Guds kyrkje syng kring vide jord

Påskedag II. 1.april 2018
Åsane kyrkje
Matt. 28. 1-10

Guds kyrkje syng kring vide jord: Sjå siger vann vår konge stor.

Denne tanken er overveldande. På denne dagen – påskedagen - syng dei i kyrkjer over alt i verda. Salmar og songar fulle av jubel over det vi snart skal lese om frå Matteusevangeliet: Jesu siger over døden. Dei syng om den tomme grava som var det første teiknet til Jesu nære vener om underet som hadde skjedd: «livsens helt, som ris or grav»

To av oss her i Åsane kyrkjelyd reiste over den vide jord for to veker sidan. I ei sprudlande gudsteneneste i ein millionby langt nord i Kina kunne vi lytte til eit språk vi ikkje forstod eit ord av.

Men vi høyrde songgleda til koret. Vi var vitne til jubelen til dei 1200 som var benka i den store kyrkja. Litt lite folk den dagen, sa dei, og skulda på pøsregnet. Men likevel reiste folk i opp til tre timar for å slutte seg til ei gudsteneste som starta kl.0830 om morgonen.

Det var søndag i Kina. Herrens dag, der også.  På den første dag i veka tok dei ut mot kyrkja vi ser bilete av på baksida av programarket du har fått utdelt. Slik også vi gjer det her i Åsane kvar søndag, feira dei Jesu oppstode.

Men sant å seie – vi kan misunne dei trykket i salmesongen, gleda over å vere i lag, og iveren etter å delta i kyrkjelydsarbeidet.

Nett no er klokka litt over 1800 der, langt i aust. Det er ein søndag. Påskesøndagen. Snart samlast dei på nytt til kveldsgudsteneste. Både der og i mange andre kyrkjer i dette veldige landet.

På strekkja mellom Kina og Åsane ligg Russland. Klokka er litt nærmare vår tid der. I dette landet dominerer den ortodokse kyrkja. Dei ligg ei veke etter oss, og feirar ikkje påskedagen før om sju dagar. Dei av dykk som abonnerer på Vårt Land kan lese der korleis den imponerande feiringa går føre seg etter ortodoks praksis. Men alt under overskrifta som lyste mot oss på framsida av VL onsdag i påskeveka: «Feirer seieren – ikke døden»

Nett no handlar det om dette bokstavleg tala grensesprengjande: Guds kyrkje syng kring vide jord: Sjå siger vann vår konge stor.

Om dette syng vi også når vi no reiser oss og stemmer i vårt høgtidsvers på nr. 193:

Tekstlesing: Matt.28.1-10

Eg er langt frå nokon meisterfotograf. Ikkje har eg profesjonelt fotoutstyr heller. Men av og til slumpar det til at det kjem veldig bra bilete ut or mobiltelefonen også. Eit av dei knipsa eg nokre hundre meter heimanfrå. Eit foto av Knarvik kyrkje dagen etter ho vart vigsla, 1.s. i advent i 2014. Det er som alle veit, nokså mørkt på den tida av året, men nokre strålar frå sola kan ein få med seg om ein er heldig.
Eg såg at dette var ein slik dag då eg rusla opp på ein liten knaus rett utanfor kyrkja og knipsa eit foto nett på den tida at dagen bryt fram.

Det biletet ligg no som skrivebordsbakgrunn på min PC. Det eg likar best, er at her ser ein verkeleg den stolte og prisbelønna arkitekturen på denne kyrkja som stig mot himmelen og vinterlyset og liksom ropar mot meg:
Guds kyrkje syng kring vide jord: Sjå siger vann vår konge stor.

Aldri kan vi verte nok minna om at det er dette det handlar om for alle som trur eller som er på leiting etter noko å tru på. Det handlar om Jesu siger.

Kyrkja vert så alt for ofte kopla opp mot død og tårer.Det er veldig godt at kyrkja er der med trøyst og omsorg og varme når døden har vore på ferde. Det er aldeles rett at kyrkja sine truande skal vere medmenneske som kan tørke tårer og vise omsorg gjennom motgang og tunge tider.

Men kyrkja er meir enn eit bindeledd inn mot dødsriter og kister med vakre blomar.Kyrkja representerer livet. Kyrkja skal forkynne Kristus som den oppstadne.Difor er det også godt at fleire og fleire kyrkjer, som både her i Åsane, og i Knarvik, der eg bur, vert frikopla frå gravplassen og ligg der som eit monument over det aller viktigaste kyrkja har å seie til folk: Kristus lever! Til og med arkitektane kan vitne om dette når dei skaper slike bygg som dette vi no er i, eller som kyrkja eg ser frå stovevindauga heime i Knarvik.

Kristus lever, og vil vere mellom dei levande.Han vil vere midt på bydelstorget. Den levande er der folket i Åsane er. Han stig ned på Horisont. Han ruslar rundt i Gullgruven. Han kviler seg i ein utstillingssofa på IKEA. Han er på Senteret. Storsenteret.Han vil gjerne flytte inn hjå dei som bur i blokk eller rekkjehus eller einebustader over alt i vår bydel.

For Jesus har eit ynskje – at vi skal sjå han, og oppleve han som sigerherre over døden og alle vonde krefter som herjar med verda og med menneskeslekta – og ikkje minst trugar ditt og mitt liv.

Påskedagen er Herrens dag. Underet hende. Uforståeleg. Ulogisk. Men med ettertrykkeleg himmelsk stempel på det heile. Grava var tom. Jesus lever. Og kvinnene er forsongarar i eit verdsomspennande jublekor på Herrens dag.

Engelen fortalde det til kvinnene: "Han er ikkje her; han er stått opp som han sa. Kom og sjå staden der han låg!»

Og engelen hadde meir på hjarta. Det er nesten som om han innvier kvinnene ved grava til ei evangelistgjerning når han pålegg dei dette: «Skunda dykk av stad og sei til læresveinane hans: -Han er stått opp frå dei døde, og no går han føre dykk til Galilea; der skal de få sjå han. ­ No har eg sagt det til dykk."

Den oppstadne hadde allereie forlate gravstaden. Han høyrde heime i livet. Det var tilbake til livet at kvinnene skunda seg. Bort frå grava og tilbake til livet, sprekkeferdige med påskedagens nyhende, snubla dei seg ut i verda for å fortelje om ei tom grav der døden hadde lidd eit endeleg nederlag. Redselen deira, forvirringa og sorga, veik etter kvart plass for ei fast tru på at han som hadde lagt i grava, verkeleg levde. Ei tru som også du og eg kan gripe tak i. Vi lyttar til engelens vitnemål, til det kvinnene forkynner, og vi les vidare i evangeliet enn det påskedagens preiketekst omfattar, og vi ser at den oppstadne Jesus verkeleg møtte dei og helsa dei.

Dette er det som kveikjer trua vår. Dette er det som gjev oss håp om at døden verkeleg er overvunnen. Til og med der krigen har herja. Der lidinga har overgått forstanden. Der sjukdomen trugar. Livet er sterkare enn døden alle desse stadene.

