor oss reiser seg eit liv utan han/ho vi tar farvel med.

Hjarta ditt skal finne ein ny rytme. Litt annleis.
Livet ditt skal få ein ny farge. Kanskje ikkje så veldig forandra.
Men ein del av det som var viktig og stort for deg, er ikkje meir.

Korleis skal framtida di formast vidare?
Du skal sjølv fylle den. Du skal ta med deg dei finaste minna du har om han/ho som er borte, og så skal du leve. La hjarta ditt banke og slå. Livet kjem framleis mot deg.

Kan livet bli rikt og fint igjen etter eit dødsfall?Om det ikkje var råd, var det vanskeleg å vere menneske. For alle døyr, før eller sidan. Og var det ikkje råd å kome gjennom sorga, ville vi alle gått rundt med brostne hjarto kvar dag, for vi har alle våre som ikkje lenger er mellom oss.

Difor skal hjarta ditt på nytt banke på ein god måte. Slik at du kan leve. Slik at du kan oppleve livet som rikt. Ja, som ein skatt.

Men så var det altså at Jesus i dag tek eit lite tak i deg om minner deg om desse orda:
For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Når vi forstår at dette er ord som kjem frå Jesu munn, ord henta frå hans berømte Bergpreike, som må vi lytte ekstra godt etter og spørje: Kva betyr dette, Jesus? Kva er det du vil seie oss?


Jesus vil med desse orda om skatten og hjarta vårt seie noko om at den store skatten, den finn vi ikkje her mellom oss. Den er ikkje jordisk gull og glitter, pengar og velstand. Den er ikkje ein gong familie og vener.

Den store skatten for deg om meg ligg og venta på oss i himmelen. Hjå Gud.Samla dykk ikkje skattar på jorda, der møll og makk øydelegg og tjuvar bryt seg inn og stel. Men samla dykk skattar i himmelen, der verken møll eller makk øydelegg og tjuvar ikkje bryt seg inn og stel. For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Når døden har stogga hjarta vårt, då må hjarta finne sin stad i livets skattkiste. Den er hjå Gud. Dit kan Jesus bere deg, gjennom døden.
Jesus var sjølv i døden og vann over alle dei mektige dødskreftene. Han stod opp att or grava og lever i dag for å vere i stand til å ta oss alle til himmelen. Der skatten er.
Dit hjarta mitt lengtar. Dit eg vonar eg skal flytte når hjarta i kroppen ikkje vil slå meir.

Må vi alle be Jesus ta hand om hjarta vårt. La han vere skatten i livet, skatten i døden og vår skatt i himmelen. AMEN

Vigsel

For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

«Skatten min»
Eg veit ikkje om det er eit uttrykk som de som i dag er hovudpersonar vil finne naturleg å bruke når de vil seie noko fint til kvarandre eller om kvarandre.
Men eg veit at dette er ord som ofte blir bruk av to som er glade i kvarandre. Som elskar kvarandre. De må gjerne ta orda i munnen i løpet av denne dagen, og slik gje uttrykk for gleda over å verte ektefolk ved å kalle den andre for «skatten min».

Dette er dagen for å la hjarte tale. La Jesu ord gå i oppfylling nå han uttrykkjer det slik:
- det hjartet er fullt av, det seier munnen. (Matt 12,34)

Dette er dagen for å la hjarte banke. Heftig og kraftig i takk og i glede over det som skjer når eit samliv på denne måten får velsigninga ved Herrens altar – i Guds hus.
Dette er dagen for å la hjarte banke og munnen tale.

La det kome fram at i hjarta ditt bur det ein skatt. Den skatten er din ektefelle. Den skatten må vaktast og vernast og passast på. Dette er livets store rikdom.

Vi er i kyrkja nett no. Det er laurdag. I morgon er det søndag, og då er det også mange som vil ta ut på kyrkjeveg. Over heile landet er det slik denne helga at vi i vår kyrkje går mot ein kyrkjesøndag der hjarto våre skal setjast i fokus.
Difor har eg valt eit kort andaktsord som er ein liten setning, henta ut frå morgondagens preiketekst:
For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Hadde vi lese alt som vi skal ta opp i morgon, ville vi forstått at dette handlar om kor lett det er for oss menneske å la oss leie og forføre av jordisk rikdom, pengar og velstand, og slik gløyme det himmelske – gløyme Gud.

No vart det altså slik at de framfor denne søndagen har vore opptekne med dette som nett no er så veldig viktig for dykk to. Bryllaupet. Stadfestinga av kjærleiken dykkar til kvarandre. Porten til ei felles framtid for å byggje vidare på heimen og å grunnfeste familielivet som sjølve pilaren i framtida dykkar.

I dag opnar det seg opp, alt dette som lenge har budd i hjarto dykkar. Dagen er her. Stunda er her. Eg trur de opplever at dette er ein skatt til å gle seg over som tek opp all plass i hjarto dykkar nett no. Slik skal det vere på bryllaupsdagen.

Men så skal livet gå vidare etter dette. Gradvis skal vi kjenne at kvardagane kjem tilbake. Festen tek slutt. Men du har skatten din der heile tida. Ektefellen din. Den skal ingen få ta frå deg.
Framfor dykk reiser det seg eit nytt liv med band som bind dykk saman i ei felles framtid.
Vi veit ikkje korleis dei dagane skal verte, men vi håpar og ber om mange og gode dagar i lag for dykk to.

Når så kvardagen kjem, skal hjarta ditt skal finne ein ny rytme. Litt annleis.
Livet ditt skal få ein ny farge. Kanskje ikkje så veldig forandra. Men forpliktinga ved det å leve som ektefolk, gjer noko med dykk som endrar framtida.

Korleis skal framtida dykkar formast vidare?
De skal sjølv fylle den. De skal ta med dykk alt det livet fram til no har gjeve dykk, men de skal få oppleve at livet opnar seg for dykk på ein ny måte.
Difor skal også hjarta ditt banke vidare på ein god måte. Banke for den andre.
Slik kan du oppleve livet som rikt. Ja, som ein skatt.

Men så var det altså at Jesus i dag tek eit lite tak i deg om minner deg om desse orda:
For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Når vi forstår at dette er ord som kjem frå Jesu munn, ord henta frå hans berømte Bergpreike, som må vi lytte ekstra godt etter og spørje: Kva betyr dette, Jesus? Kva er det du vil seie oss?

Jesus vil med desse orda om skatten og hjarta vårt seie noko om at den aller største skatten, større enn den du i dag vil kalle for «skatten min» den finn vi ikkje her mellom oss. Den er ikkje jordisk gull og glitter, pengar og velstand. Den er ikkje familie og vener.
Ikkje ein gong ektefellen som du går ut or kyrkja i lag med i dag.

Den store skatten for deg og meg og oss alle ligg og ventar på oss i himmelen. Hjå Gud.

Samla dykk ikkje skattar på jorda, der møll og makk øydelegg og tjuvar bryt seg inn og stel. Men samla dykk skattar i himmelen, der verken møll eller makk øydelegg og tjuvar ikkje bryt seg inn og stel. For der skatten din er, vil hjartet ditt òg vera.

Dette er samanhangen som orda om skatten og hjarta ditt står i.
Det er om dette vi skal tale meir om i kyrkjene våre i morgon.

«Skatten min» Ta med deg den nye skatten du får her i kyrkja i dag.
Men gløym ikkje skatten i himmelen.
Av alle stader er det der hjarto dykkar må finne eit felles feste.

Gratulerer med dagen, og lukke til som ektefolk som kvar for dykk skal vere skatten til den andre. AMEN.