Slik livet skal vise seg sterkare enn døden, også ved gravene i Åsane når den siste, store dagen kjem. Dagen vi ventar på. Oppstandelsesdagen for alle som kviler i gravene i påvente av at Jesus ein gong skal kome tilbake og tømme alle graver for død, og fylle dei med liv. Evig liv.

I trua på at hans siger over døden skal gje oss alle siger over døden på den yttarste dagen, gjev vi oss i veg med kvinnene. Frå påskehelg og inn i kvardagen med eit nytt ankerfeste for vår tru:Jesus lever! Døden er overvunnen!

Eg har diverre aldri vore i Russland. Det næraste er ein del overflygingar på veg til og frå Kina. Når eg flyr slik, er eg fasinert over å kunne følgje med på kartet på skjermane i flyet. Det er mange byar å fly over når ein flyr tvers over dette digre landet. Ein av dei eg berre kjenner frå eit slikt flykart er, Novgorod, den gamle russiske hovudstaden ein stad mellom St.Petersburg og Moskva.

Vårt Lands journalist, Erling Rimehaug, tok oss med til bl.a denne byen i onsdagsavisa føre påske. Han fortel frå eit nonnekloster like utanfor byen: «På påskedag kan alle ringe med kirkeklokkene. Og det gjør de med stor fryd, både barn og gamle. Noen drar i snorene til de små klokkene, andre tråkker på pedalene til de store.Utover landskapet klinger klokkene hele dagen, og de får svar fra de digre klokkene i katedralen inne i byen. Hele dagen jubler klokkene at døden er overvunnet, og Kristus har seiret, ikke bare over døden, men over synden og alle dødskreftene som har grepet om oss.»

Det er dette som er påske: Klangen frå kyrkjeklokker, kyrkjeorgel, trompetar, songsolistar, kor, og frå songen i kyrkjebenkane – alt sameina i ein jubel over Jesu siger -ikke bare over døden, men over synden og alle dødskreftene som har grepet om oss.

I sanning: I dag gjer det godt å stemme i: Guds kyrkje syng kring vide jord: Sjå siger vann vår konge stor.

AMEN

FEST - for livet. Før døden

Palmesøndag – II.  25.03.2018 Salhus kirke Matt. 26, 6-13

 

Hosianna! Syng for Jesus!
Vi har blanda songstemmene våre med folkemengda i Jerusalem som kom for å hylle mannen på eselet palmesøndag.
Vi gjorde det mens vi gjekk inn i denne gudstensesta der det er fest. Fest og glede over to born som vi no har bore fram for Jesus og lagt over i hans hender.

Det var også fest i Betania. Fest heime i huset til ein dei kallar for Simon den spedalske. Truleg er dette akkurat same fest som Johannesevangeliet også fortel om. Festen dei heldt for å glede seg over at Jesus var i lag med dei. Jesus som like før hadde vakt Lasarus opp att frå døden og ropa han ut frå grava han låg i. Stor jubelfest. "Takk-og- lov"-fest. Det var gjestebod av det store slaget. Jubel. Glede. Fullt hus av slekt og vener.

 

Eit naturleg midtpunkt var Jesus. Han som altså hadde vakt Lasarus opp att frå døden.
Betania var i festrus. Her var det god mat og godt drikke. Og sannleg vart ikkje feststemninga også krydra med ei gjennomtrengjande godlukt som liksom understreka at dette var noko heilt utanom alt som elles var vanleg. For ved festbordet dukkar ei kvinne opp. Ho er ikkje namngjeven i det vi har lese frå Matteusevangeliet i dag. Men evangelisten Johannes identifiserer henne som Maria. Det kan vere Maria, søster til Marta og Lasarus. Men det er nok helst den myteomspunne Maria Magdalena.

 

No, ved festen for den levande Lasarus, tok altså Maria fram ei krukke med salve - dyr nardussalve. Ho salva hovudet til Jesus mens han låg til bords, står det.
Det er som vi kan kjenne den gode lukta av salven som breidde seg i heile huset. Sanneleg - her var det fest i glede for livet - livet som Lasarus hadde fått attende.

 

Eller var det livet som stod i sentrum der i Betania?

For vertskapet var det nok livet - glede over at Lasarus var mellom dei att, og takksemd til Jesus som hadde vist seg sterkare enn døden.

 

Men sanneleg tek ikkje Jesus til å tale om døden på denne gledesfesten for livet. For når han får kritikk frå læresveinane for at han verkeleg lar denne kvinna få sløse bort så mykje pengar til dyr salve, for å salve hovudet til Jesus, når pengane som det kosta å kjøpe salven heller kunne vore gjevne til dei fattige; så er Jesus kontant med si irettesetjing, samstundes som han tek Maria i forsvar:

 

"Hvorfor plager dere henne? Hun har gjort en god gjerning mot meg. De fattige har dere alltid hos dere, men meg har dere ikke alltid. Da hun helte denne salven ut over kroppen min salvet hun meg til min gravferd."

 

Ho salva han til … Gravferdsdagen!

Var det ikkje nettopp i glede over ein oppattlivna Lasarus dei var samla?
Og så tek Jesus til å tala om sin eigen gravferdsdag.

Snakk om kalddusj!

 

Vegen er ikkje lang frå feststemning til skuggar av trugande død. Og midt oppe i dette lar altså Jesus seg salve. Han tek i mot takk og hylling for sin siger over døden. Han let seg tilbe på ein måte som kan hende syntes ekstragavant og råflott.

Midt i festen for livet, ser vi at Jesus er på veg til sin eigen død. Midt i gleda over at Lasarus truleg sat lys levande i det velluktande rommet, gjer Jesus det klårt at for hans eigen del nærmar død og grav seg.
Han som er Herre over døden vert salva til si eiga gravferd på ein fest for at livet hadde sigra.

Dette er paradokset på palmesøndag.

 

Her ligg det noko i lufta!

Det er som om det luktar påske av den velluktande salven.

 

For allereie dagen etter festen i Betania veit vi at Jesus var veg inn til påskehøgtid i Jerusalem. Då er det at vi høyrer om hyllingsrop, om jubel og tilbeding.

Med palmegreiner og Hosiannarop  vart Jesus møtt på vegen frå festen i Betania til påskehøgtid i Jerusalem.

 

Heile teksten vår er eigentleg eit einaste ropande vitnemål til oss som lever i dag: Livets Herre er på veg til sin eigen død! Han veit om ein nær tilstundande gravferdsdag. Han er på veg dit. Og på denne vegen lar han seg salve, innvie, før han tek mot vår tilbeding og vår hylling. 

På sin veg mot død og liding let han seg salve av overdådig dyr nardussalve. Han lar seg takke og tilbe. Seinare sit han på eselryggen og lar folket hylle seg som ein konge.
For han er då Herre over livet!
Han har prova det ved å vekkje Lasarus opp att frå dei døde. Men han som er sterkare enn døden, skal sjølv døy.
Her er det ikkje berre takkefest for at Lasarus vart levande att. Her går festen over i ei hylling av han som skal døy. Det er både fest for livet og fest før døden; på same tid.

 

Slik er det også i vår kyrkje på palmesøndag. Det er fest for livet.
Vi held fest for nyfødde born som gjennom dåpen vert knytta fast til Jesus.
Samstundes gler vi oss over at vi veit at Jesus er sterkare enn døden. Han beviste det med Lasarus. Og snart skal han sjølv i nærkamp med døden. Men den kampen skal han også vinne. Vi prisar og hyller Jesus for hans livgjevande krefter. I dag skal vi med takk og glede vere med å tilbe Jesus gjennom salmar og bøner for hans makt over døden.

Og paradoksalt nok skal vi samstundes hylle og tilbe han for at han sjølv er viljug å døy.
Det er også fest før døden.

 

Når vi stemmer i våre Hosianna, så er det ei lovprising av han som både gjev liv, samstundes som han sjølv er viljug til å døy.

Som Maria var overdådig i si salving av Jesu føter, vil vi i dag vera sløsande med vår lovsong og vår takk. Vi har ikkje salve av det dyre og velluktande slaget mellom hendene. Men våre bøner og vår lovsong skal fylla oss på denne palmesøndagen.

 

Det er noko i lufta. Det luktar påske.  Og påske handlar om død. Ein død som Jesus med opne augo og eit hjarta som bankar i otte og redsel rir friviljug i møte. Men påske er i endå høgare grad livet. Han som skal døy; han som alt er salva til si eiga gravfred, han har prova at døden er for svak for han. Ingen har meir makt enn mannen som palmesøndag set seg på eselet. Sjølv om han må døy, så er det livets triumfator som rir inn mot påske i Jerusalem.

 

Kan det tenkjast nokon som er meir verdig Hosiannarop, tilbeding og lovprising enn han som var på fest for livet, og før døden?

Denne palmesøndagen var det eit mål for oss alle om vi kunne gå ut att or kyrkja, og inn i påskeveka og påskefeiringa med eit brennande ynskje: Også vi vil hylla livets triumfator på hans veg mot døden. For den døden han skal lide, er ein død i staden for deg og meg. Det er ein soningsdød for syndene mine som ventar eselryttaren inne i påskebyen Jerusalem. Det er likeeins dine synder som utgjer vekta eselet må bera denne forunderlege dagen.

 

Jesus skal lide og døy - men han skal også leve!

Påska er så proppfull av paradoks at det er vanskeleg å setja ord på dei. Kanhende er det ikkje dei mange orda som gjev uttrykk for det vi skal vera saman om i den veka vi no går inn i. Kanhende er det handling etter førebilete frå evangeliets eige vitnemål vi heller skulle leggje vekt på. Handling, meir enn mange ord. Og handling i denne samanhang, er det same som tilbeding.

 

Maria sløsa med dyr salve. Jesus sjølv sa det var til hans eiga gravferd.

Kva er det du og eg kjem til å sløse med i påska?

Er det vår tid i lag med Herren Jesus?
Eller er det viktigare for oss å bruke tid ved solgudens føter i påska?

Ropar vi etter fritid, ferie og kriminalgåter i påskehelga, eller ropar vi Hosianna i Guds hus på dei ulike helgedagane?

 

Det er påske. Det ligg noko i lufta. Og det vi skulle kjenne på som ein djup vellukt i lufta over alle våre byar og bygder og kyrkjelydar denne påskehelga, det var suget frå eit kyrkjefolk som skunda seg til kyrkje for å takke, tilbe og hylle med Hosianna-rop, han som er Herre over livet; han som skundar seg mot si eiga liding og død, men som skal leve slik at vi i all æve skal eige Livet.

 

                                                     AMEN !

Syndefallet

2. s. i fastetida. GT II. 25.02.2018
Haus kyrkje
1.Mos 3,8-15

På Bibelens første sider les vi Urhistoria. Om skapinga. Om syndefallet. Om storflaumen.
I 1.Mos kap. 1 les vi om mennesket skapt i Guds bilete.
I kap. 2 les vi om Gud som pustar livsande inn i mennesket, og om livet slik det var for dei første menneska før syndefallet.
I kap. 3 kjem så syndefallforteljinga, som neppe skal oppfattast bokstavleg med ein talande slange, men som ei forteljing om mennesket som gjer opprør mot Guds vilje, som let seg lokke av den vonde til å stille spørsmål ved Guds gode vilje for sin skapning.

Adam og Eva har det først godt i lag. Dei første menneska lever i harmoni med kvarandre og med resten av skapinga. Dyra er til hjelp og til glede for dei. Framleis kan dei to første menneska smile av lammet og ulven som bur i lag og over kalven og ungløva som beitar saman. Men mellom buskene smyg det seg eit merkeleg dyr som enno ikkje har fått namn.

Slangen som kan snakke: - Har Gud verkeleg sagt… (2.Mos.3,1)

Slik er innleiinga til at Paradisets idyll vert brote. Slangen – biletet på han som vi møtte sist søndag, 1.s. i fastetida. Han som er vår motstandar. Jesus kalla han for Satan i det vi snakka om i kyrkjene våre for ei veke sidan. Satan som hadde fare inn i Peter som prøvde å lokke Jesus frå å fullføre sitt kall til å lide og døy i den føreståande påska.

Slangen, den vonde, djevelen, Satan, eller kva vi skal kalle han, er årsak til syndefallet.
Til at menneska, Adam og Eva, du og eg, alle menneske som har levd, at vi kjem i utakt med Guds vilje. Det startar med eit tilsynelatande uskuldig spørsmål: - Har Gud verkeleg sagt…

Konsekvensane vart enorme. Konsekvensane av at menneska let seg lure til å setje spørjeteikn ved det Gud hadde sagt til dei. Dei gjorde noko anna enn det Gud sa. Så uskuldig. Så lite. Ein eplebit sette alt over styr!

Først for Adam og Eva.Det første som hende var at dei såg at dei var nakne. Skamma kom inn i verda saman med synda. Uskulda mellom ektefellane vart brote. Adam var snar til å skulde på kona si då Gud kravde han til rekneskap for hans synd. Er det den første ekteskapskrangel vi ser ein flik av?

Konsekvensane vart dinest enorme for ætta som kom etter dei første menneska. For deg og meg. Synda smitta. Skamma føl med synda. Idyllen er broten. Ulven og lammet bur ikkje i lag lenger. Løva og kalven beitar ikkje saman. (Jfr. Jes.11,6)
Og Adam og Eva er ikkje lenger like lukkelege som dei var i Paradis før freistaren lokka dei til det som syntes å vere aldeles.

Vi møter dei på denne 2.s. i fastetida, desse to første menneska, i tekstordet vi har lese. Adam og Eva.
Kor lenge var Adam i Paradis?» Vi kjenner det folkelege spørsmålet.Det gjekk ikkje lenge før idyllen sprakk.Det høyrest framleis ut som om freden og roa kviler over hagen. «Dei høyrde lyden av Herren Gud som vandra omkring i den svale kveldsbrisen», står det.

Nei, nei! Det er slett ikkje idyll over dette. Etter syndefallet kom redsla inn mellom menneska. Dei to gøymde seg. Dei var redde for å møte Gud.Familien er i krise. Den gode ordninga som ekteskapet skulle vere, er sett under press. Menneska spør slik slangen lærte dei å spørje. - Har Gud verkeleg sagt…

Guds skaparvilje er god. Men gjennom syndefallet har vi menneske øydelagt det gode. Og vi ser ruinane av det som gjekk sundt rundt oss kvar einaste dag.Vi kjenner kanskje på skamma over at vi ikkje fekk det til. I familielivet. I samfunnslivet. Når naturen ser ut til å slå tilbake mot vårt misbruk av Skaparverket. Vi kjenner oss nakne, slik Adam og Eva gjorde det då dei åt av den forbodne frukta.

Dette er situasjonen på denne søndagen. Vi er ikkje lenger i Paradis. Vi er i Haus kyrkje.

Har Gud verkeleg sagt?Desse enkle, tilsynelatande uskuldige, men likevel djevelske orda, er starten på menneskeslekta si vonde og vanskelege historie. Det starta med at idyllen i familielivet rakna. Neste steget vart brodermordet. Allereie i Bibelens første familie går det så langt.Framhaldet kjenner vi. Synda sine ufattelege følgjer med krig og opprør, død og sorg, tårer og fortviling.

Moderne menneske likar ikkje at kyrkja framleis talar om synd. Og om synda sine følgjer.«Middelalder», er det mange som fnyser. Tusenårige eventyr og myter står det skrive om i kritiske kommentarar til at kristne trur på, og tilber, denne Gud som vi møter i Urhistoria i 1.Mosebok.

Kritikarane og dei moderne vantruande kan kanskje fornekte han som dei kristne forsakar; djevelen med alt hans vesen. Dei kan blåse i barten av at vi talar om synd, og at vi seier fram ei syndsvedkjenning i gudstenesta vår.

Men dei kan ikkje vere blinde for alt det vi med eit samlebegrep kallar for synd. Dette som fører enkeltmenneske og ei heil menneskeslekt til randa av samanbrot og fortviling.
Også for ein teolog og for ei kristen kyrkje er det meiningsfullt og nyttig å nærme Urhistoria i 1.Mosebok med kritiske blikk. Det er neppe god teologi å lese alle desse forteljingane kritikklaust og utan å ta inn over seg at mangt og mykje som står her kan ha litterære trekk som kan kallast for mytiske. Det er dumskap å fornekte at vi finn liknande, nesten parallelle forteljingar i andre religionar.

Dette går det godt an å leve med for kristne. Men for den kristne gjeld om å tru det grunnleggjande og bakanforliggjande – det at Gud skapte, at skaparverket var godt, og at mennesket var sentrum i det skapte.

Og så at vi held fast ved at mennesket på eit eller anna vis gjorde det syndige brotet som fekk slike fatale konsekvensar.
Ei anna forteljing i Urhistoria handlar om Noah. Om båten. Om dyra. Om han og ho av alle slags skapningar som gjekk om bord i Arka.

For Noah hadde fått vite at Gud angra på det han hadde gjort i skapinga.Vi les om regnet. Det er som om vi kjenner oss att, vi som bur her på Vestlandet. Det står at det regna i førti dagar og førti netter. Sant å seie er vi lite imponerte over det. Men uansett kor mykje regn vi er vane med, så fortel i alle fall Bibelen om at vatnet steig, og at liv vart utrydda. Menneske, dyr og plantar vart utrydda. Gud følgde opp sin anger over skaparverket.Verda går tilbake til det kaos som var før Gud i si skaparakt ordna i kaos.
Det er som om strukturane bryt saman under vekta av menneska si synd.

Og vi som lever i dag må våge å spørje oss sjølve: Er det noko liknande som held på å skje med oss? Med vår tid? Med menneska som lever i denne generasjonen og som skal leve vidare i den neste generasjonen?

Strukturar som bryt saman. Klima som endrar seg. Ekstremvêr kallar vi det for i dag. ”Menneskeskapt” seier dei fleste om det som hender rundt oss. Vi ser i fortviling på alt som skjer. Vi spør oss: Er det botnventilane som vert dregne ut og toppventilane som vert opna slik at kaoset på nytt strøymer over oss?

Men midt i kaoset under storflommen i Bibelsk urtid fantes det altså eit håp. Ei øy – ei ark av håp. Ein båt bygd i trass og tru av denne merkelege mannen som av ein eller anna grunn fann nåde for Herrens augo.

I vår moderne tid må vi speide etter håpet. I vår tid må vi lese oss til håpet ved å opne vår Bibel. Håpet om at Gud aldri meir vil la noko så forferdeleg som ein ny storflom skje.Difor skal du gle deg når du kan sjå regnbogen ute i naturen. Dette nydelege synet som fortel om regn og sol som sameinar seg til fargeprakta i bogen.

Tenkjer du då på det Gud sa til Noah og familien hans?- Eg gjer mi pakt med dykk: Aldri meir skal alt som lever, tynast av storflaumen; aldri meir skal det koma ein flaum som legg jorda i øyde.» Og Gud sa: «Dette er teiknet på pakta eg skipar mellom meg og dykk og kvar levande skapning som hjå dykk er, for ætter som kjem i alle tider: Eg set bogen min i skyene;  han skal vera eit teikn på pakta  mellom meg og jorda.” (1.Mos 9,11-13)

Du skal sjå på regnbogen, Guds boge i skyene som er teiknet på pakta Gud har gjort, på hans lovnad til oss. Aldri meir, seier Gud!
Aldri meir, fordi Gud også har gjort ei ny pakt med menneska. Den nye pakta. Den som vart skriven av Jesus. Skriven med blod.

Vi høyrde om det for ei veke sidan: «Frå den tid tok Jesus Kristus til å gjera det klårt for læresveinane at han laut fara til Jerusalem, og at dei eldste, overprestane og dei skriftlærde skulle la han lida mykje. Han skulle bli slegen i hel, og tredje dagen skulle han reisast opp.» (Matt 16,21)

Difor kunne vi også lese det slik i orda frå Paulus tidlegare i gudstenesta: Difor: Slik som ein manns fall vart til fordømming for alle menneske, slik fører ein manns rettferdige gjerning til frikjenning og liv for alle menneske. (Rom 5,18)

Jesu rettferdige gjerning, då han gjekk til Jerusalem, vart slegen i hel og stod opp att – det fører med seg frikjenning  og liv for alle oss som var sette i bås med Adam og Eva då redsla tok dei etter  syndefallet.

AMEN!

Ut i øydemarka

1.s. i fastetida II ~ 18.02.2018 Eidsvåg Matt.16,21-23

Dersom menneskelivet kan symboliserast ved det fruktbare landet i Midt-Austen og i Israel – gjerne med oasen – så er ørkenen eller øydemarka rundt det fruktbare, og rundt oasen, det som trugar menneskelivet.
Fordi ørkenen trugar menneskelivet, så er det ein stad dei fleste vil unngå. Vindane frå øydemarka kan blåsa inn over oss, fine sandkorn finn vegen inn gjennom dørsprekker og dei dekkjer til vindaugo. Men dører og vindauga og hus kan hjelpe mennesket til å halde ørkenen borte. Det er staden vi ligg unna. Den vil vi skjerme oss frå. Ingen sender born ut i slike farlege omgjevnader.

Men i fastetida derimot, skulle vi våge oss ut i øydemarka. Saman med Jesus. Han gjekk ut dit i 40 dagar og 40 netter og fasta. Utan mat og drikke i dødens føregard – i øydemarka. Han førebudde seg til liding og død. Og han førebudde seg til å møte Satan i nærkamp.

Slik vil vi i den kristne kyrkja også nærme oss denne tida vi no går inn i. Vi vågar oss ut i det farlege og konfronterer det som kan vere eit trugsmål mot oss: Død og djevel, liding og sjukdom, synd og svik.

Vi står ansikt til ansikt med livets ørkenlandskap.
Vi pustar ut, og ventar med å puste inn.
Vi et mindre, og kjenner at vi vert svoltne. Kanskje også tørste?

Vi held ut i det stille, og ser slik djupare innover enn elles. Vi held ut lidinga, og slik får vi innsikt i livet til våre søsken andre stader i verda som lever i konstant liding, svolt og naud.
Vi forsakar, og ser kva livet er utan fornøyelsar og pynt, men berre som livet, i si reine form, utan tilsetjingar, kamuflasje og parfymering.

Og så gjer vi som Jesus: Vi ber!

Slik var det i alle fall at fastetida kunne ha vore.
Om vi var litt meir idealistar. Om vi ville våga oss ut or det vi er så bunde fast til, nemleg eit liv i nyting og i diskret, tilbaketrekt egoisme. For det er det vi er smitta av. Som einskildmenneske og som kyrkje.
Difor opplever vi også så lite i våre kristenliv. Vi held oss til den trygge og fruktbare oasen der det bognar av mat og drikke, der vi kan gøyma oss i skuggen av svalande tre i staden for øydemarkas stikkande sol eller ørkenens piskande, sandfulle vind.

Difor går vi glipp av den viktige røynsle dei har gjort, dei som tok sjansen på å følgja Jesus ut i øydemarka for å faste, nemleg at det går ein veg tilbake til oasen. Jamvel ein trygg veg, der ein kjenner seg berika nå ein er tilbake.
Dei som våga seg inn i fastetida si øydemark kom tilbake med færre ting dei var urolege for, med ei djupare glede og med ny kraft til å leve kristenlivet i Herrens nærleik.

På denne første søndagen i faste, var det kanskje på tide om vi våga å stille oss spørsmålet: Tok vi feil, når vi som kyrkje og som einskildmenneske aldri våga oss ut or oasens trygge slaraffenliv og ut i den utfordring som den barske øydemarka representerer?

Torer vi ikkje å stole på at Jesus er der med si kraft slik at han vil føre oss rikare inn att i kvardagen?
Er det i realiteten slik at vi overser at det sit ein liten djevel bak øyra vårt og kviskrar: Hald deg til dei trygge og opptrakka stigane. Der ute er det farleg å leve.

Det er lett å tenkje slik. Det er lett å stire seg blind på ei trygg kyrkje med innøvd liturgi, og berre med ein og annan ny salme som utfordring innimellom. Dert er lett å putte nokre kroner i kollektkorga å tru at ein kan kjøpe seg ein person som kan vere eit vitne om Jesus i misjonens teneste eller ein tenar i kvardagen for våre medmenneske, i staden for sjølv å by seg fram: ”Jesus, her er eg! Send meg!”

Det er så velmeint, det å gje pengar til misjonen eller diakoni eller kyrkjeleg barne- og ungdomsarbeid. Snart skal vi vere med på Kirkens Nødhjelp sin årlege fasteaksjon. «Ja, vi elsker dette vannet» er temaet i år. Det handlar om arbeidet med vatn og sanitær i utsette område rundt om i verda. - Vi skal nok vite å legge vår skjerv i bøssene som konfirmantane kjem rundt med når påska nærmar seg, tenkjer mange.

Men ærleg tala: Er dette faste? Er dette anna enn kamuflerande deodorant på ei litt vond lukt av ansvarsfråskriving eller travelheit eller manglande engasjement og vilje til å stå på?

Eg kjenner at det stikk i mitt eige hjarta når eg stiller spørsmålet. Det er nærgåande, også for presten. Så får du svare for din del.

Og så skal vi i fellesskap på denne første gudstenesta i fastetida sjå kva Jesus gjorde nå djevelen møtte han for å få han til å svikte det som var hans store kall:
Matt 16:21 «-at han måtte dra til Jerusalem, og at de eldste, overprestene og de skriftlærde skulle la ham lide mye. Han skulle bli slått i hjel, og den tredje dagen skulle han reises opp.»

Dette var Jesu oppgåve. Dette forkynte Jesus for sine næraste, mellom dei Peter. Peter som nett hadde fått høyra dei store orda or Jesu munn: ”Du er Peter, og på denne klippen vil jeg bygge min kirke” (Matt.16,17)
Men altså: På vegen til Jerusalem for å fullføre si oppgåve med å lide og døy, er det at Peter grip ordet: «Gud fri deg, Herre! Dette må aldri hende deg.»

For eit sjokk det måtte vera for Peter då Jesu svar gav han både øyreverk og hjarteverk: "-Vik bak meg, Satan!" Tenk at Peter vart kalla for Satan av Jesus sjølv. Han som Jesus nettopp hadde utvald til hjørnestein der den kristne kyrkja seinare skulle byggjast. "Vik bak meg, Satan!"

For oss som les dette i dag, tener desse orda til eit veldig varsku. Freistaren og freistingane er over alt. Djevelen er listig og sløg. Han freistar Jesus. Han brukar Peter nærmast som eit medium. Han gjer alt han kan for å skapa kaos der han måtte sleppa til.

Og for meg og deg gjeld det i dag at vi ikkje trekkjer på skuldrene; at vi ikkje let som om dette ikkje angår oss. Det nyttar lite å kaste seg på ein moderne tankegang om at djevelen høyrer middelalderen til og at Satan ikkje har makt lenger. Hugsar du for 25 år då Åsane gamle kyrkje vart sett i brann? Av ein som kalla seg satanist.

Satan er ingen kuriositet. Han er vår farlegaste motstandar som kristne. Han legg ut sine snarer for å freista oss, for å lokka oss til fall; ja til fråfall, frå han som er "Messias, den levende Guds sønn." (Matt.16,16)

Når til og med Peter kunne brukast av Satan for å freiste Jesus til å svikte sitt gudgjevne kall, kor lett trur du ikkje då det er for at han kan bruke deg og meg i si teneste. Apostelkappe eller prestekjole er inga rustning som nyttar i kampen mot den vonde. På same måte som Peter fekk eit slag i ansiktet då Jesus forkynte rett ut; "Vik bak meg, Satan!", slik er det også eit sviande og smerteleg nederlag når eg som prest innimellom står att etter eit grovt fall i freisting. Djevelen var sterkare enn meg. Trua mi og forsakinga mi var ynkeleg svak. Nederlaget svir.

Og slik er eg overtydd om at kvar einaste kyrkjegjengar som vil vera ærleg overfor seg sjølv, vil sjå tilbake på audmykjande nederlag der den vonde vart for sløg og for sterk.
Og aller verst er det når freistaren vil lokke oss frå å følgje Jesus. Til å halde oss der det synest trygt og behageleg. Han vil ikkje ha oss ut i øydemarka og inn i faste. Kanhenda tenkjer den vonde på det som står skrive om Jesus som fasta i øydemarka:
”Straks etter drev Ånden ham ut i ødemarken, og der var han i førti dager og ble fristet av Satan. Han holdt til blant villdyrene, og englene tjente ham.” (Mark.1,12-13)

Englane tente han! Den vonde hadde all grunn til å vere redd for fastetida. For der er englane tenarskap! Då vert det vanskeleg for den vonde å nå fram med sine sløge og listige angrep.

Korleis er det med deg og meg i den tida vi går inn i?
Vågar vi oss ut i livets ørken for å hente styrke, slik Jesus gjorde det? Vågar vi oss ut i det landskapet der englane er våre tenarar?

Det er faste. Vi skal følgje Jesu på hans veg mot liding, død og oppstode. På denne vegen er det kraft og styrke å hente. Men vi har ein motstandar som vil hindre oss.
Jesus har i dag lagt oss orda i munnen når motstandaren syner seg: ”Vik bak meg Satan!”
Det skal vere vårt svar når den vonde vil hindre oss i å gå inn i ei fastetid i tett følgje med han som går mot liding og død. For den vegen fører til liv og frelse for alle som følgjer Jesus i tru.

Vi ville så gjerne sjå Jesus

Fastelavnssøndag II. 11.02.2018
Salhus
Johs.12.20-33

 «Herre vi ville gjerne få sjå Jesus»

Det var ynskje til grekarane som var komne for å feire påske i Jerusalem. Ryktet om mannen frå Nasaret hadde nådd langt. Kven var denne merkelege mannen? Det gjekk ord om at han til og med hadde vakt opp døde. Hendinga med Lasarus låg berre nokre dagar tilbake i tid. Dei ville møte han. Sjå Jesus.

Ser du Jesus i Salhus kyrkje i dag?
Vi ser i alle fall det klassiske krusifikset over altaret. Det hjelper oss til å fokusere på Jesus. Men det er ikkje noko anna enn ein trefigur.
I andre kyrkjer ser vi ofte malte bilete. Kunstnarar har sett føre seg ein situasjon dei las om i Bibelen. Vi ser deira tolking gjennom meir eller mindre vellukka kunstverk.
Gjennom mange år stod eg regelmessig framfor altaret og altartavla i Fore kirke i Nordland der eg var sokneprest. Altartavla var eit relativt enkelt maleri med eit motiv som ein sjeldan ser avbilda. Det var av Jesus i Getsemane. Nettopp det er eit vanleg motiv, men akkurat dette biletet er uvanleg fordi vi ser at Jesus lener hovudet inn til ein engel som støttar han og trøystar han. Jesus i bønekamp i Getsemane, same kvelden som han vart sviken. Det står om denne situasjonen i Luk 22,43: ”Ein engel frå himmelen synte seg då for han og styrkte han.”
Det er denne augneblinken som er motivet for altartavla i Fore kirke.

Når vi i dag les teksten for Fastelavn frå Johs. 12, er vi ikkje komen så langt som til Getsemane i Jesu lidingssoge. Men no nærmar vi oss. No er første steget på lidingsvegen teken, og Jesu veit kvar det skal enda.

Johannesevangeliet skil seg litt frå dei tre andre evangelia i kronologien i det som hende i samband med påska. Og i høvet mellom Getsemanehendinga, slik vi f.eks les om det i Matt.evang kap 26, og vår preiketekst, ser vi at orda liknar kvarandre veldig.
I vår preiketekst heiter det v.27: No er sjela mi fylt av angst.
Men i Matteusversjonen (Matt.26, 37b-39) les vi om Getsemanehendinga:
…han vart gripen av sorg og gru. Då sa han til dei: «Mi sjel er sorgtyngd til døden. Ver her og vak med meg!» Så gjekk han eit lite stykke fram, kasta seg ned med andletet mot jorda og bad: «Far, er det råd, så lat dette begeret gå meg forbi! Men ikkje som eg vil, berre som du vil.»
Vi som er komne til kyrkje i dag, skal i alle fall høyre at fastetida nærmar seg for oss dette året. Saman med Jesus skal vi i tida som no kjem følgje han på lidingsvegen. Kanskje skal vi våge å seie som grekarane: «Herre vi ville gjerne få sjå Jesus»

Og då skulle eg så inderleg ynske at eg var som engelen på altartavla som eg så mange gonger stod framfor: Engelen som kunne støtte Jesus i hans redsel. Engelen som kunne styrkje Jesus når angsten tok tak med si iskalde hand om hjarta hans.

Men eg er ingen engel. Eg kan aldeles ikkje hjelpe Jesus. Tvert om. Eg kan berre vere med på å auke børa som kviler på skuldrene hans der han er på veg mot liding og død, berande på all verdens synd og skuld og skam.

Men Jesus talar sterke ord til oss i dag. Han seier noko til meg som så gjerne vil vere tenaren hans: ”Den som vil tena meg, må han følgja meg, og der eg er, der skal tenaren min òg vera.” (v.26)

Det handlar om å følgje Jesu når fastetida brettar seg ut.

Men maktar eg det? Maktar du å vere med han? Vågar vi å sjå? Sjå Jesus?
Meinar vi alvor med orda: «Herre vi ville gjerne få sjå Jesus»

Korleis skal det gå når vi kjem til Getsemane? Jesus låg på kne der og bad. Med ei sjel tyngd til døden av sorg. Men læresveinane hans sov!

Korleis er det med deg og meg?
Har vi søvn i kroppen og søvn i augo og søvn i hjarto når vi skal gå inn i faste?
Eller er det slik at vi alltid er lys vakne, lys levande? Livlege fordi livet vårt kjennest så ubegripeleg rikt og godt at vi må nyte livet. Nyte i fulle drag. Nyte så sterkt at det ikkje er plass til faste. Til bøn. Til å fylgje frelsaren på lidingsvegen.

Vi er tørste. Tørste etter liv. Tørste etter å elske. Elske oss sjølve. Elske våre eigne. Elske livet.
Men elskar vi Jesus? Og elskar vi nesten vår?
Korleis vert det med oss når vi i fastetida som startar på onsdag vert møtte med utfordringa frå Kirkens Nødhjelp om å redusere på privat forbruk og heller gje til dei som er fattige, dei som ikkje har vårt rike liv å vakne opp til kvar morgon?
Tema for Fasteaksjonen 2018 er Kirkens Nødhjelp sitt arbeid med vatn og sanitær i utsette område omkring i verda.

Høyr kva Jesus seier i dag: "Den som elskar livet sitt, mistar det. Men den som hatar liv sitt i denne verda, skal berga det og få evig liv."

For meg er dette utruleg utfordrande ord. Eg veit noko om kor høgt eg set meg sjølv og mitt og mine. Eg har lova å følgje han. Lova å vere hans tenar. Vere prest for hans kyrkjelyd.

Men likevel: Eg elskar livet mitt, og kan stå i fare for å misse det. Det er ikkje mykje som liknar engelen i meg. Engelen som styrkjer Jesus i hans kamp og bøn og forsaking når han ligg på kne i Getsemane.

I det vi les om i vår tekst, er Jesus på veg inn i Jerusalem, ridande på eit esel, vel vitande om kva som ventar han. Dette hender eigentleg på palmesøndag.
Jesus kjem, som sagt, frå ei storhending i Betania. Der har han vakt Lasarus til live. Han har gjort eit av sine aller største under. Men dette underet skjer altså like før påske. Ikkje lenge etter er Jesus i lag med Lasarus og søstrene hans til ein stor fest heime i Betania. Der vert Jesus salva, før han dagen etter set seg på eselet og rir inn i hovudstaden Jerusalem.
Ei stor folkemengde, inkludert utlendingar frå Hellas, har høyrt om underet om at han kunne vekkje døde til nytt liv. Difor er folkemengda på føtene og står langs vegen for å hylle han. I denne situasjonen talar Jesus dei orda vi har lese saman. Orda som viser kjenslene hans medan han lar seg hylle som livets sigerherre. Han er redd. Han har ei sjel fylt av angst. Men har er klar for det som ventar:

No er sjela mi fylt av angst. Men skal eg så seia: Far, frels meg fra denne timen? Nei, til denne timen skulle eg koma. (v.27)

- til denne timen skulle eg koma!

Han er ferdig. Ferdig til å lida. Ferdig til å dø:
Sanneleg, sanneleg, eg seier dykk: Fell ikkje kveitekornet i jorda og døyr, blir det verande berre eit korn. Men døyr det, gjev det stor grøde. (v.24)

Det er til si dødsstund at Jesus er komen. Det er til dette han er på veg. Han er kveitkornet som skal leggjast i jorda. Han skal dø. Men det skal spire nytt liv. Det skal kome grøde. Frukt. Frelsefrukt. Evig liv.

Det er gåva han kjem med til meg. Og til deg.
For han som no skal lide og dø, han som har ei sjel, fylt av angst for det som ventar han, har gjer alt dette fordi han ser at du og eg er totalt avhengige av at han ikkje dreg seg unna.
Han ropar ikkje til sin himmelske far om å sleppe lidinga, om frelse frå den tyngste stund nokon har vore gjennom her på jorda.
Han veit så inderleg vel at det er til dette han er sendt av Gud.

Og han veit så inderleg vel at det er det han skal gjennom når han kjem inn i Jerusalem, det må gjerast for mi skuld. For han ser meg. Han ser at eg ikkje er ein engel som kan styrkje han. Han ser at eg er eit syndig menneske som berre har skuld å kome med. Han ser meg, men er likevel viljug til å døy for meg. Han veit at eg og du, til liks med læresveinane i Getsemane, ikkje kan vake med han gjennom bønekamp og påskedrama. Han ser oss alle. Han ser oss med sine gode frelsaraugo.

Han ser oss.
Ser du Jesus i dag?
I dag var det om å gjere at du kunne sjå kva han har gjort for deg. I dag var det godt om dine augo kunne kvile på eit bilete som kanskje ingen målar enno har festa til eit lerret. Eit bilete av han som sig i kne i bønekamp, i redsel og fortviling, men som likevel aldri har ein tanke om å vike tilbake eller trekkje seg unna. No er stunda hans nær. Han er komen til denne timen. Han er komen for å døy. For å leggjast i jorda som kornet vi sår om våren.

I dag bøyer vi våre hovud i takksemd for at det ligg eit slikt korn i jorda og spirer. Det ligg der og veks slik at vi anar at det er nytt liv i emning når døden har gjort si gjerning med dette kornet. Det er nytt liv i emning for Jesus. Det er von om nytt liv for deg og meg. Grøda skal haustast inn. For når kveitekornet døyr og vert lagt i jord gjev det stor grøde. 

AMEN

Under ein open himmel

2. s. i openberringstida. II. 14.01.2018
Gjerstad kyrkje
Mark.1.3-11

Bli med inn i mysteriet.
Mysteriet om kven Jesus er. Om kva han kom for å gjere. Korleis han viser seg for oss menneske. Openberringstida i kyrkjeåret; denne tida som starta sist søndag, og som avløyste juletida, er ei tid der vi i kyrkja søkjer inn i dei djupe løyndomane som vi må leite etter i Bibelen. Dette som ikkje er så tydeleg å sjå. Dette som må openberrast for oss i eit lys vi kanskje sjølve ikkje alltid har brytaren til. Nokon må tenne lyset for oss slik at vi kan sjå inn i det dunkle, i skuggane, i det som berre er antyda.

Framfor denne søndagen las eg i bøker for å sjå etter lys over ordet. Boksidene lyste opp for meg. Eg håpar eg kan reflektere litt av dette lyset i dag.

Ein svensk prest som heiter Bo Brander er ein «gudbenåda predikant»; i alle fall vert han omtala med desse orda av forlaget som gjev ut bøkene og preikene hans.
Eg las ei preike av Bo Brander[1] og vart forbløffa då han viste meg ein forunderleg samanhang mellom det vi lytta til i kyrkjene våre for ei veke sidan – vi høyrde då om Jesus som tolvåring i tempelet; og det vi har høyrt om i dag der Jesus vert døypt av Johannes.

Først tek Brander opp ei sak som mange undrar seg over og har vanskeleg å tru noko fast og sikkert om – nemleg farskapssaka angåande Jesus. Kven er Jesu far?
Den svenske presten seier det på denne måten: «Vi kan vite at Maria ikkje tok Jesus på fanget då han var fire år og sa: - Oss i mellom - Josef er ikkje pappaen din. Det er Gud.
Eg trur Maria tagde. Eg trur Maria såg på sonen sin og visste. Men ho tagde. Likevel har vi eit ekko av korleis det høyrdest ut i heimen i Nasaret når ein tala om og til kvarandre….»

Og så flyttar vi oss til situasjonen der Maria og Josef finn tolvåringen Jesus i tempelet i lærd samtale med dei skriftlærde. Bo Brander seier det slik: «Din far og eg har leita etter deg. – Nøyaktig der høyrer vi korleis Maria og Jesus omtalar Josef. Han er familiens pappa.
No er det Jesus sjølv som seier: - Men skjønar ikkje du, Maria, at eg måtte vere der Far min er? Ingen har sagt til Jesus at han er Guds son. Det er han sjølv som let Maria få vite at han veit. Han gjer det når han er tolv år. Han gjer det på jødane sin mest heilage plass – i tempelet.»

Så er det altså at Jesus stig inn i skuggane dei neste 18 åra.
På ei veke flyttar vi i vår kyrkje oss frå han var 12 til han var om lag 30 år slik evangelisten Lukas fortel oss om alderen hans då han tok til med si gjerning (Luk 3,23). Vi veit ingen ting om kva Jesus gjorde i desse åra, utover det som står om at «han gjekk fram i alder og visdom og var til glede for Gud og menneske» (Luk 2,52)

Vi kan komprimere desse 18 åra og sjå føre oss Jesus som tenåring. Ein verkeleg tenåring, for det står om han at han var eit verkeleg menneske. (Fil 2,6-8). Vi kan sjå han som ein ung vaksen som gjekk i lære hjå Josef for å verte snekkar. Han skaffar seg omgangsvener som han går på besøk til. Nå vi møter søskena Marta, Maria og Lasarus seinare i evangelia, er det tydeleg at desse er gamle kjende av Jesus. Kanskje er det ungdomsvener frå tenåra?
Jesus var eit barn på flukt til Egypt i fanget til Josef og Maria. Han var ein tolvåring som forbløffa tempeleliten i Jerusalem. Han levde seg gjennom ein mognande oppvekst til han ein dag står i køen av syndarar på breidda av Jordan. Ein av dei mange som hadde søkt til slektningen hans, Johannes døyparen, for å gjennomgå Johannes sin omvendingsdåp.

Her får vi meir lys over mysteriet om kven Jesus eigentleg er. Kven han kom frå. Og kvifor han var der som eit menneske blant mange andre, likevel som eit menneske som ingen andre.
Bo Brander seier det på denne måten: «Han (Jesus) kjenner til kvardagslivets små trivialiteter, og tunge bører. Han har delt livet med menneska på jorda. Dette er eit evangelium til oss frå dei tause åra i Jesu liv. Han veit alt. Når vi ikkje forstår oss sjølve, når vi skammar oss over oss sjølve, over våre hemmelege fantasiar, våre rasande hemntankar, eller om vi skammar oss over vår eigen redsel, vår eigen angst eller depresjon, så hugs ei sak: Jesus veit og forstår kva det vil seie å vere menneske. Det er med ei djup røynsle av å vere menneske at han stig ned til slektningen Johannes for å verte døypt i vatnet i Jordan.»

Det vi no må halde fast i er at denne dåpen som Jesus går inn i ikkje er den same som dåpen vi døyper med i våre kyrkjer. Johannes døypte dei som ville omvende seg frå synd og starte eit nytt og betre liv.

Den dåpen vi praktiserer i kyrkja i dag som Jesus altså seinare, i samband med sin himmelfart, innstifta, er ein måte å bli fødd på nytt på. Det er gjennom den vi får del i Jesu død og oppstode slik apostelen Paulus forklarar det for oss i Romarbrevet. (Rom 6,4-5)

Men vi går tilbake til Jordan og ser nøyare på kva som skjer.
Det er to kjenningar som står der ved elvebreidda. To slektningar. To som begge kom til verda etter at englar frå Gud hadde stige ned og samtala med forskrekka komande foreldre.
Engelen tala med Sakarja, han som vart far, trass i at både han og Elisabeth, mora, var så langt oppe i åra, og at Elisabeth var «diagnostisert» med at ho «-kunne ikkje få born» (Luk.1,6). Engelen tala med Maria (Luk 1,26ff), og han tala med Josef (Matt1,20).

Og så tala Elisabeth og Maria med kvarandre. (Luk 1,39ff)

Ved Jordanelva tala desse to slektningane, Johannes og Jesus, med kvarandre. Desse to som vart fødde med eit halvt års mellomrom.

Dei var heilt spesielle, fødde på underfullt vis etter at englar hadde vore på jorda for å informere foreldra deira om det som skulle skje. Dei hadde ulike oppdrag. Johannes var vegryddaren: «Rydd Herrens veg, gjer stigane rette».
Vegen han rydda, var den som Jesus skulle gå på. Vegen han rydda var den menneske skulle gå for å finne fram til Herren.
Og bodskapen hans var ramsalt. «Ormeyngel» var ord han brukte for å tiltale tilhøyrarane sine. Dette ordet som Oslo nye biskop fekk som sitt første ord då ho skulle tale til konge og samfunnselite i Oslo domkirke ved bispeinnsetjinga 3.søndag i advent.

«Han forkynte ein omvendingsdåp» står det i litt meir forsiktige ordelag i vår tekst i dag.

Men Johannes forstod kor sterke orda hans var. Og difor er det som om denne kraftige kosten set seg fast i halsen hans når Jesus dukkar opp mellom dei som kjem for å omvende seg og bli døypte. Johannes vegra seg for å døype Jesus, men gjorde det likevel då Jesus insisterte.

Det er i samband med dette, at det overveldande skjer. Dette som berre hender når Jesu er innblanda. Han som kom frå himmelen, frå Gud.
Mysteriet blenkte mot dei som var vitne til hendinga. Mysteriet vil aldri kunne bevisast for oss som les om det. Men mysteriet kan gripast med trua vår.
Der ved Jordan får vi ein glimt inn i det himmelske, der Jesus eigentleg høyrer heime, og der vi trur han er i dag.

For vi kan lese at himmelen delte seg.
Kva det betyr, kan vi berre undre oss over. Slik vi undrar oss over kva som hende når vi les om at Moses fekk Raudehavet til å dele seg under Israelsfolket si flukt frå Egypt.
Men naturen understrekar også det ekstraordinære.

Og ikkje minst dette som vidare hende. Der ved Jordan får Jesus familiebesøk ved sin dåp. Slik det er vanleg i våre dagar at ein familie samlar seg når eit lite menneske vert døypt, slik hende det ved Jesu dåp. Då var den heilage treeinige Gud til stades i alle tre personar.
Jesus var der. Gud Fader var der. Røysta hans lydde frå himmelen som var open. Og Den Heilage ande var der i dua som dala ned over Jesus.

Kjære truande kyrkjelyd.
Dette er eit mysterium. Ingen kan forklare. Ingen kan begripe.
Vi kan berre gripe. Gripe i tru etter orda frå den opne himmelen. Halde fast i dei.
Her i Jordan, på den aller lågaste staden på jordkloden, så langt ned som det var råd å stige for eit menneske, steig mennesket Jesus for å gjere seg til ein av oss. Til ein syndar utan synd. Ein som gjekk inn i rekkja av andre syndarar som let seg døype til omvending når Johannes ropte på dei og kalla dei for ormeyngel.

Slik viste Jesus at han var som ein av oss, endå han var frå Gud. Heimen hans var hjå Far i den opne himmelen. Gud stadfesta det med ei røyst som klang over elvevatnet: «Du er Son min, som eg elskar, i deg har eg mi glede»

Men før Jesus igjen kunne innta plassen ved Fars høgre hand i den opne himmelen, hadde han ei oppgåve som eit menneske. Ein som var som deg og meg. Han skulle bere syndene våre. Difor stod han i rekkja av syndarar som let seg døype med Johannes sin omvendingsdåp.

Til slutt: Eg fann ei lita perle av ei oppsummering av denne storhendiga ved å lese i den gamle paven, Bendedikt XVI, eller Joseph Ratzingers bok om "Jesus fra Nasaret." Han seier det slik: «Vi skal bare trekke linjen fra denne sendelsen som utgjør starten på Jesu offentlige virke, til de utsendelsesord som han selv etter sin oppstandelse retter til disiplene: - Gå derfor og gjør alle folkslag til disipler! Døp dem til Faderens og Sønnens og Den hellige ånds navn. Den dåp som Jesu disipler siden har meddelt, er delaktighet i Jesu dåp – i den virkelighet som han foregrep. Slik blir man kristen»


AMEN

---

[1] Bo Brander/Göran Skytte: «Ett år med jesus» Bnd I. S.328ff